Ziekenhuis Zuyderland gaat niet meer ‘elk jaar knokken’ met de verzekeraar

Zorgkosten Ziekenhuis Zuyderland heeft een tienjarig contract afgesloten met zorgverzekeraar CZ. De belofte van het ziekenhuis: 5 procent krimp in tien jaar, ondanks sterke vergrijzing in de regio.

Ziekenhuisgroep Zuyderland, op de foto locatie Heerlen wilde „meerjarige zekerheid” en niet jaarlijks geruzie met verzekeraar CZ over prijzen en volumes. En dus sloten de twee een tienjarig contract.
Ziekenhuisgroep Zuyderland, op de foto locatie Heerlen wilde „meerjarige zekerheid” en niet jaarlijks geruzie met verzekeraar CZ over prijzen en volumes. En dus sloten de twee een tienjarig contract. Foto Merlin Daleman

Ziekenhuisgroep Zuyderland en zorgverzekeraar CZ hebben een uniek tienjarencontract afgesloten om dure ziekenhuiszorg te beperken. Kern ervan is dat de Limburgse ziekenhuizen tot 2030 5 procent minder behandelingen uitvoeren. CZ ondersteunt tegelijk huisartsen- en wijkzorg met onder meer extra geld en faciliteiten, zodat meer patiënten thuis kunnen worden geholpen. Niet eerder sloot in Nederland een zorgverzekeraar zo’n langdurig contract met een ziekenhuis.

De afspraken zijn extra ambitieus omdat Midden- en Zuid-Limburg, het werkgebied van Zuyderland, sterk vergrijst. Daardoor krijgt de ziekenhuizen er steeds meer patiënten. Ook zijn de zorgkosten in de regio hoog. In Zuid-Limburg vinden mensen zichzelf niet meer gezond als ze gemiddeld 43,2 jaar zijn – het vroegst van heel Nederland, blijkt uit RIVM-onderzoek. Zuyderland, met ziekenhuizen in Heerlen en Sittard/Geleen en wijk- en jeugdzorg, had vorig jaar een flinke 805 miljoen euro omzet.

Lees ook: Dokters verwijzen te vaak door naar het ziekenhuis - bij zeven op de acht patiënten is er niks

De hoge zorgkosten waren aanleiding voor de langetermijnaanpak in de regio. CZ heeft de meeste verzekerden bij Zuyderland. Het contract beoogt kritischer te bekijken welke zorg buiten ziekenhuismuren kan worden verleend. David Jongen, bestuursvoorzitter van Zuyderland: „Met elk jaar knokken over prijzen en volumes kunnen we het ziekenhuis niet structureel veranderen. We moeten meerjarig houvast hebben.”

De ambitie meer zorg ‘thuis’ te verlenen is onderdeel van het landelijk ‘hoofdlijnenakkoord’. Daarin hebben ziekenhuizen met Volksgezondheid afgesproken hun groei af te remmen, tot een stabilisatie in 2020. Jongen is als vicevoorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen een van de architecten. Zijn ziekenhuis doet er met het nieuwe contract een schepje bovenop.

De verzekeraar geeft financiële steun om gefaseerd kosten terug te dringen. Die transformatiegelden maken ook deel uit van het hoofdlijnenakkoord.

Kwetsbare ouderen

Zuyderland en CZ zullen wel elk jaar onderhandelen over welke behandelingen moeten afnemen, en hoe snel. CZ-voorzitter Joep de Groot: „Het is geen contract in de zin van: we houden elkaars hand vast en het komt vanzelf goed. Tegelijk willen we voorkomen dat de verzekeraar op de stoel gaat zitten van het ziekenhuis.”

De grootste krimp verwacht Jongen in de zorg aan kwetsbare ouderen. Belangrijk wordt wat De Groot en Jongen „reguleren van de toegang” van het ziekenhuis noemen. „Ongeveer 40 procent van de mensen op de spoedeisende hulp hoort eigenlijk ergens anders”, zegt Jongen. „Bijvoorbeeld in de thuiszorg. We krijgen hen vervolgens moeilijk het ziekenhuis weer uit. Verpleeginstellingen hebben weinig bedden en vaak zijn er te weinig mantelzorgers.”

