WeWork, of: hoe je in twee maanden 35 miljard aan waarde kunt verliezen

Bubbel barst Het Amerikaanse kantoorverhuurbedrijf WeWork verloor in luttele weken voor miljarden aan waarde, maar de oprichter vertrok als miljardair. Hoe kan zoiets gebeuren?

Huurders van WeWork in Yokohama werken in een gemeenschappelijke ruimte. WeWork exploiteert ruim achthonderd kantoorpanden wereldwijd.
Huurders van WeWork in Yokohama werken in een gemeenschappelijke ruimte. WeWork exploiteert ruim achthonderd kantoorpanden wereldwijd. Foto Kiyoshi Ota/Bloomberg

Eenpitters, starters, groeiers en al gevestigde bedrijven werken naast elkaar op de vier grote vloeren van WeWork aan de Amsterdamse Strawinskylaan. Er zijn kleine werkplekken, grotere kantoorruimtes, vergaderzalen en gemeenschappelijke ruimtes.

Niets wijst erop dat het grote bedrijf dat al deze kleine bedrijvigheid huisvest, op dit moment een existentiële crisis doormaakt.

WeWork huurt leegstaande kantoorpanden, maakt er hippe werkplekken van en verhuurt die vervolgens aan zelfstandig ondernemers. Zo’n eigen kantoor huur je dan al voor een paar honderd euro per maand. En je kunt ook in andere vestigingen van WeWork terecht.

Binnen negen jaar groeide WeWork met dit coworking-concept uit tot een bedrijf met 13.500 werknemers en ruim achthonderd vestigingen in 123 steden. Nederland heeft drie vestigingen, allemaal in Amsterdam. Maar de expansiedrift is WeWork nu fataal geworden.

Het bedrijf was tot voor kort één van de hoogst gewaardeerde Amerikaanse techondernemingen zonder beursnotering. Op het hoogtepunt schatten investeerders de waarde ervan op 47 miljard dollar, omgerekend 42 miljard euro. Zoals vaker bij snelgroeiende unicorns (start-ups die meer dan een miljard dollar waard zijn) zat een beursgang in de planning. Oprichter Adam Neumann droomde tegenover vrienden al hardop van een toekomst als ’s werelds eerste biljardair, schreef The Wall Street Journal.

Lees ook: Geen winst, geen bezit maar investeerders te over

Het liep anders. WeWork staat sinds deze maand bekend als het bedrijf dat binnen twee maanden bijna 40 miljard dollar (35 miljard euro) aan waarde verloor. Oprichter Neumann vertrok, en duizenden werknemers dreigen nu hun baan te verliezen. De beursgang is geschrapt. Sterker: de vraag is of WeWork nog wel toekomst heeft – en zo ja, in welke vorm.

Hoe kon dit gebeuren?

Opvallende investering Softbank

De Japanse investeringsmaatschappij Softbank maakte in 2016 bekend in twee tot drie jaar 100 miljard dollar te willen steken in techbedrijven.

Dit Vision Fund werd goeddeels gefinancierd door staatsfondsen uit Saoedi-Arabië (45 miljard) en Abu Dhabi (15 miljard), landen die naarstig zoeken naar mogelijkheden hun oliemiljarden voor de lange termijn te investeren. Softbank stak 10 miljard dollar in taxi-app Uber. Naar Wag, een app die hondenbezitters en mensen die honden willen uitlaten met elkaar in contact brengt, gingen enkele honderden miljoenen.

En de 40-jarige Adam Neumann – een charmante spreker met lang haar en altijd op sportschoenen – wist Softbank over te halen 10 miljard dollar in WeWork te investeren.

Lees ook het profiel van Softbank: de Japanse investeerder die maar miljarden blijft pompen in tech

Het was een opvallende keuze van Softbank. WeWork is immers geen techbedrijf, maar een vastgoedonderneming die de taal van techbedrijven spreekt. In dat jargon staat verbeteren van de wereld voorop.

„We wilden een gemeenschap bouwen. Een plaats waar je je als individu, ‘ik’, aansluit, maar waar je onderdeel wordt van een groter ‘wij’”, schrijft WeWork onder de kop ‘onze missie’ op zijn website. „Een plaats waar we succes opnieuw definiëren: succes wordt gemeten door persoonlijke vervulling, niet slechts door het resultaat onder de streep.”

