Macron: De NAVO is hersendood

Economist De Franse president wil kritisch nadenken over de toekomst en zin van de NAVO. ‘We hebben strategisch en politiek een probleem’, zegt hij in het tijdschrift The Economist.

President Macron op de opening van een handelsbeurs in China, afgelopen dinsdag.
President Macron op de opening van een handelsbeurs in China, afgelopen dinsdag. Foto Ng Han Guan-AP

Europese landen kunnen voor hun veiligheid niet langer bouwen op de NAVO en de Verenigde Staten. Dat zegt de Franse president Emmanuel Macron in weekblad The Economist. De NAVO is volgens hem sinds de terugtrekking van de Amerikanen uit Syrië „hersendood”.

Al langer pleit Macron voor wat hij „Europese soevereiniteit” noemt bij veiligheidsvraagstukken. Hij heeft sinds zijn aantreden in 2017 verschillende initiatieven genomen om in Europa tot meer defensiesamenwerking te komen. Die waren bedoeld om naast de NAVO te functioneren. Niet eerder gaf hij blijk van zo weinig vertrouwen in de toekomst van het trans-Atlantisch bondgenootschap.

„De instabiliteit van onze Amerikaanse partner en de toegenomen spanningen” hebben volgens hem de noodzaak van Europees defensiebeleid aangetoond. Het wordt tijd om „de balans op te maken” van de NAVO, zegt hij. „Wat we nu meemaken, dat is voor mij de hersendood van de NAVO. Je moet lucide zijn.”

Internationale reacties

NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg reageerde vanuit Berlijn indirect, zonder Macron bij naam te noemen. „De NAVO en de EU zijn twee kanten van dezelfde medaille: onontkoombare partners voor vrede en veiligheid in Europa”, zei hij. Ook bondskanselier Angela Merkel nam afstand van de „drastische woorden” van de Franse president: de NAVO is „voor ons absoluut noodzakelijk”.

Rond de terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Syrië, vorige maand, en de daaropvolgende inval van het Turkse leger in Koerdisch gebied was „geen enkele coördinatie met de NAVO-partners”, aldus Macron. „We moeten erkennen dat we strategisch en politiek een probleem hebben.”

Hij zegt „niet te weten” of artikel 5 van de NAVO nog functioneert. Dat is de afspraak dat NAVO-lidstaten elkaar te hulp schieten als een van hen wordt aangevallen. „Wat betekent artikel 5 morgen? Als het [Syrische] regime van Bashar al-Assad besluit om een tegenaanval tegen [NAVO-lid] Turkije te beginnen, mengen we ons er dan in? Dat is een echte vraag.”

Lees ook deze twee interviews met topadviseurs van Macron, over de relatie met China en die met de VS.

Maar de EU is „uitzonderlijk fragiel” en staat zelfs „aan de rand van de afgrond”, meent Macron. Dat komt volgens hem door interne verdeeldheid, door een zich terugtrekkende VS en door de ontwikkeling naar een bipolaire wereld met China als een van de twee grote machtsblokken. „Europa is vergeten dat het een gemeenschap is door in toenemende mate zichzelf als markt te zien” en niet als politiek project. „Dat is een fundamentele fout.”

De Amerikanen „blijven onze grote bondgenoot”, zegt Macron. Hij heeft veel in het contact met Donald Trump geïnvesteerd. Maar al sinds Barack Obama interesseren de VS zich vooral voor andere delen van de wereld: China en de Pacific. Met Trump, zegt Macron, „hebben we nu voor het eerst een Amerikaanse president die niet het idee van het Europese project deelt, en een Amerikaanse politiek die zich van het project afkeert”.

Column Toestanden pagina 15