Brieven

Brieven 4/11/2019

Nederland leest

Kinderboek als leidraad

Philip Huff vindt de keuze voor Jan Wolkers’ Winterbloei als boek dat centraal staat tijdens de campagne ‘Nederland Leest’ een ongelukkige, getuige zijn opiniestuk (31/10). Ik ben het roerend met hem eens. Zijn suggestie om Klont van Maxim Februari te kiezen voor de campagne, zou veel beter zijn, ook mee eens. Maar dat is een kwestie voor een volgend jaar. Laten we daar niet op wachten en laten we ons nu storten op het boek dat centraal staat bij de juniorvariant van ‘Nederland Leest’: het boek Borealis van Marloes Morshuis. Huff gaat niet op dat boek in, terwijl het een schot in de roos is! Het is spannend, goed geschreven en het onderwerp is maatschappelijk zeer relevant en het dwingt tot kritische reflectie. Dus eigenlijk voldoet het boek aan alle eisen die Huff aan de ‘Nederland Leest’-titel stelt: het is een omvangrijke roman, dus „ traint het uithoudingsvermogen”, zoals Huff betoogt. Borealis, over kinderen die vastzitten in een plek op aarde, gaat over schuld en onschuld, en over de vraag hoe te leven. Dat het boek een jeugdroman is, lijkt me een extra voordeel; wat een kans om na het lezen met zowel volwassenen als kinderen over de leeservaring van gedachten te wisselen! De titel van de campagne, ‘Nederland Leest’, wordt dan echt recht gedaan.


docent jeugdliteratuur

Landbouw

Bomenplantenpremie

Waarom staan er niet overal op grote schaal bomen in onze weilanden? Bomen zijn een prachtige vorm van natuurlijke opslag van CO2, nodig om de klimaatdoelstellingen te halen en de overgang van steen-/staalbouw naar houtbouw te bewerkstelligen. De boeren kunnen hun verslechterde imago verbeteren door iets terug te doen voor hun vervuilende bedrijfstak, namelijk door het op grote schaal planten van bomen, in plaats van het uitdelen van maaltijden en het blokkeren van snelwegen. Met nieuwe technieken, als het ‘Bio Carbon Engeneering’ (het planten van miljoenen bomen door het gebruik van drones) zou het tegenwoordig snel op grote schaal kunnen gebeuren. De overheid kan de boeren stimuleren met een ‘bomenplantpremie’, ter compensatie van het verlies van grasland voor hun dieren. Maar boeren moeten zich geen illusie maken: de tijd van industriële landbouw is zo goed als voorbij. De transitie naar natuurlijke landbouw moet op korte termijn gemaakt worden.

Haat

Zo klinkt de vrede

In de columns van Clarice Gargard staan weleens zaken die me jeuk geven (Haat verrast niet, maar blijft overrompelend, 31/10). Maar nooit heb ik de behoefte gehad om haar de huid vol te schelden of te beledigen. Blijkbaar gebeurt dit toch regelmatig. Onbeschaafd en diep triest. In haar laatste column noemt Gargard minstens tien keer het woord ‘haat’. De term ‘haat’ wordt veel gebruikt in de cultuuroorlog, zeker in Amerika. De afgeleide ervan is ‘hate speech’. In sommige landen is de term ‘hate speech’ al opgenomen in de wet, zo ook helaas in Nederland. Toch ben ik er tegenstander van om ‘haatspraak’ in de wet te propageren en activeren, iets wat Gargard overigens niet suggereert in haar column, maar het deed me eraan denken. Zodra de wetgever bepaalt wat een subjectieve term als ‘haat’ betekent, ligt de weg open voor ellende waarbij haatmail zal verbleken. Laat de frontsoldaten van de cultuuroorlog op elkaar schieten met woorden, en bedenk erbij: Zo klinkt de vrede. Een moeilijke oefening voor wie dagelijks onder vuur ligt.

leidinggeven

De kloof in de kunsten

Charlotte Rixten is niet de enige die als jonge – vrouwelijke – leider geconfronteerd wordt met een generatiekloof (Zij voldoen niet aan het stereotiepe beeld van een leider, 31/10). Juist in de musea is deze generatiekloof groot. Hetzelfde geldt hier, in het Veluws Museum Hagedoorns Plaatse in Epe, waar ik anderhalf jaar geleden op mijn 27ste begon als directeur. Met name bij de vernieuwing in een vrijwilligersorganisatie – dat is niet makkelijk, maar wel nodig – valt de kloof op. Bijkomend voordeel van het zijn van een jonge leider: mensen zijn eerder geneigd om opbouwende kritiek te geven waar je wat mee kunt.