Bijleveld overleeft een Haagse doodzonde | De Eerste Kamer beschermt zichzelf

De Haagse Stemming Met Mark Rutte, Mark Harbers en Sander Dekker. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

Minister Bijleveld overleefde ternauwernood een kritische Kamer en een motie van wantrouwen. Het stikstofdossier gaat ineens in sneltreinvaart. En de Eerste Kamer komt op voor de Eerste Kamer.

BALANCEERACT: Je kunt als bewindspersoon in Den Haag met veel fouten wegkomen. Maar wat je niet, nooit, mag doen is informatie achterhouden – of die indruk wekken. Die beschuldiging is een Haags doodzonde. Ivo Opstelten, Fred Teeven en Ard van der Steur (bonnetjesaffaire) konden er al over meepraten, net als Mark Harbers (criminaliteitscijfers). Het scheelde niet veel of Ank Bijleveld (Defensie, CDA) had haar naam gisteravond aan dat rijtje kunnen toevoegen. Over de zeventig burgerdoden die in 2015 in Irak door een Nederlands bombardement vielen, ging het in het haastig ingelaste Defensiedebat maar kort. De Tweede Kamer wilde vooral weten hoe het kon dat de minister pas vrijdag wist dat haar voorganger die informatie had verzwegen. Wat hield ze nog meer achter? Bijleveld schutterde, kreeg zelfs vanuit de coalitie de volle laag en liet in de slotminuten ook nog eens doorschemeren dat premier Rutte wél op de hoogte moest zijn geweest. Het leidde tot een motie van wantrouwen die, op de coalitiepartijen, de SGP en Wybren van Haga na, door de hele Tweede Kamer gesteund werd.

ON(DER)WIJS BOOS: Het Malieveld laten ze links liggen, maar op de Dam en in de rest van het land nemen stakende leraren het vandaag wel op tegen lage salarissen en gebrekkig beleid. In NRC leggen leraren en deskundigen vandaag uit waarom 460 miljoen euro voor hen niet genoeg is. Waar het aan ontbreekt, zeggen zij, is meer ruimte voor crisismaatregelen, investeringen in de lange termijn, en „een regierol bij [Arie] Slob”.

PIJNVERDELING: Het ene na het andere voorstel lekte de afgelopen dagen uit kabinetskringen om de achterban voor te bereiden op harde stikstofmaatregelen. In de provincies wordt nog steeds verder getimmerd aan beleid om plaatselijk te compenseren en boeren uit te kopen, maar dat gaat het kabinet te traag. En ook Brussel dringt aan eindelijk actie te ondernemen. Vandaar dat de coalitie werkt aan een snelle slag aan maatregelen – een lagere maximumsnelheid, een autoloze zondag, veevoer dat stikstofuitstoot verlaagt – die in één keer genoeg ruimte moeten vrijmaken om op grote schaal nieuwe vergunningen te verlenen voor de bouw: daar is de pijn het grootst. Het is goed nieuws voor de duizenden projecten die momenteel stilliggen – en voor lobbybaron Maxime Verhagen. Maar of de achterban van de partijen snel akkoord gaat, is een andere vraag. In Noord-Brabant staat het CDA door de stikstofcrisis al op springen.

ASIELMISLUKKING: Bij de wel/niet/wel/niet-uitzetting van de Armeense asielkinderen Lili en Howick ging vorig jaar van alles mis. Die conclusie hadden velen toen al getrokken, maar een nieuw onderzoeksrapport laat pas goed zien hoe zeer de verantwoordelijke diensten faalden en de uitzetting door onderling wantrouwen lieten escaleren. Ook opvallend: over de rol van Mark Harbers, die destijds als staatssecretaris tegen de zin van een van de diensten de kinderen op het nippertje een verblijfsvergunning gaf, wordt helemaal geen oordeel geveld.

RECHTSHULPELOOS: Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) krijgt het nog moeilijk met zijn plannen voor de rechtsbijstand. De rechtshulp gaat op de schop, met als gevolg dat niet iedere hulpzoekende straks nog op een advocaat kan rekenen. Volgens Dekker voorkomt hij zo dat problemen onnodig ‘juridiseren’. Zijn tegenstanders vrezen dat de sociale advocatuur wordt uitgekleed. En daarbij kunnen ze nu zwaaien met een onderzoek dat de minister zelf liet uitvoeren. De onderzoekers vrezen „een race to the bottom” als verzekers en juridische dienstverleners met elkaar gaan concurreren, zoals Dekker wil. En dan wordt „de prikkel groot” om rechtshulp „zoveel mogelijk uit te kleden”.

SNELHEIDSVERLAGING: Als het aan het kabinet ligt, zitten Eerste Kamerleden straks zes jaar en worden niet in één keer alle 75 senatoren verkozen, maar elke drie jaar slechts de helft. Maar dat gaat de Eerste Kamer zelf allemaal veel te snel. Een ontstemde meerderheid schaarde zich gisteren achter een motie van de SGP om met de hervorming van de chambre de refléxion geen haast te maken. Het is vooral een vermaning aan het adres van het kabinet om de senatoren niet buitenspel te zetten bij het besluit: ook het CDA, dat geldt als voorstander van de wijziging, steunde de motie. Voor de SGP zelf staat er meer op het spel. Als de Eerste Kamer straks in twee helften wordt verkozen, zou de partij wel eens beide keren nét de kiesdrempel kunnen missen en geheel uit de senaat verdwijnen.

QUOTE VAN DE DAG:

„Maak die koeien maar zindelijk.”

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff laat in de wandelgangen vallen dat hij wel iets ziet in ammoniakbesparende toiletten voor koeien als oplossing voor het stikstofprobleem.