200.000 dollar per uur verlies

Het wervende verhaal sloeg kennelijk aan, want door de Softbank-miljarden kwamen er veel nieuwe ‘wij-locaties’ bij. Investeerders waren tevreden, tot WeWork op 14 augustus van dit jaar, ter voorbereiding op de beursgang, een S-1-registratie deponeerde bij de Amerikaanse beurstoezichthouder. Daarin stonden tal van interessante details over het bedrijf.

Wat bleek: WeWork verbrandde honderden miljoenen dollars in de race om snel op te schalen. Daardoor ging in hoog tempo veel meer geld het bedrijf uit dan er binnenkwam. WeWork maakte vorig jaar 200.000 euro verlies: niet over het hele jaar, maar per uur.

Het document bevatte ook veel details over Neumann zelf. Amerikaanse media publiceerden artikelen over de 24/7-feestcultuur op het hoofdkantoor van WeWork, een mannenbolwerk waar vergaderingen met tequila werden afgesloten. De topman bleek kantoor te houden in een privéjet op kosten van de zaak, een Gulfstream G650 van 60 miljoen dollar. De aankoop van het vliegtuig was goedgekeurd door de raad van bestuur van WeWork.

Neumann bleek via een complexe aandelenconstructie zelfstandig alle belangrijke financiële beslissingen te kunnen nemen. Zo kon de oprichter miljoenen investeren in projecten die aansloten bij zijn persoonlijke interesses. Zoals een start-up die zich toelegde op het creëren van kunstmatige golven voor surfers, en een maker van superfoods, waaronder performance mushrooms.

Lees ook een interview met tech-deskundige Scott Galloway: ‘Dit is goed nieuws voor de samenleving’

Softbank greep vorige week in. Neumann werd uitgekocht – de verkoop van zijn aandelen leverde hem 1,7 miljard dollar op. Softbank bezit nu 80 procent van de aandelen en heeft inmiddels 18,5 miljard dollar in WeWork gestoken. Een woordvoerder van WeWork bevestigt dat Softbank het bedrijf gaat „restructureren” – lees: er verdwijnen banen – en gaat focussen op winstgevendheid. De opening van twee nieuwe vestigingen in Amsterdam, op de Stadhouderskade en de Herengracht, gepland voor 2020 en 2021, gaat gewoon door, laat een woordvoerder weten.

Parallel met internethype

Wat bij WeWork gebeurde, is typerend voor het huidige Silicon Valley, zegt innovatiehoogleraar Erik Stam van de Universiteit Utrecht. Hij ziet een parallel met de internethype in de jaren negentig. Geld is door de lage rentestand bijna gratis voorhanden en investeerders zijn op zoek naar de nieuwe Facebook of Google.

Het stuwt de waarde van techbedrijven die relatief weinig omzet genereren op tot hoogtes die niet in verhouding staan tot wat ze werkelijk waard zijn, aldus Stam. „Investeerders zijn bang een vernieuwing te missen die de wereld verandert. Het gevoel is: als iedereen meedoet, dan doe ik ook maar mee. Organisaties als WeWork zijn enorm goed in hun eigen pr – maar de vraag is in hoeverre ze echt waarde toevoegen.”

Softbank likt zijn wonden. De koers van Uber – dat andere bedrijf dat 10 miljard van Softbank kreeg – daalt al sinds het bedrijf in mei dit jaar een beursnotering kreeg. Softbank-baas Masayoshi Son zei eerder „elke twee of drie jaar” een techfonds van 100 miljard te willen oprichten. Nu heeft zijn bedrijf door de problemen bij WeWork en Uber moeite het geld voor Vision Fund 2 bij elkaar te krijgen.

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman beloofde begin oktober nog 45 miljard dollar te investeren in deze opvolger van het eerste Vision Fund. Maar nieuw geld uit Abu Dhabi en Saoedi-Arabië is nog steeds niet ontvangen.

Masayoshi Son was afgelopen woensdag even in de Saoedische hoofdstad Riad – om te spreken tijdens de Davos in the Desert-conferentie, over kunstmatige intelligentie en leiderschap. Volgens persbureau Bloomberg stond hij daar voor een vrijwel lege zaal.

Correctie 3-11-2019: In een eerdere versie van dit artikel stond dat WeWork de hoogst gewaardeerde Amerikaanse onderneming was zonder beursnotering. Dat is onjuist en is aangepast.

Luister ook naar de podcast NRC Vandaag over WeWork