Minister Dekker botst met Kamer en rechtsbijstandsadvocaten

Rechtsbijstand Minister Dekker (Rechtsbescherming, VVD) wil advocaten pas in 2024 beter betalen. Te laat, vinden Tweede Kamer en advocatuur.

Foto Roos Koole

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) vond donderdagochtend een ongeduldige Tweede Kamer en een ontevreden advocatuur tegenover zich tijdens een debat over de rechtsbijstand. Ongeduldig, omdat Dekker al twee jaar zegt pas in de toekomst extra geld voor advocaten te willen regelen. En ontevreden, omdat de advocaten vinden dat onderbetaling hun beroep bedreigt.

Het leidde meermaals tot een harde botsing tussen Kamer en advocaten aan de ene kant, en Dekker aan de andere kant.

Dekker wil het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand hervormen. Ruim zes miljoen Nederlanders maken op basis van hun inkomen aanspraak op deels door de overheid betaalde rechtshulp. In de toekomst moeten mensen met een juridisch probleem ook op andere, minder juridische manieren geholpen kunnen worden dan alleen door advocaten of mediators. Dat zou problemen effectiever en goedkoper oplossen, verwacht Dekker. Een ‘poortwachter’ moet beslissen wie welke hulp krijgt.

Lees ook: ‘Rechtshulp onder druk door plan van Dekker’

Pas als dat systeem werkt én de gehoopte besparing van zo’n 154 miljoen euro oplevert, wil Dekker rechtsbijstandsadvocaten beter betalen. Dat is op z’n vroegst in 2024.

Te laat, vonden vrijwel de gehele Tweede Kamer en de advocatuur. Kamerleden spraken donderdag van een „acuut probleem”. Advocaten werken nu soms voor de helft onbetaald aan rechtsbijstandszaken, bleek in 2017 al uit een onderzoek. Overleg tussen advocatuur en ministerie om nú al betere betaling te regelen, is in september vastgelopen. Een voorstel van de advocatenorde om de uurtarieven van sociaal advocaten iets te verhogen en dat jaarlijks 25 à 30 miljoen euro kost, werd door Dekker van tafel geveegd.

Kamer wil nu geld

Zowel door oppositiepartijen als vanuit de coalitie werd Dekker donderdag dan ook opgeroepen haast te maken met een hogere betaling voor de advocatuur. Niet pas in 2024, nú. „Er moet snel iets gebeuren, het kabinet is aan zet”, zegt bijvoorbeeld CDA’er Chris van Dam. Michiel van Nispen (SP) en Denk-Kamerlid Farid Azarkan drongen er bij coalitie-Kamerleden Maarten Groothuizen (D66) en Stieneke van der Graaf (ChristenUnie) op aan om geld te eisen van Dekker. Van der Graaf: „Mijn antwoord is duidelijk, de minister moet met iets komen.”

De vraag is wanneer en waarmee precies. Een tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen aangenomen motie verzoekt Dekker te onderzoeken of er volgend jaar al extra geld kan komen voor de sociale advocatuur. De Kamer wil dat Dekker daar vóór de behandeling van de Justitie-begroting later deze maand duidelijkheid over geeft.

Die gaf Dekker donderdag niet. Hij verwees naar het regeerakkoord. Daarin staat dat het nieuwe stelsel voor rechtsbijstand niet duurder mag worden dan de 400 miljoen euro die het nu kost. Hoewel het nog de vraag is of het nieuwe stelsel het gehoopte geldbedrag gaat opleveren – een recent rapport van een extern bureau is hier kritisch over – sprak Dekker de hoop uit na 2024 advocaten beter te kunnen betalen. Hij zei „geen geldmachine” te hebben. Volgens hem frustreert de eis van advocaten het overleg. Advocaten willen de eerste twee weken van januari staken en geen nieuwe rechtsbijstandszaken aannemen om die eis kracht bij te zetten.

Opening

En toch: meer dan voorheen liet Dekker in het debat een opening voor extra geld voor de advocatuur in 2020. „Ik kan misschien potjes aanwenden, maar dat gaat niet om supergrote bedragen”, reageerde hij op een vraag van Van Nispen of er bij de begrotingsbehandeling extra geld komt. Zo is er een bedrag van zo’n 5 miljoen euro beschikbaar, een ‘meevaller’ omdat er dit jaar minder rechtsbijstandszaken waren dan verwacht. Ook wil hij nog zoeken naar andere „potjes” binnen zijn begroting. Maar de 25 à 30 miljoen euro die de advocatenorde als noodoplossing vraagt, verwacht hij niet te vinden.

De advocaten hoorden het niet meer. Die hadden uit frustratie over Dekkers optreden halverwege het debat de zaal massaal verlaten.