Te koop: een snipper van het grootste oliebedrijf ter wereld

Beursgang Saudi Aramco, goed voor tien procent van de wereldwijde olieproductie, gaat naar de beurs. Voor een héél klein stukje dan.

Bezoekers van de Davos in the Desert-conferentie in de Saoedische hoofdstad Riad.
Bezoekers van de Davos in the Desert-conferentie in de Saoedische hoofdstad Riad. Fayez Nureldine/AFP

Waardevoller dan Apple of Microsoft, de twee Amerikaanse techgiganten die zo’n duizend miljard dollar waard zijn op de beurs. Winstgevender dan Exxon Mobil, Shell, Chevron, Total en BP, de vijf grootste Westerse oliemaatschappijen, bijeen. En naar verwacht meer dan anderhalf maal zoveel waard als deze vijf ‘majors’ samen.

De voorgenomen beursgang van oliemaatschappij Saudi Aramco, die zondag het groene licht kreeg van de Saoedische beursautoriteiten, is er een van superlatieven. In zijn eentje produceert het meer dan 10 miljoen vaten olie per dag, ruim een tiende van de wereldproductie. De ‘Arabian American’ (Aram) oliemaatschappij, waarvan de voorloper nét voor de Tweede Wereldoorlog werd gesticht door Rockefellers Standard Oil, is sinds 1980 volledig in handen van de staat. Met de beursgang wordt die machtspositie, voor een klein deel, weer opgegeven.

Wat de komende weken nog volgt is een prospectus, een roadshow langs beleggers en een proces dat bookbuilding wordt genoemd. Daarbij proeven de begeleidende banken het animo bij beleggers en de prijs die zij bereid zijn voor de aandelen te betalen. Half december moet het zo ver zijn, al is er nog geen vaste planning gepubliceerd.

Lees ook: Grootste beursgang aller tijden komt weer een stap dichterbij

Prins Salman heeft geld nodig

Uiteindelijk staat het duurste bedrijf ter wereld dan genoteerd in Riad, aan een van de middelgrote beurzen van de wereld. Want Wall Street of Londen zijn voorlopig een stap te ver.

Met de beursgang zet kroonprins Mohammed Bin Salman, die Saoedi-Arabië in de praktijk bestuurt, een nieuwe stap in zijn voornemen het land toekomstbestendig te maken, wanneer over enkele decennia olie niet langer een gegarandeerde inkomensstroom geeft. Vision 2030, zoals zijn plan heet, heeft kapitaal nodig. De verkoop van een klein deel van Aramco moet daar voor een deel voor zorgen. Maar hoe groot de bedragen ook zijn, in werkelijkheid doet Saoedi-Arabië slechts afstand van een klein deel van de oliemaatschappij. Hoeveel is nog in nevelen gehuld.

Aanvankelijk werd gesproken van 5 procent van de aandelen, maar dat lijkt nu te hoog. Schattingen komen gemiddeld op zo’n 3 procent, en misschien wordt het hooguit maar 2 procent. De opbrengst van de verkoop van die aandelen is ook nog onzeker. Sinds Salman in 2016 besloot om Aramco naar de beurs te brengen, heeft het voornemen een aantal tegenslagen gekend. De eerste is de waardering van Aramco zelf. Salman ging in het openbaar uit van een marktwaarde 2.000 miljard dollar voor het gehele concern.

Overmoed en onbehagen

Dat bleek, na een vergelijking met andere oliemaatschappijen, al snel overmoedig. Exxon, Shell, Chevron, Total en BP zijn de vijf grootste Westerse oliemaatschappijen met een beursnotering. Zij hebben, op basis van de winst over 2018, op dit moment een koers-winstverhouding van 12,2. Dat betekent dat er ruim twaalf maal de winst per aandeel wordt betaald voor een aandeel. Op basis daarvan zou Aramco maar 1.350 miljard dollar waard kunnen zijn. Grote oliemaatschappijen staan bovendien bekend om hun hoge en vaste dividend. Gemiddeld is dat tussen de 5 procent en 6 procent van de aandelenkoers. Aramco zegt 75 miljard dollar per jaar aan dividend te gaan uitkeren, hoewel er de laatste tijd ook aanwijzingen zijn dat dit naar 80 miljard kan gaan. Dan zou bij een relatief laag dividendrendement van 5 procent er een waarde van 1.600 miljard dollar uit de bus komen voor Aramco. Bij een dividendrendement van 6 procent zelfs maar 1.330 miljard.

