Opinie

Erasmus

In 010

Het was op zondag 7 oktober vorig jaar. In de salon onder de uitgeverij zou een high tea plaatsvinden. Een pianiste oefende alvast Chopin. Uitgever Willem Donker luisterde er met genoegen naar en verzuchtte: heerlijk. „Dat waren de laatste woorden die ik van hem hoorde”, vertelt zijn weduwe Jos Exler.

De uitgever ging die zondagmiddag uit wandelen. Naar de Leuvehaven, om binnenschepen te bekijken, zoals hij wel vaker deed. Op de kade werd hij onwel, probeerde nog een paal vast te grijpen, en stierf vrijwel onmiddellijk. „Zijn zoon Gijs belde me op: pa is overleden.”

Jos Exler wijst met berusting de plek aan waar Willem werd opgebaard. „Hier in de serre. Met zijn boerenzakdoek, zijn bril en wandelstok. En om Willem heen allemaal bloemen en boeken.” Bijna tachtig was hij, even oud als de uitgeverij die zijn vader Ad Donker in 1938 was begonnen.

„Een week na Willems overlijden kreeg ik een bericht”, vervolgt Exler. „Zolang er geen opvolger is, mag u de Erasmus-reeks niet langer uitgeven. Het was het magnum opus van Willem: de complete correspondentie van Erasmus. Dat móest worden afgemaakt, vond ik. Dus ben ik zelf maar uitgever geworden.”

72 is ze nu, al 45 jaar mode-ontwerpster, en nu een nieuw vak ernaast. „Ik vind het fantastisch. De beste rouwverwerking is het werk van je overleden partner voortzetten.” Eerst wilde ze verkopen, omdat iedereen zei: uitgeven, dat kan jij niet. In het monumentale pand aan het Koningin Emmaplein, naast het bisschoppelijk paleis, ontving ze vijf gegadigden. Maar uiteindelijk besloot Exler het heft zelf in handen te nemen. „Dat was nadat mijn zus à la Pippi Langkous had gezegd: je hebt dit nog nooit gedaan, dus ik denk dat je het wel kan.”

Jos Exler bezocht al de Libris boekenbeurs en de Frankfurter Buchmesse. En in Parijs ging ze naar Gallimard, uitgever van bestseller Le petit prince, waarvan Donker al zo’n zeventig jaar de Nederlandse rechten bezit. Maar het belangrijkste: vorige maand presenteerde de verse uitgever twee nieuwe delen van Erasmus’ correspondentie. Volgend jaar verschijnen er nog twee plus een register, waarmee de 21-delige reeks zal zijn afgerond. Exler: „Dan is Willems levenswerk voltooid.”