Duitse bijstandregeling is ongrondwettig streng, oordeelt de hoogste rechter

Wie in Duitsland een werkloosheidsuitkering ontvangt, kan tot 100 procent gekort worden bij overtreding van de regels. Dat mag niet van de hoogste rechter.
Archiefbeeld van mensen bij een arbeidsbureau.
Archiefbeeld van mensen bij een arbeidsbureau. Foto Roos Koole/ANP

Duitse wetgeving om mensen met een uitkering weer aan het werk te krijgen, was te streng. Dat heeft het Duitse federale constitutionele hof dinsdag bepaald. Er mag van het hof op uitkeringen gekort worden als gerechtigden zich niet aan de afspraken houden, maar het is volgens het hof ongrondwettig om die korting zo hoog te laten oplopen dat mensen van hun uitkering niet meer kunnen leven.

Wie in Duitsland een werkloosheidsuitkering ontvangt, ruim vier miljoen mensen, moet aan een aantal verplichtingen voldoen. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan om zonder goede reden niet op te komen dagen op een afspraak met de instanties. Wie de regels overtreedt krijgt een korting van 30 procent, die kan oplopen tot 100 procent. Kortingen tot 30 procent zijn toegestaan, heeft de hoogste Duitse rechter nu bepaald, maar meer is ongrondwettig.

De zaak draait om de zogenoemde Hartz-IV-wetgeving. Die werd in 2005 ingevoerd om het hoog opgelopen aantal mensen zonder werk terug te brengen. In de regels zijn de werkloosheidsuitkering en de bijstand min of meer samengevoegd. Een alleenstaande die langdurig zonder werk zit, krijgt bijvoorbeeld een zogenoemde Arbeitslosengeld II-uitkering van ruim 400 euro per maand plus nog enkele vergoedingen voor bijvoorbeeld hun woonlasten. Het zijn deze regels die volgens het hof te streng waren.

In 2018 legden de uitkeringscentra 904.000 keer een sanctie op, 8 procent minder dan in het jaar ervoor. In 77 procent van de gevallen ging het om mensen die voor drie maanden 10 procent op hun uitkering werden gekort omdat ze een afspraak hadden gemist. Voor deze groep heeft de uitspraak geen gevolgen. Voor de tienduizenden ernstigere zaken moet nu een nieuw sanctiebeleid geformuleerd worden.