De topman verhult het niet langer: Air France blijft achter bij KLM

Strategie Air France-KLM Air France moet efficiënter worden, vindt de topman, meer zoals KLM. Ben Smith brengt het aantal vliegtuigmodellen en merken terug.

Foto Robin Utrecht

Er is veel veranderd bij Air France-KLM sinds het aantreden van de Canadese bestuursvoorzitter Benjamin Smith, in september 2018. Dat werd bevestigd in een bijna vier uur durende presentatie voor beursanalisten, dinsdag in Parijs. Smith en zijn team, onder wie KLM-topman Pieter Elbers, presenteerden de strategie van de Frans-Nederlandse luchtvaartgroep voor de komende vijf jaar.

Voorbij is de vanzelfsprekende dominantie van het Franse smaldeel. Engels was de voertaal, ook voor de Fransen. Elbers sprak voorafgaand aan Anne Rigail, bestuursvoorzitter van Air France. Bij eerdere sessies voor pers of aandeelhouders leek KLM te gast op een Frans feestje.

Lees ook dit interview met Ben Smith: ‘Het is niet zo dat we als bedrijf betalen om te mogen groeien’

Het meest opmerkelijk was echter de kritische toon van Smith over Air France. Dat KLM al jaren veel beter presteert dan Air France is geen geheim. Dat verschil wordt breed uitgemeten in Nederland, maar werd door de laatste twee Franse voorgangers van Smith zoveel mogelijk verhuld. Als het Franse achterblijven al werd benoemd, lag de verklaring daarvoor altijd elders, nooit binnen het bedrijf.

Smith is er duidelijk over: „Er moet veel gebeuren bij Air France. Het huidige model werkt niet.” Dia na dia toonde het verschil in productiviteit tussen Air France en KLM. Kennelijk is er een niet-Franse topman voor nodig om te erkennen dat Air France een probleem heeft.

Vereenvoudiging is sleutelwoord

Ook in een ander opzicht blijkt Smith een heel andere topman dan zijn voorgangers Alexandre de Juniac en Jean-Marc Janaillac. Zijn ambities zijn niet verpakt in een grootse vernieuwingsoperatie met een kekke naam, maar in verbetering van de bestaande werkwijze. Vereenvoudiging is het sleutelwoord.

Zo richt de groep zich op drie merken, in plaats van vijf. De Franse budgetdochters Joon en HOP! zijn al verdwenen. Transavia, de budgetdochter met een Franse en Nederlandse divisie, wordt verder uitgebouwd. Smith heeft nieuwe afspraken gemaakt met de Franse pilotenbonden, waarbij ook de eerder met hen afgesproken groeilimiet voor Transavia is geschrapt. Van een plan om Air France te positioneren als ‘premium’ en KLM als ‘goedkoop’ is geen sprake, aldus Smith.

Minder vliegtuigmodellen

Ook de vloot wordt vereenvoudigd. Zowel bij Air France als bij KLM wordt het aantal vliegtuigmodellen gereduceerd, wat efficiënter is voor onderhoud en pilotentrainingen. Bij KLM verdwijnen de B747 en A330, voor de lange afstand blijven alleen de B777 en de B787 over. Smith ziet de A380, de dubbeldekker waar vliegtuigbouwer Airbus mee stopt, „liever vandaag dan morgen” verdwijnen uit de Air France-vloot.

Naast de gebruikelijke verklaringen – hogere belastingen en lastige vakbonden – ziet Smith gebrek aan efficiëntie bij Air France als oorzaak van het verschil met KLM. De cabine-indeling van KLM biedt meer ruimte aan lucratieve stoelen, de vliegtuigen staan veel minder tijd nutteloos (en dus duur) op de grond. De personeelskosten verschillen slechts weinig.

Graphic Studio NRC

Alle maatregelen, die al met de bonden zijn besproken, moeten leiden tot een groei van de winstmarge van 4 procent nu naar 7 à 8 procent in 2024. Ter vergelijking: de winstmarge van de Lufthansa Groep in 2018 was 7,4 procent. Die van IAG, de groep van British Airways en Iberia die maandag de overname van Spaanse maatschappij Air Europa bekend maakte, was vorig jaar 13,2 procent. De operationele winst van Air France-KLM moet groeien van 1,1 miljard euro dit jaar naar 2,5 miljard in 2024. Air France moet 900 miljoen euro bijdragen aan die groei, KLM ‘slechts’ 250 miljoen.

KLM en Smith hadden een slechte start, met ruzie over de herbenoeming van Elbers begin dit jaar. Het Nederlandse wantrouwen over Smiths streven naar meer integratie is nog niet verdwenen. Maar de nieuwe topman bereikte akkoorden met de vakbonden in Frankrijk en durft de inefficiëntie van Air France aan te pakken. Dat is winst, ook voor KLM.