Recensie

Recensie Film

Felle aanklacht tegen martelpraktijken CIA

Drama ‘The Report’ is een sobere, maar vernietigende inventarisatie van de gruwelijke verhoortechnieken van de CIA na 9/11.

Onderzoeker Daniel Jones (Adam Driver) in ‘The Report’.
Onderzoeker Daniel Jones (Adam Driver) in ‘The Report’.

Vijf jaar geleden kwam het rapport uit van de Senaatscommissie voor de inlichtingendiensten over de verhoortechnieken die de CIA na 9/11 toepaste op terreurverdachten. Daarbij werden omstreden technieken als waterboarding gebruikt. Het verslag kreeg al snel de bijnaam ‘martelrapport’. Over de moeizame, zes jaar durende weg naar het opstellen van het rapport gaat de ontnuchterende film The Report.

De film is gemaakt vanuit ongerustheid over de staat van de democratie in Amerika. The Report is een boze, activistische film die als zodanig het vooroordeel bevestigt dat Hollywood links is.

Toch lukt het regisseur-scenarist Scott Z. Burns, een protegé van Steven Soderbergh, om terughoudendheid te betrachten en zo genuanceerd mogelijk te zijn – ook de regering-Obama komt er niet ongeschonden vanaf. Burns volgt vooral Daniel Jones (Adam Driver), de samensteller van het rapport. Jones doet op gezette tijden verslag van zijn bevindingen aan senator Dianne Feinstein (Annette Bening), voorzitter van de door de Senaat in 2009 ingestelde onderzoekscommissie.

De CIA kreeg na 9/11 min of meer een vrijbrief om ervoor te zorgen dat er nooit meer een aanslag op Amerikaanse bodem zou plaatsvinden. Ook al gingen hun methoden in tegen de grondwet en de Conventie van Genève over de behandeling van krijgsgevangenen. In de praktijk betekende dat brute martelingen (eufemistisch ‘enhanced interrogations’ genoemd) waarvan de effectiviteit nihil was. Daarbij hield de CIA bovendien feiten achter voor Bush en gaf de dienst het Witte Huis en de Senaat valse informatie. Het bureau hield stug vol dat hun ondervragingen levens redden en zouden hebben geleid tot het opsporen van Osama bin Laden.

Lees ook wat de belangrijkste bevindingen waren uit het ‘martelrapport’, dat in 2014 verscheen

Burns last schokkende flashbacks in naar de omstreden martelpraktijken: ontkleurde scènes met losser camerawerk dan in de rest van zijn verder sobere, sterk geacteerde film. Ook is er aandacht voor het politieke steekspel tussen Witte Huis, CIA en Feinstein als het rapport eenmaal voltooid is.

Jones en zijn team worden door de CIA weggestopt in een kille kelder en krijgen zo min mogelijk medewerking of zelfs tegenwerking. De commissie probeert zo objectief mogelijk te werk te gaan. Maar naarmate de details gruwelijker worden, valt het Jones zwaar zijn mening voor zich te houden. The Report maakt dat een zeer invoelbaar standpunt.