Coalitie kibbelt over de doodstraf | Nét nu wordt het kabinet kritisch over decentralisaties

De Haagse Stemming Met Jeanine Hennis, Hugo de Jonge en Annie Schreijer-Pierik. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

Over de decentralisatie van de jeugdzorg is het kabinet bij nader inzien niet zo enthousiast meer. Het probleem van Bijleveld ligt nu op het bordje van Rutte. Een doodstrafdiscussie in het kabinet. En is de SP „de partij van xenofobe boze witte mannen”?

DENK AAN DE KINDEREN: Laat de gemeenten het zelf oplossen, was de gedachte bij de decentralisatie van de jeugdzorg. Vier jaar later kan hij „niet zeggen dat het goed gaat”, erkent minister en vicepremier Hugo de Jonge (Zorg, CDA) vandaag in NRC. Veel gemeenten kampen met tekorten, kinderen worden veel te laat geholpen, soms is het de jeugdzorg zelf die kinderen beschadigt. Daarom gooit het kabinet het roer om: gemeenten worden straks gedwongen meer samen te gaan werken. Extra geld komt er niet. Het is een saillant moment voor het kabinet om kritisch te worden over grote decentralisaties. De volgende grote decentralisatie, die van de Omgevingswet, staat voor de deur en brengt gemeenten al in paniek.

PROBLEEMSHUFFLE: De positie van minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) is niet meer in het geding, maar dat is dan ook alleen te danken aan het feit dat Kamerleden willen weten wie nog méér weet had van de zeventig burgerdoden die in 2015 in Hawija vielen na een Nederlands bombardement. Hoofddoelwit: premier Mark Rutte. Het ministerie van Algemene Zaken was op de hoogte, schreef Bijleveld deze week, dus hoe zit dat met Rutte? Als de premier níets weet, hebben zijn ambtenaren in 2015 belangrijke gevoelige informatie niet met hem gedeeld. Wist hij het wel, dan is hij de Kamer een goede uitleg verschuldigd waarom hij Bijlevelds voorganger Hennis destijds niet corrigeerde toen zij zei dat van burgerslachtoffers geen sprake was. Overigens is het nieuws over Hennis ook de Iraakse bevolking, die al weken protesteert tegen haar eigen politici en internationale organisaties zoals de VN, Hennis’ huidige werkgever, niet ontgaan.

STRAFFE KOST: Terug van heel lang weggeweest: onenigheid in het kabinet over de doodstraf. Aanleiding is de mogelijke berechting van IS’ers in Irak. Misschien wil dat land buitenlandse strijders toch berechten, maar alleen als het de doodstraf mag uitdelen. Dat is dan maar „de ultieme consequentie”, vindt Dilan Yesilgöz, die onlangs nog voor de VVD-troepen uitliep door het terughalen van IS-kinderen te bepleiten. Dit keer krijgt ze wel de steun van haar fractie, maar niet van de coalitie. CDA en D66 redeneren allebei dat zo’n akkoordje met Irak het Nederlandse verzet tegen de doodstraf in het buitenland schaadt.

BOZE LINKSE MENSEN: Een nieuwe partijvoorzitter kan de achterban enthousiasmeren (PvdA) of demoraliseren (PvdD). Maar bij de SP leek de zoektocht naar een nieuwe voorzitter wel heel weinig teweeg te brengen. En dat terwijl er na het vertrek van Ron Meyer en de desastreuze Europese campagne (nul zetels) veel op het spel staat. Een eerste debatavond in Amsterdam trok deze week desondanks maar weinig publiek. Niet zo gek: de twee kandidaten hadden vooraf afgesproken inhoudelijk „dicht bij elkaar te blijven”, er was al onrust genoeg. Maar nadat kandidaat Patrick van Lunteren gisteren tweette dat hij niet „de partij van xenofobe boze witte mannen” wil blijven, lijkt de vlam in de pan geslagen. Het bestuur reageerde boos en de partij kan alsnog niet langer heen om de grote splijtzwam onder de leden van de afgelopen jaren migratie: internationale solidariteit versus de nationale verzorgingsstaat.

RECHTSE VLUCHTSTROOK: De afgelopen maanden kon je vaak horen dat de macht in de Eerste Kamer naar links was verschoven. Zowel de PvdA als GroenLinks kan het kabinet in de senaat aan een meerderheid helpen – en dat zou makkelijker zijn dan samenwerken met Forum voor Democratie. Dat blijkt bij nader inzien toch niet zo vanzelfsprekend, laat de hervorming van de Wajong door staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken, VVD) zien. De linkse oppositie vond haar hervorming van de jonggehandicaptenwet niet sociaal genoeg, maar de tandem van FVD en SGP zag er met een kleine aanpassing wel iets in. Beide Tweede Kamerfracties spraken hun steun uit, zodat het kabinet de stemming in de Eerste Kamer met een gerust hart tegemoet kan zien. „Daarmee laat dit kabinet haar ware gezicht zien, het is nog rechtser en nog meer van de Bijbel dan het al was”, aldus een beteuterde Gijs van Dijk (PvdA).

IS ER EEN ADVOCAAT IN DE ZAAL: Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) deed gisteren een poging zijn hervorming voor de rechtsbijstand uit te leggen. Maar de Kamer ziet niets in zijn plannen om minder advocaten in te zetten en hen zo beter te kunnen betalen, zag Mark Lievisse Adriaanse. Ook Kamerleden van de coalitie stelden dat Dekker veel te optimistisch is over de opbrengsten. De advocaten in de zaal waren toen al boos weggelopen.

DE BOER OP: CDA-Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik gebruikt haar riante hoeveelheid voorkeursstemmen wel vaker om op de coalitie of de eigen partij in te hakken. Maar in de aanloop naar het CDA-congres doet ze er nog een schepje bovenop in het AD. De landbouw wordt in de nieuwste partijvisie „weggedrukt” en het CDA „laat de boeren vallen”, zegt Schreijer-Pierik daar. „Dan ben ik er gewoon klaar mee, dan zijn we D66 geworden.”

QUOTE VAN DE DAG:

„Als Wopke dit gevoel niet snapt, dan is Annie geen fan meer van Wopke.”

Annie Schreijer-Pierik rekent op CDA-collega Wopke Hoekstra om haar vertrouwen in hun partij te herstellen.