Recensie

Recensie Theater

De vrouwen die mannen spelen in ‘De Verleiders’ blijven hangen in de ‘male gaze’

Recensie Het zevende deel in ‘De Verleiders’-reeks gaat over genderongelijkheid. Het concept is ongewijzigd: een maatschappelijk thema in een mix van sketches en feitenrelaas. Maar dit is niet het sterkste deel.

Het acteerwerk in ‘De Verleiders Female’ is formidabel.
Het acteerwerk in ‘De Verleiders Female’ is formidabel. Foto Raymond van Olphen

Ze hangen aan de bar en tikken nog een biertje achterover. In hun ‘man cave’, een ondergronds café waar de vergane glorie vanaf spat, kunnen ze lekker kerels zijn. Deze macho’s worden in De Verleiders Female gespeeld door Gusta Geleijnse, Jelka van Houten, Stephanie Louwrier, Susan Visser en Eva Marie de Waal. Gekleed in overhemd, gilet en pantalon geven zij het patriarchaat een stem in het zevende deel van de Verleiders-reeks.

Het beproefde concept is ongewijzigd: een maatschappelijk thema wordt onder de loep genomen in een mix van sketches en feitenrelaas (met veel grafieken en getallen). Na voorstellingen over het bankwezen, privacy en de medische industrie storten De Verleiders zich nu op genderongelijkheid. Tom de Ket nam – als Verleider van het eerste uur – de regie voor zijn rekening en schreef de tekst met de actrices.

Vergrootglas op sekseverschillen

Inhoudelijk is dit niet het sterkste deel uit de Verleiders-reeks. Dit komt met name doordat de onderwerpkeuze niet heel fantasierijk is: er zijn scènes over het glazen plafond, de eeuwige nadruk op het vrouwenlichaam, de loonkloof en de ‘male gaze’ (dominante blik van de man). Ook komt de Bechdeltest even voorbij: een cultuur-uiting ‘haalt’ deze test, als er minstens twee vrouwen met een naam in zitten die met elkaar praten over iets anders dan een man. Het zijn geen onderwerpen waar de gemiddelde theaterbezoeker van achterover zal slaan.

De scènes in de ondergrondse bar vormen een rode draad door de voorstelling. De mannen die daar rondhangen, houden hun vrouw stevig onder de duim en maken aan de lopende band seksistische grappen. Hoewel deze personages gespeeld worden door vrouwen, zeggen ze vooral iets over (hele stereotiepe) mannen.

Ook in de mini-colleges of monologen waarmee deze scènes worden afgewisseld, gaat het voortdurend over vrouwen in relatie tot mannen. Begint Van Houten een verhaal over haar medische geschiedenis, blijkt dit eigenlijk over de mannelijke dominantie in wetenschappelijk onderzoek te gaan. En als Visser iets zegt over seksualisering, richt zij zich hierbij nadrukkelijk tot het mannelijke publiek. Zo wordt het vergrootglas juist op de verschillen tussen de seksen gelegd – en dat voelt gek in een voorstelling die zegt te strijden tegen genderongelijkheid. Komt De Verleiders Female zelf eigenlijk wel door de Bechdeltest?

Ster van de show is Stephanie Louwrier, het theater schudt op z’n grondvesten bij haar knallende slotact.

Foto Raymond van Olphen

Babyboete

Gelukkig is er een aantal geslaagde zijsprongen, zoals een betoog over de ‘babyboete’ (een bevalling heeft alleen invloed op het loon van de vrouw) en een verhandeling waaruit blijkt dat Nederland minder vooruitstrevend is dan we wellicht denken. Voor een voorstelling die stereotypen wil doorbreken, is dit echter wel erg gericht op heteroseksuele stellen – en dan specifiek het soort dat zich een schoonmaker kan permitteren.

Lees ook een reportage over De Verleiders Female: ‘Ons hele systeem is vrouwonvriendelijk’

Uiteindelijk zijn het toch de vrouwen die de avond redden, want het acteerwerk is formidabel. Van Houten is ontwapenend in haar monoloog, Visser en Geleijnse zijn innemend als worstelende kerels en De Waal geeft nuchter commentaar. Ster van de show is Louwrier, die schittert als studentikoos haantje of hyper-geseksualiseerde presentatrice. Al kreeg ze het woord ‘feminisme’ de hele voorstelling niet over haar lippen, het theater schudt op z’n grondvesten bij haar knallende slotact: ‘Fuck you, ik ben een feminist!’