Recensie

Recensie Muziek

Opera in pocketvorm heeft zeker toekomst bij Reisopera

Opera Jevgeni Onegin Vier jonge zangers dragen Tsjaikovski’s ‘uitgeklede’ liefdesdrama Jevgeni Onegin bij De Nederlandse Reisopera. In pocketvorm zit opera dichter op de huid van het publiek.

Liefdesdrama Jevgeni Onegin met jonge zangers bij De Nederlandse Reisopera
Liefdesdrama Jevgeni Onegin met jonge zangers bij De Nederlandse Reisopera Annina Romita

Een opera in ‘pocketvorm’ won de Challenge die De Nederlandse Reisopera vorig jaar uitschreef voor jonge theatermakers. De Duitse winnares Kai Anne Schuhmacher mocht haar idee zelf verwerkelijken in een uitgeklede Jevgeni Onegin van Tsjaikovski: ze halveerde de handeling tot sleutelscènes en dirigent Lee Reynolds bracht het orkest terug tot acht musici. Dat laatste was wat te veel van het goede, aangezien er in het ensemble één schamele viool overbleef om de weelderige hoge strijkers te belichamen: instrumentale passages klonken naakt en bibberig.

De zang van de jonge cast was daarentegen meeslepend. Dat is ook het karakter van de muziek. Een maalstroom van strijdige gevoelens distilleerde Tsjaikovski uit de roman in verzen van Aleksandr Poesjkin. Rode draad in dit liefdesdrama is de paradox dat de geschiedenis zich herhaalt, maar dat daarmee het verleden niet terugkomt.

Cynicus Onegin en de liefde

Cynicus Onegin haalt zijn neus op voor de hartstocht van bakvis Tatjana en doodt zijn beste vriend Lenski in een duel, nadat hij deze naïeve maar jaloerse dichter tergt door een betekenisloze flirt met diens verloofde Olga. Regisseur Schuhmacher suggereert dat Lenski de dood kiest: hij haalt de trekker niet over maar loopt het schot van Onegin in. De puurheid van zijn liefde is bezoedeld, waarvoor moet hij nog leven? Deze romanticus bloeit bij de Russische tenor Yaroslav Abaimov. Zijn afscheidsaria gaat door merg en been.

Vervolgens verdwijnt Onegin. Na zijn terugkeer jaren later brengt het toeval Tatjana weer op zijn pad, nu als rijpe vrouw en getrouwd. Pas dan dringt het tot hem door dat hij altijd van haar gehouden heeft. Ze bekent zelfs dat dit gevoel nog immer wederzijds is, maar er bestaat geen weg terug.

Vier jonge zangers

De heldere sopraan van de Russische Anna Emelianova (Tatjana) is een mooi indringend mengsel van onschuld en melancholie. Ze brak door onder Miranda van Kralingen bij Opera Zuid, en speelt als Russische - met Abaimov - een thuiswedstrijd. In hun schaduw overtuigen ook de Duitse bariton Vincenzo Neri (Onegin) en de Nederlandse mezzo Leonie van Rheden (Olga).

Deze vier jonge zangers dragen de soms wat hinkende regie. De videobeelden in een kleine spiegelkamer voegen weinig toe, evenals de rondlopende minstreel, violist en zanger Walter de Kok. Het programmaboek stelt dat Schuhmacher zich buigt over de vraag of deze vier levens anders hadden kunnen lopen, maar die belofte wordt niet ingelost. Dat hoeft ook niet: het verhaal is al sterk genoeg. De pocketopera bezit - zoveel wordt wel duidelijk - de potentie het publiek deze kunstvorm intenser te laten beleven. Maar er is nog wel werk te verzetten.