Bij Justitie en Veiligheid misleidden ambtenaren de politiek | CDA en VVD schudden veren af

De Haagse Stemming Met Mark Harbers, Wopke Hoekstra en Ank Bijleveld. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

Op het ontembare ministerie van Justitie en Veiligheid misleidden ambtenaren zelfs hun eigen staatssecretaris. CDA en VVD laten de etiketten ‘bezorgde burgers’ en ‘vroempartij’ beetje bij beetje los. En Wopke Hoekstra beveelt zijn tegenstanders vakantiedagen aan.

AMBTELIJKE MISLEIDING: Er woedt een „koude oorlog tussen JenV-ambtenaren en de politiek”, schreef Tom-Jan Meeus vorige maand al over het ministerie van Justitie en Veiligheid. Eerder dit jaar vertrok Mark Harbers (VVD) als staatssecretaris van Asiel en Migratie nadat zijn ambtenaren zware misdaden hadden weggemoffeld in een misdaadrapportage over asielzoekers. Van bewust achterhouden was daarbij „volstrekt geen sprake”, concludeerde een intern Justitie-onderzoek daarna. Het tegendeel blijkt waar: NRC zag interne mails in, waarin ambtenaren een „kwetsbaarheid” zagen in de misdaadcijfers en manieren bespraken om de cijfers gunstiger te presenteren. Ambtenaren op de stoel van de politiek, kortom: een Haags schrikbeeld.

HARDLEERS: Duizenden leraren gingen gisteren de straat op: meer dan 4.000 scholen bleven dicht. De bereidheid van de onderwijzers om zelf in actie te komen lijkt hoger nadat hun grootste vakbond, de AOb, vorige week zonder overleg akkoord ging met een akkoord van Arie Slob (Primair en Voortgezet Onderwijs, ChristenUnie). Alleen ontbreekt het ze in de Tweede Kamer vooralsnog aan concrete steun. Leraren die in het Kamergebouw als toeschouwer de Onderwijsbegroting volgden, hadden vooraf goede hoop op politieke beweging, vertelden ze aan NRC. „Maar ze doen niet anders dan elkaar afzeiken.” Te weinig geld, andere zorgen: na de deal van Slob heeft de coalitie de docenten weinig meer te bieden.

CDA NA BUMA: „Doorgeslagen”, noemt De Telegraaf het Nederlandse klimaat- en milieubeleid vandaag in grote letters op de voorpagina. Het „onbegrip” over „groene spoken” dat de krant signaleert, zit voor een belangrijk deel bij het CDA. Die partij heeft zowel onder boeren als bouwers veel kiezers en profileerde zich onder Sybrand Buma als spreekbuis voor de bezorgde burger. Maar Buma is weg, en ook zijn koers lijkt op zijn retour, schrijven Lamyae Aharouay en Guus Valk. In een nieuw discussiestuk kiest de partij niet langer voor scepsis over klimaatbeleid. Het leest als een vlucht naar voren, met een focus op de rat race van de moderne maatschappij en het belang van duurzaamheid. Een partijprogramma ligt er nog niet, maar partijvoorzitter Rutger Ploum is in Trouw niet erg mild over Buma’s erfernis: „Het CDA snakt naar een nieuw verhaal.”

VVD NA VROEMPARTIJ: Ook de VVD schudt naar hartelust oude veren af. „De ruggegraat van de VVD is van elastiek geworden”, briest oud-Kamerlid Gert-Jan Oplaat vandaag in NRC. Hij vindt een verlaging van de maximumsnelheid best een kabinetscrisis waard. En Oplaat is niet de enige: het afscheid van het vroempartij-imago valt sommige VVD’ers zwaar. Het is een imago dat fractievoorzitter Klaas Dijkhoff en premier Mark Rutte bereid zijn te offeren als dat het stikstofdossier vlot trekt, maar ze weten dat het zo’n ingreep een charmeoffensief zal vergen. Dat geldt ook voor de agrarische achterban, die nog veel ingrijpender maatregelen te verduren krijgt dan de automobilist. Gisteravond sprak Rutte in een stal in Overijssel urenlang 400 boeren toe over stikstof: „Wij zijn de grootste partij in deze sector, niet het CDA, en dat gaat verdomme niet veranderen.”

TRUKENDOOS: Vanuit een heel andere hoek klinken andere zorgen over het stikstofdossier. Hoogleraren laten in de Volkskrant weten dat zij vrezen dat het kabinet opnieuw met juridische trucs en kunstgrepen probeert zich uit de impasse te wurmen. Over de hardere keuzes wordt steeds meer duidelijk. Het RIVM berekende dat een snelheidsverlaging in delen van het land al de gewenste reductie geeft. ‘Stikstofbesparende’ stallen blijken volgens het CBS dan weer nul effect te hebben. Complexe materie, en daarom geeft het kabinet zichzelf extra tijd: de lijst met maatregelen die de woningbouw op gang moet helpen, moet niet langer op vrijdag af zijn, maar pas begin volgende week. Onze verslaggever Arjen Schreuder gaf alvast een voorzetje en zette alle voor- en nadelen van een snelheidsverlaging naar 100 km/u op een rij.

WIE WIST WAT: Het dossier-Hawija laat zich niet makkelijk sluiten. Bij de VVD suddert vooral ergernis door over het gemak waarmee minister Bijleveld (CDA) dinsdag de verantwoordelijkheid voor het verkeerd informeren van de Kamer op haar VVD-voorganger Jeanine Hennis afschoof. Dat deed ze „laconiek, lachend en in clownskostuum”, citeert De Telegraaf een VVD’er. En dan liet Bijsterveld ook nog eens weten dat het ministerie van Algemene Zaken op de hoogte was gesteld. Wist Rutte ervan? „Er staat me niets van bij”, aldus de premier gisteren tegenover de NOS.

VAKANTIEMAN: Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) trekt in Brussel doorgaans zijn eigen plan. Zo ook nu de onderhandelingen over het nieuwe EU-budget in volle gang zijn. Nederland beklaagt zich traditiegetrouw over de gestegen eigen bijdrage en dat kan in Brussel op weinig waardering rekenen. Een Europees commissaris had het vorige week al over „leugenachtige horrorcijfers” en een Nederlandse topambtenaar in Brussel noemde de Haagse voorstelling van zaken „van God los”. Zo zou Nederland douanetarieven die het voor de EU incasseert, presenteren als deel van de Nederlandse bijdrage. Hoekstra reageerde gisteren in de Tweede Kamer: daar zei hij dat „sommige mensen heel hard aan vakantie toe zijn”. Het EU-budget moet volgend jaar rond zijn – precies ten tijde van de Nederlandse verkiezingscampagne.

QUOTE VAN DE DAG:

„Nee. En meneer Bruins, u bent van de ChristenUnie.”

Kamervoorzitter Khadija Arib geeft Kamerlid Eppo Bruins een veeg uit de pan voor zijn omschrijving van de onderwijstekorten die minister Jet Bussemaker (PvdA) achterliet als ‘het gat van Jet’.