Deventer wil Speelgoedmuseum sluiten, directeur stapt op

Debat De gemeente Deventer wil het Speelgoedmuseum vervangen door pop-uptentoonstellingen, het museum zelf wil renovatie. Woensdag bespreekt de gemeenteraad de onenigheid. De directeur heeft alvast zijn ontslag ingediend.

Het Speelgoedmuseum in Deventer wordt met sluiting bedreigd. Het museum laat de geschiedenis van het spelen in Nederland zien, de collectie omvat 13.000 objecten.
Het Speelgoedmuseum in Deventer wordt met sluiting bedreigd. Het museum laat de geschiedenis van het spelen in Nederland zien, de collectie omvat 13.000 objecten. Foto Berry Stokvis/HH

Opnieuw is in Deventer grote beroering ontstaan over de toekomst van een gemeentelijk museum. Deze keer wil Deventer het Speelgoedmuseum sluiten, dat in de stad is gevestigd sinds 1932. En net als vijf jaar geleden, toen stadsmuseum De Waag dicht moest, een besluit dat uiteindelijk werd teruggedraaid, is de museumdirecteur opgestapt.

Woensdagavond bespreekt de gemeenteraad de kwestie. Op de agenda staan een onderzoek dat afgelopen zomer is uitgevoerd naar mogelijke toekomstscenario’s voor het Speelgoedmuseum, alsmede de conclusie die cultuurwethouder Carlo Verhaar (GroenLinks) daaruit trekt.

Hij wil het museum sluiten, de collectie in depot doen en alleen nog pop-uptentoonstellingen organiseren. Deze opzet van het museum zou jaarlijks 150.000 euro kosten, de helft minder dan de huidige exploitatiekosten (300.000 euro). Verhaar: „Stoppen met het gebouw en doorgaan met de collectie, dat is in lijn met de cultuurvisie van de gemeente. Daarnaast is dit het enige scenario dat we financieel kunnen dekken binnen de cultuurbegroting.”

Het Speelgoedmuseum zelf wil het liefst verhuizen naar een groter en moderner pand, het duurste scenario. „Maar we begrijpen dat dat niet past binnen de gestelde kaders”, aldus museumdirecteur Garrelt Verhoeven. Blijven kan ook, maar dan wel na „een broodnodige renovatie” van het huidige museum, in feite twee aaneengeschakelde middeleeuwse koopmanshuizen. Verhoeven: „Een soort kruip-door-sluip-door is het, met trappetjes, gangetjes en geen lift.” De renovatie zou eenmalig 600.000 à 900.000 euro kosten.

Verhoeven, directeur van het Speelgoedmuseum én van stadsmuseum De Waag, heeft vorige week zijn vertrek aangekondigd. „Ik ben niet tegen zo nu en dan een pop-uptentoonstelling”, zegt hij, „maar dat kun je alleen realiseren vanuit een museale basis – en die verdwijnt nu.” Ook de raad van toezicht van het Speelgoedmuseum overweegt op te stappen.

Bij het stadhuis in Deventer wordt dinsdag gedemonstreerd tegen de mogelijke sluiting van het Speelgoedmuseum:

Twitter avatar Kcsmouter Karel Smouter Breaking news: de demonstranten zijn het stadhuis van Deventer binnengedrongen https://t.co/YxW7ilBiV9

Traditioneel museumconcept

Verhoeven werd in 2016 aangesteld als directeur van beide musea, nadat de gemeente was teruggekomen op het besluit om stadsmuseum De Waag „als traditioneel museumconcept op te heffen” en pop-uptentoonstellingen te organiseren. Huidig cultuurwethouder Verhaar was als raadslid indertijd voorstander van dit idee van een ‘productiehuis’ ter vervanging van De Waag. Nu zou dat dus moeten gebeuren met het Speelgoedmuseum.

Lees ook: Hoe Deventer meer bezoekers wilde trekken door het museum te sluiten

In zijn op Facebook gepubliceerde afscheidsbrief memoreert Verhoeven hoe het Speelgoedmuseum en stadsmuseum De Waag de afgelopen jaren „weer leven is ingeblazen”, met mediagenieke tentoonstellingen en stijgende bezoekersaantallen. Het Speelgoedmuseum ontvangt dit jaar „waarschijnlijk zo’n 27.000 bezoekers”, aldus Verhoeven, De Waag schommelt rond de 25.000.

Het Speelgoedmuseum in Deventer is naar eigen zeggen het enige museum in Nederland dat de volledige geschiedenis van het spelen kan laten zien. Zo bevat de collectie speelgoed van vóór 1600, dat bij opgravingen is gevonden. Veel objecten zijn aangekocht met hulp van de Vereniging Rembrandt, een meer dan honderd jaar oude vereniging die kunstaankopen van musea steunt. Voorwaarde voor financiële steun is altijd dat de kunstvoorwerpen aan het publiek worden getoond.

Een van de insprekers tijdens het raadsdebat van woensdagavond is directeur Fusien Bijl de Vroe van de Vereniging Rembrandt, die eerder in NRC pleitte voor behoud van het Speelgoedmuseum. Bijl de Vroe: „Onze vereniging gaat ervan uit dat als wij een museum steunen met aankopen, dat museum zich houdt aan onze voorwaarden. Deze gemeentelijke overheid is onbetrouwbaar.” Wethouder Verhaar: „De presentatie is een probleem dat we nog moeten tackelen, ja. Maar dat zou ook zo zijn bij een andere indeling van het museum na een renovatie.”

Zowel Verhoeven als Bijl de Vroe wijst erop dat de gemeente over het Speelgoedmuseum „zegt liever te investeren in een programma dan in stenen”, terwijl intussen de bouw van een nieuw filmtheater aan de IJssel, Viking, „miljoenen meer gaat kosten dan voorzien”. Wethouder Verhaar: „Filmhuis Viking is inderdaad een dramatisch project. Maar het geld daarvoor komt niet uit de cultuurbegroting, op die begroting is niet bezuinigd.”