Kamer helpt Nederlanders in VK met Brexit-noodwet

Brexit De wet maakt het mogelijk voor Nederlanders in het VK om, in het geval van een chaotische No Deal-Brexit, Brit te worden zonder dat zij daarvoor hun Nederlanderschap hoeven op te geven.

Foto Jeff Greenberg

Tegen de wil van het kabinet heeft de Tweede Kamer dinsdag een Brexit-noodwet aangenomen die het hebben van een dubbele nationaliteit toch weer mogelijk maakt. De speciale wet, die alleen in werking treedt bij een chaotische No Deal-Brexit, stelt Nederlanders in het VK in staat om Brit te worden, zonder hun Nederlandse paspoort te moeten inleveren.

Voor de noodmaatregel, oorspronkelijk in januari als initiatiefwet ingediend door coalitiepartij D66, was eerder al steun van PvdA, GroenLinks, 50Plus en VVD. Dinsdag stemden enkel CDA, PVV en ChristenUnie uiteindelijk tegen. De behandeling in de Eerste Kamer lijkt een formaliteit, gezien de brede steun onder partijen. In een aangenomen motie roept de Kamer het kabinet op om zo snel mogelijk een voorlichtingscampagne te beginnen over de nieuwe wet.

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid, VVD) is tegen de noodwet, zo zei ze vorige week in de Tweede Kamer. De wet is volgens haar in strijd met het gelijkheidsbeginsel, omdat een dubbele nationaliteit voor een „specifieke groep burgers” nu toch mogelijk wordt. „Je kunt niet zomaar zeggen: die groep is misschien iets zieliger dan de andere en daar moeten we dan een afwijking in maken”, aldus de staatssecretaris.

„We moeten de problematiek ook niet overschatten”, vindt Broekers-Knol bovendien. „Een flink deel’’ van de 100.000 Nederlanders in het VK kan volgens haar ook met de huidige regels onder bepaalde omstandigheden een dubbele nationaliteit verkrijgen, bijvoorbeeld omdat ze getrouwd zijn met een Brit of omdat ze daar geboren zijn.

Uitzonderlijke gebeurtenis

Maar volgens de Tweede Kamer is het maken van een uitzondering voor deze Nederlanders gerechtvaardigd, omdat Brexit zo’n uitzonderlijke gebeurtenis is: het is nooit eerder voorgekomen dat een land op deze wijze de EU verlaat. Volgens Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66) worden Nederlanders die al jaren wonen en werken in het VK hierdoor opeens gedwongen te „kiezen tussen hoofdpijn en buikpijn”. Voor Nederlanders die dat al hebben gedaan, en die na het Brexit-referendum in 2016 hun Nederlanderschap hebben ingeruild voor een Brits paspoort, werkt de wet met terugwerkende kracht: zij kunnen hun nationaliteit terugvragen.

Lees ook: Discussie over dubbele nationaliteit laait op door Brexit

CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg zei onlangs niet voor de wet te kunnen zijn, omdat haar partij „fundamenteel tegen dubbele nationaliteiten” is. De SP twijfelde, omdat de noodwet wat betreft die partij geen precedent mag worden voor het toestaan van dubbele nationaliteiten elders. Na garanties dat dit niet gaat gebeuren, gingen de socialisten alsnog akkoord.

„Het gaat om een unieke situatie en om een sterk afgebakende groep”, benadrukt ook D66’er Sjoerdsma. De wet geldt volgens hem alleen voor Nederlanders die al vóór het Brexit-referendum (23 juni 2016) in het VK hun hoofdverblijf hadden en dat daarna bleven hebben, tot het moment van verkrijging van de Britse nationaliteit.

De inspiratie voor de noodwet kwam uit Duitsland: dat besloot al eerder een dubbele nationaliteit toe te staan voor landgenoten die in de knel dreigen te komen. Ook Oostenrijk en Slowakije hebben soortgelijke wetten aangenomen. Vaak gebeurt dat uit vrees dat de Britten de positie van EU-burgers in het VK als ‘wisselgeld’ zullen gaan gebruiken als de Brexit niet naar wens verloopt.