Rechter acht vergoeding freelance journalisten te laag

Het is de eerste keer dat de rechter een nieuwe wet toetst die freelancers moet beschermen tegen machtige werkgevers. Mogelijk stappen nu ook andere journalisten naar de rechter wegens lage vergoedingen.
Fotografen op een perspodium tijdens de presentatie van het kabinet-Rutte III op het bordes van Paleis Noordeinde.
Fotografen op een perspodium tijdens de presentatie van het kabinet-Rutte III op het bordes van Paleis Noordeinde. Foto Bart Maat/ANP

De vergoedingen die freelance journalisten Ruud Rogier en Britt van Uem van de Persgroep (nu DPG Media) hebben ontvangen, waren te laag. Dat heeft de kantonrechter van de rechtbank in Amsterdam vrijdag bepaald. Met de uitspraak is voor het eerst een hoofdstuk in de Auteurswet getoetst, die in 2015 werd toegevoegd om freelancers te beschermen tegen machtige werkgevers. Met de wet kon voortaan een rechter bepalen of een vergoeding ‘billijk’ is.

Het tarief van 42 euro per foto dat Rogier kreeg acht de kantonrechter ‘niet billijk’, net als het woordtarief van 0,13 euro voor Van Uem. In plaats daarvan moet de uitgever Rogier 65 euro per foto betalen en Van Uem 0,21 euro per woord. Journalistenvereniging NVJ ziet deze bedragen als „een nieuw bodemtarief voor regionale journalistiek”, zegt secretaris Thomas Bruning.

Hij denkt dat de NVJ nu grofweg twee mogelijkheden heeft: „We kunnen een gezamenlijke claim bij de Persgroep neerleggen. Maar wat een constructievere stap zou zijn, is dat we met de hele mediasector collectieve afspraken maken over reële bodemtarieven.” Bruning denkt dat nu ook andere journalisten de gang naar de rechter maken. „Ik denk dat dit een beweging op gang gaat brengen. Ruud Rogier en Britt van Uem zijn wat dat betreft twee helden voor die grote groep van regionale makers die ditzelfde lot ondergaan.”

Marktpositie

In eerste instantie zou voor de zomer al een uitspraak komen, maar die werd uitgesteld omdat de rechter nog van de partijen een overzicht wilde van wat gebruikelijke tarieven zijn in de markt. Op basis daarvan bepaalt de rechter nu de billijkheid van het tarief. Dagblad De Limburger (Mediahuis) betaalt bijvoorbeeld 75 euro per foto-opdracht (bestaande uit zeker vijf foto’s), ongeacht het aantal foto’s dat daadwerkelijk gepubliceerd wordt. De rechter stelt vraagtekens bij het systeem van DPG Media, waarbij de fotograaf geld per geplaatste foto krijgt, zonder dat die invloed daarop heeft. Bij één foto is de verhouding tussen de beloning en de geleverde inspanning laag, aldus de rechter.

Daarnaast weegt de marktpositie van DPG Media mee. De uitgever heeft naast landelijke kranten als de Volkskrant, Trouw en het AD ook het gros van de regionale dagbladen in handen, zoals De Gelderlander, Tubantia en het Brabants Dagblad. Volgens de rechter is daardoor de onderhandelingspositie van de individuele journalist niet sterk. Het minimumtarief van 16 euro per uur voor zzp’ers dat het kabinet in juni bepaalde, weegt beperkt mee, omdat Rogier en Van Uem ervaren journalisten zijn.

Niet doorprocederen

Rogier eiste een vergoeding van 150 euro per foto-opdracht, maar laat weten tevreden te zijn met de uitspraak. „De uitspraak is winst voor de sector.” Al zegt hij nog steeds niet te kunnen leven van 65 euro per foto. „Je moet nogal wat volume draaien op een dag om hier rendement uit te halen.” Rogier had dertien foto-opdrachten in het geding gebracht waardoor het uiteindelijke bedrag dat DPG Media hem moet betalen 299 euro is.

Van Uem wilde 0,49 euro per woord, voor negen artikelen van in totaal bijna vierduizend woorden. Zij ontvangt nu nog ruim 300 euro. „Ik ben er stil van”, zegt ze. „Dat we dit hebben bereikt is heel bijzonder.” Het is niet wat ze had geëist, „maar het is meer dan 0,13 euro, zo zie ik het. Ik deed het vooral voor de beroepsgroep.”

De Persgroep eiste dat als Rogier en Van Uem gelijk zouden krijgen, zij niet ook voor andere opdrachten om het hogere tarief zouden vragen. Daar gingen de journalisten mee akkoord, omdat ze niet te lang wilden doorprocederen. Bij een laag bedrag, onder de 1.750 euro, vervalt de beroepsmogelijkheid. Bart Verkade, zakelijk directeur van DPG Media, laat echter weten dat hun juristen die mogelijkheid toch nog onderzoeken.

Lees ook het interview met Ruud Rogier: Met 42 euro per foto gaat ‘dit vak naar de gallemiezen’

Het totale bedrag dat de journalisten van De Persgroep eisten kwam neer op zo’n 2.800 euro. De uitgever vreesde echter dat een uitspraak in zijn nadeel zou leiden tot een veel groter bedrag. Als de journalisten gelijk zouden krijgen, zouden anderen immers ook om hogere vergoedingen kunnen vragen. Dat zou dan een extra kostenpost van 30 miljoen euro per jaar betekenen, aldus de Persgroep, en zelfs 84 miljoen euro als alle landelijke titels worden meegerekend. Nu betaalt de Persgroep aan al zijn 4.500 freelancers in totaal 31 miljoen euro. De Persgroep boekte in 2018 een nettowinst van 126 miljoen, een groei van 15 procent ten opzichte van 2017.

Zakelijk directeur Verkade zegt in een toegestuurde verklaring dat de uitgever gaat „onderzoeken op welke manier dit vonnis van invloed zou zijn op de werkwijze bij onze regionale media”. „Het is belangrijk voor alle betrokkenen dat ook regionale journalistiek rendabel blijft”, benadrukt hij.