Al jong ongezond leven? Dan meer kans op dementie

hersenonderzoek Mensen die al op jonge leeftijd te zwaar zijn of roken, blijken op latere leeftijd vaker hersenschade te hebben ontwikkeld.

Overgewicht is slecht voor je.
Overgewicht is slecht voor je. Foto: Istock

Mensen die al in hun 36ste levensjaar kampen met een hoge bloeddruk, diabetes, overgewicht of een sigarettenverslaving, lopen later in hun leven nog meer kans op hersenschade die samenhangt met dementie dan mensen die die risicofactoren voor hart- en vaatziekten pas op middelbare leeftijd hebben. Er was echter geen verband met de ophopingen van het eiwit bèta-amyloid die vaak gezien worden bij mensen met de ziekte van Alzheimer. Dat blijkt uit een analyse van gegevens uit een groot Brits bevolkingsonderzoek die dementie-onderzoekers uit London gisteren in JAMA Neurology publiceerden.

Het is bekend dat een hoger risico op hart- en vaatziekten op middelbare leeftijd, tussen 40 en 65 jaar, verband houdt met het krijgen van dementie op latere leeftijd. Vaatschade en doorbloedingsproblemen tasten het brein aan. Maar of dat ook al geldt voor mensen die al op jongere leeftijd die risicofactoren hebben, en hoe dat de gezondheid van de hersenen op latere leeftijd beïnvloedt, was niet duidelijk.

De Britten analyseerden de gegevens van bijna 500 zeventig-plussers die jarenlang werden gevolgd in de zogenoemde Insight 46 studie. Dat is een onderdeel van de grotere MRC National Survey of Health and Development, een van de oudste Britse cohortonderzoeken waarin 5362 mannen en vrouwen worden gevolgd vanaf hun geboorte in een enkele week in maart 1946.

Tussen mei 2015 en januari 2018 kwamen de senioren, alle nog zonder dementie, naar het University College London om klinische en cognitieve tests te doen. Ook werd een gecombineerde PET en fMRI hersenscan gemaakt om de grootte van hun brein te meten, de schade aan kleine bloedvaatjes daarin, en de hoeveelheid opgehoopte bèta-amyloid. Eerder waren op de leeftijden van 36, 53 en 69 jaar tijdens huisbezoeken gegevens over bloeddruk, cholesterolgehalte van het bloed, gewicht, medicijngebruik en rookgewoontes vastgelegd. Op basis van deze gegevens bepaalden de onderzoekers voor elke deelnemer een totaalscore van het risico.

Hoe eerder in het leven er risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn, des te groter het risico op een kleiner brein en schade aan de kleine vaatjes rond het zeventigste jaar, constateerden de onderzoekers. Ze vonden geen relatie met de ophoping van bèta-amyloid. Het verband was het sterkst voor de leeftijd van 36 jaar. Misschien is de gevoeligheid van het brein voor vaatschade in de vroege volwassenheid nog groter, opperen de auteurs, of komt het doordat de blootstelling langer duurt.

Al vanaf de vroege volwassenheid het risico op hart- en vaatziekten verlagen, bijvoorbeeld door leefstijlinterventies, vergroot de kans op een gezond brein later in het leven, concluderen de auteurs.