Waardebepaling met ruime marges

De waarde van Aramco blijft zo voorlopig in nevelen gehuld. De zakenkrant Financial Times haalt analisten aan met schattingen van tussen 1.100 en 1.500 miljard dollar. Bloomberg komt op tussen de 1.600 en 1.800 miljard. Bij een verkoop van drie procent van de aandelen levert dat, met grote onzekerheidsmarges, rond de 45 miljard dollar op. Waarmee bij de beursgang overigens nog steeds het grootste bedrag ooit bij beleggers wordt opgehaald. Het huidige record is dat van de Chinese techreus Alibaba, dat in 2014 25 miljard dollar ophaalde.

Misschien wordt het nog wel wat minder, want wie wil in Aramco stappen? De onzekerheid over de prijs weerspiegelt de onzekerheid over Saoedi-Arabië zelf.

De zaak-Khashoggi

De beursgang werd vorig jaar getroffen door de moord op journalist Jamal Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanboel. Hoewel Salman daar inmiddels wel de verantwoordelijkheid voor heeft genomen, is nooit duidelijk geworden of hij daar zelf al dan niet toestemming voor heeft gegeven. Het leverde Saoedi-Arabië veel kritiek op, en tal van toplieden uit het zakenleven en de internationale politiek bleven vorig jaar weg bij de internationale conferentie Davos in the Desert, die het land op de kaart van internationale investeerders moest zetten. Al waren veel van hen er afgelopen maand wél weer bij. Alleen al aan de courtages bij een beursgang als die van Aramco zijn er enorme bedragen te verdienen.

Lees ook: Beleggen met een kort geweten

Een derde tegenslag was, in september, de aanval met raketten en drones op Saoedische olie-installaties in Abqaiq en het Khurais-olieveld. Beide zijn in handen van Aramco. Daarmee werd de productie kortstondig gehalveerd. Hoewel nog steeds niet openbaar is opgehelderd waar de aanslag vandaan kwam, wijst het voorval op de wankele geopolitieke toestand waarbinnen Aramco opereert.

Zo zijn er tal van risico’s en onzekerheden waar beleggers huiverig voor kunnen zijn. En dan is er ook nog de ‘groene’ trend in de beleggingswereld, waar olie maar moeilijk in past. Investeerders met een groot publiek profiel, zoals pensioenfondsen, hebben rekening te houden met maatschappelijke overwegingen die hen van een belegging in Aramco kunnen weerhouden. Niet dat dit bezwaar loodzwaar weegt: het animo voor de eerste obligatielening die Aramco ooit uitschreef, ter waarde van 12 miljard dollar, was in april van dit jaar zo groot dat het bedrijf met gemak 100 miljard had kunnen ophalen. Maar obligaties zijn onbekend bij het grote publiek. Aandelen vallen juist op.

Een klein kijkje in de keuken

En dan is er, als laatste, ook nog de openbaarheid. Een prospectus voor een notering in bijvoorbeeld Wall Street is buitengewoon gedetailleerd. Het is al langer de vraag tot hoe diep de Saoediërs bereid zijn in de keuken van Aramco te laten kijken. Dat kan verklaren waarom de beursgang in eerste instantie alleen in het land zelf plaatsvindt, aan de Tadawul-beurs. Die is sinds 2015 opgesteld voor buitenlandse beleggers, maar volgens de jongste gegevens hebben die maar 6,6 procent van de aandelen in aandelen in handen.

Het ligt dan ook voor de hand dat Aramco in eerste instantie voor een belangrijk deel zal worden verkocht aan de Saoediërs zelf. Maandag is het twee jaar geleden dat een groot aantal welvarende Saoediërs, van zakenlieden tot politici, van het bed werd gelicht en werden verhuisd naar een bed in het Ritz-Carlton Hotel in Riad. Zij werden al dan niet vriendelijk vastgehouden tot zij hun veronderstelde belastingschulden en andere betalingsachterstanden hadden voldaan. Het anti-corruptie-initiatief onder leiding van Bin Salman leverde de staatskas volgens Reuters 106 miljard dollar op.

Ook ditmaal zouden rijke Saoedische families kunnen worden gewezen op hun vaderlandsliefde, om daarna in te tekenen op de aandelen Aramco. De staatskas kan het gebruiken: het Saoedische staatsinvesteringsfonds PIF heeft veel kapitaal nodig om aan Salmans moderiseringsdrift te voldoen. En de huidige olieprijs van 61 dollar per vat vreet in de staatsbegroting: volgens het Internationaal Monetair Fonds is volgend jaar een olieprijs nodig van 83,6 dollar per vat om de begroting van het land in evenwicht te brengen ¬– ook al haalt Aramco het naar eigen zeggen voor maar 2,80 dollar per vat uit de grond.