Om de instroom te beperken, gaan Zuyderland en huisartsen hun ‘anderhalvelijnscentra’ uitbouwen. Een huisarts (de eerste lijn) kan een patiënt ernaar doorverwijzen, waarna een medisch specialist er binnen een dag de benodigde onderzoeken doet. Zo wordt duidelijk of het nodig is dat de patiënt naar het (duurdere) ziekenhuis (de tweede lijn) gaat.

Lees in dit interview hoe de baas van Zuyderland het fusieziekenhuis overeind hield: ‘Verdwenen vertrouwen moet elke dag opnieuw opgebouwd worden’

Waarmee het ziekenhuis ook kan minderen, is zorg aan patiënten met diabetes type 2, een ziekte die te maken heeft met leefstijl. Zuyderland en CZ vinden dat deze groep eigenlijk niet in het ziekenhuis hoort. „Met huisartsen hebben wij de afspraak: niet meer doorverwijzen”, zegt Jongen. „Als een huisarts vastloopt in de begeleiding, dan zijn er ‘meedenkconsulten’ van onze medisch specialisten.”

Verder wordt gekeken naar zorg op afstand (e-health), om zorgkosten omlaag te krijgen. Bij Zuyderland loopt al een project. Patiënten houden een digitaal dagboek bij en kunnen thuis chatten met verpleegkundige of arts. Het leidt tot minder ziekenhuisopnames en polikliniekbezoeken.

Standaard

Tien jaar is ongekend lang, maar verzekeraars sluiten vaker meerjarencontracten af. In 2017 waren het er in de medisch-specialistische zorg 48, vorig jaar al 78. Ook CZ wil deze vorm van inkoop „echt uitbreiden”, zegt De Groot.

„Meerjarencontracten zijn over een paar jaar de standaard”, zegt Peter Dohmen, die aan de Erasmus Universiteit Rotterdam gaat promoveren op ‘waardegedreven inkooprelaties’ in de zorg.

Zorgverzekeraars hebben zich lang vooral gericht op de kosten van zorg, niet op inhoudelijke programma’s. „Het is best riskant om je voor de lange termijn aan een zorgverlener te verbinden en de zorgvraag voor de komende jaren te voorspellen”, zegt Dohmen. „Maar zorgverzekeraars beseffen dat ziekenhuizen ook een strategisch partner kunnen zijn. En die regisseren steeds meer het zorgaanbod in een regio.”

Reguleren van toegang tot het ziekenhuis is van belang voor lagere kosten

Meerjarencontracten garanderen niet altijd succes, zegt Dohmen. Het is wel zaak dat andere zorgaanbieders in de regio tijdig worden betrokken. „In het contract staat vaak: we verplaatsen zorg naar huis. Dan worden pas na het zetten van de handtekening huisartsen benaderd, maar zij moeten er ook achter staan.”

Een ander risico is dat een zorgverzekeraar niet de capaciteit heeft om zeer intensief met een ziekenhuis op te trekken. „Ze komen heel vaak aan tafel te zitten bij een ziekenhuis. Zijn ze wel klaar voor die nieuwe rol?”

Megaschuld

Voor Zuyderland wordt interessant wat VGZ, in grootte de tweede verzekeraar in de regio, gaat doen. De relatie met Zuyderland is moeizaam. Momenteel laat VGZ patiënten voor een aantal behandelingen acht weken extra wachten op een afspraak bij Zuyderland. Anders wordt het maximaal aantal behandelingen overschreden dat VGZ met Zuyderland heeft afgesproken. Jongen wil er weinig over kwijt. „We zitten as we speak middenin de gesprekken met VGZ.”

Ander interessant punt is de megaschuld van de ziekenhuisgroep, onder meer door pompeuze nieuwbouw: eind dit jaar bedraagt die 365 miljoen euro. Rentekosten: 20 miljoen. Het langetermijncontract biedt ook de banken meer zekerheid, wat Jongen graag had teruggezien in een lagere rente. „We hebben de afgelopen jaren intensieve gesprekken gevoerd over rentepercentages, en we zijn een beetje, maar nog lang niet succesvol genoeg geweest in het terugdringen ervan.”