Suriname eist ‘zijn’ 19,5 miljoen euro van het OM terug

Soevereiniteit Justitie verdenkt banken uit Suriname van witwassen van 75 miljoen via Schiphol. De banken reageren fel: „Het OM verkondigt onwaarheid.”

Onder beheer van de Centrale Bank van Suriname worden euro’s de wereld overgevlogen voor omwisseling.
Onder beheer van de Centrale Bank van Suriname worden euro’s de wereld overgevlogen voor omwisseling. Foto Pieter van Maele

„Zonder onderbouwing wordt door de FIOD gesteld dat Suriname een doorvoerland van cocaïne is”, zegt advocaat Robbert de Bree geagiteerd. „Het is in wezen dezelfde belediging als die van de minister van Buitenlandse Zaken, maar dan in een ander jasje”, zo verwijst hij naar Stef Blok (VVD) die Suriname een ‘failed state’ noemde. „En het past dezelfde hoon die Blok vorig jaar ten deel viel.”

Niet voor het eerst zijn Nederland en Suriname verwikkeld in een conflict. In de rechtbank Schiphol stond het Openbaar Ministerie dinsdag tegenover de Centrale Bank van Suriname en drie commerciële banken: Hakrinbank, Finabank en De Surinaamsche Bank. De vier Surinaamse partijen eisen de 19,5 miljoen euro terug die vorig jaar april op Schiphol in beslag werd genomen.

Het geld was op weg naar Hongkong om te worden omgewisseld. Het OM vindt de geldzending verdacht en verdenkt de banken van witwassen, mogelijk van geld uit cocaïnesmokkel.

Drugsbronland

Dat Suriname euro’s de halve wereld overvliegt is niet nieuw. Het land kampt al sinds jaar en dag met een overschot aan euro’s. Om dat geld weer toe te voegen aan de liquide middelen van de banken, moet het giraal worden gemaakt. Vroeger brachten de afzonderlijke Surinaamse banken dat geld zelf naar Europese banken, maar die nemen het mede vanwege strengere antiwitwasregels niet meer aan.

Sinds 2013 worden de euro’s onder beheer van de Centrale Bank van Suriname de wereld over gevlogen. Aanvankelijk naar Nederland, maar in 2014 stapte men over naar de (commerciële) Bank of China in Hongkong die betere voorwaarden bood. Sindsdien legt ieder overtollig eurobiljet dus de reis Paramaribo-Schiphol-Hongkong van 16.000 kilometer af.

Het OM legde dinsdag uit dat onderzoek van de internationale Financial Action Task Force signalen opleverde dat criminele organisaties legitieme bank-naar-bank geldzendingen zouden misbruiken. „Het vermoeden bestond dat dit ook via Schiphol gebeurde”, zo stelde de officier van justitie. Een speciaal project (codenaam Vespasianus) moest op basis van witwasindicatoren helpen verdachte geldtransporten te vinden.

De transporten uit Suriname sprongen eruit: het werd als drugsbronland (witwasindicator 1) aangemerkt en men kwam veel grote coupures tegen (witwasindicator 2). In vijf maanden tijd werden 5.020 biljetten van 500 euro verstuurd. Dankzij documenten van de Surinaamse banken stuitte het OM na de inbeslagname op meer verdachte zaken, zoals een prominente Surinamer die in twee dagen 1 miljoen euro cash stortte bij Finabank.

Hoewel dinsdag alleen de inbeslagname van de 19,5 miljoen euro werd behandeld, stelde het OM dat zijn witwasonderzoek zich richt op vijf geldtransporten van in totaal 75 miljoen euro van eind 2017 tot april 2018. Naast de Surinaamse banken zijn ook vijf Surinaamse wisselkantoren (klanten van de banken) daarin verdacht.

Incassomachine

De Surinaamse banken, of beter gezegd hun advocaten, beten dinsdag voor de rechter fel van zich af. „Het OM verkondigt onwaarheid”, zei advocaat Aldo Verbruggen. „Ze misbruikt de machtige rol die ze heeft om als incassomachine bij te dragen aan de financiële doelstellingen van Justitie.”

Na de inbeslagname stuurde het OM er op aan dat de Surinaamse banken (een groot deel van) dat geld zouden afstaan. In ruil daarvoor zou geen strafrechtelijk onderzoek volgen en de banken de „onzekerheid” en „ongewenste dynamiek” van een strafrechtelijk onderzoek bespaard blijven.

„Met verbijstering” wezen de advocaten deze „onteigening met dwang” af. „Officieren van justitie worden opgehitst om af te pakken wat ze afpakken kunnen”, aldus Verbruggen, zelf oud-officier van justitie. Hij wees op het OM-jaarbericht van vorig jaar waarin staat dat voor 401 miljoen euro beslag werd gelegd: de helft meer dan de target.

De advocaten stelden dat er van witwassen van de banken geen sprake was en dat het OM beslag heeft gelegd zonder één delict te kennen waarvan het geld zou zijn witgewassen.

De kern van hun betoog was dat het juridisch überhaupt niet relevant is of de 19,5 miljoen euro uit witwasgeld bestaat: dat is namelijk een interne Surinaamse aangelegenheid. Ze spraken van „een ongeoorloofde inmenging in de soevereiniteit van Suriname.” Vanuit dat volkenrechtelijk principe geniet de Centrale Bank van Suriname immuniteit en kan Nederland dus geen beslag leggen op haar gelden.

De rechtbank doet op 24 december uitspraak, tenzij het OM en de banken alsnog tot overeenstemming over het beslag komen.