Fusie PSA en Fiat-Crysler: bijna grootste autoconcern ter wereld

Fusie Het Franse PSA en het Italiaans-Amerikaanse Fiat-Chrysler kondigden deze week een fusie aan. Hiermee ontstaat het op drie na grootste autoconcern in de wereld.

Peugeot van het Franse PSA.
Peugeot van het Franse PSA.

Het Franse PSA

Le car guy’ ziet droom uitkomen

De website van ‘Clementeam Racing’ ligt al een tijdje stil. De laatste race van founder and driver Carlos Antunes Tavares waarover werd bericht, dateert van 2016. Maar dat betekent niet dat de coureur in kwestie, in het dagelijks leven topman van de Franse autogroep PSA, het racen verleerd is. Auto’s zijn de passie van Tavares. Scheurt hij in zijn schaarse vrije tijd niet over Franse circuits, dan knutselt hij in zijn garage in de bossen van Rambouillet aan oldtimers.

Knipperlichtrelatie Peugeot en Fiat Chrysler weer aan

Tavares (Lissabon, 1958) is sinds enige jaren de onbetwiste ster van de auto-industrie. Hij is een verandermanager, maar wel een die altijd in dezelfde sector werkte: le car guy noemen ze hem in Franse managementkringen. Van het ingeslapen en bijkans failliete Peugeot heeft hij sinds zijn aantreden in 2014 een wereldspeler gemaakt. Binnen een jaar nadat PSA in 2017 Opel overnam, wist hij ook de notoir verliesgevende Duitse GM-dochter weer groene cijfers te bezorgen. De rentabiliteit van PSA, ook eigenaar van Citroën en het nieuwe luxemerk DS, is met 8,7 procent inmiddels vergelijkbaar met die van de Duitse premiummerken.

Maar dat is Tavares niet genoeg. Hij wil met schaalvergroting en beperking van het aantal modellen naar 10 procent. De fusie met Fiat-Chrysler (FCA), waar hij straks de dagelijkse leiding over krijgt, moet hem daarbij helpen. De extreem competitieve Tavares is ervan overtuigd dat hij de op drie na grootste autogroep in de wereld tot een succes kan maken.

Zo’n ambitie had hij eerder: bij Renault. Tavares groeide op in een francofiel gezin in Portugal. Hij zat in Lissabon op de Franse school en ging naar de prestigieuze ingenieursschool École Centrale Paris. Op zijn 23ste begon hij bij Renault, waar hij onder andere de ontwikkeling van de succesvolle Mégane II leidde. Zoals veel Renault-managers werd hij uitgeleend aan alliantiepartner Nissan. Bij zijn terugkeer, in 2011, stoomde hij op tot nummer twee, na de toen oppermachtige Carlos Ghosn. Volgens zakenblad Capital placht Tavares in die tijd e-mails af te sluiten met aanmoedigingen als „Let’s win” of „Keep on fighting”. Dat tekent hem.

Maar toen ‘kleine Carlos’ in 2013 tegenover Bloomberg erkende „op zeker moment nummer één” te willen worden, waren de verhoudingen met ‘grote Carlos’ (Ghosn) verstoord. Tavares ging minder dan een jaar later al als topman van Peugeot aan de slag. PSA had toen net een recordverlies van zo’n 5 miljard euro geleden en de Franse overheid en het Chinese Dongfeng waren als aandeelhouders aan boord gekomen. De bemoeienis van de familie Peugeot werd minder, de Franse overheid hield zich opvallend gedeisd.

Tavares lanceerde - zéér Frans- grote strategische plannen met ronkende titels als ‘Back to the Race’ (2014) en ‘Push to Pass’ (2016). De fabrieken moesten efficiënter, Peugeot moest weer auto’s maken die mensen willen (lees: SUV’s) en het voorraadbeheer kon anders. In 2013 verdwenen nog duizenden banen, nu neemt PSA weer nieuwe mensen aan. Minder Frans is zijn managementdevies. De tijd van de „one-man-show is voorbij”, zei hij tegen zakenkrant Les Echos die hem tot strateeg van het jaar uitriep. Zijn entourage moet „niet bang zijn” hem tegen te spreken, zei hij.

Door Peter Vermaas

Het Italiaanse Fiat Chrysler

Agnelli-telg wist dat fusie nodig was

Natuurlijk zijn het geen makkelijke tijden voor Fiat Chrysler-baas John Elkann, zei goede vriend Andrea Bonomi in maart tegen de Financial Times: het bedrijf kampte met afnemende vraag, concurrentie van elektrische auto’s en nieuwe emissienormen. Maar Elkann (43) kon het volgens Bonomi allemaal prima aan. „Hij is zijn carrière ooit op het allerslechtste moment begonnen, en daar is hij toen ook doorheen gekomen.”

Elkann is nog altijd de man die het Italiaanse Fiat in 2004 redde van de ondergang. Nadat een jaar eerder zijn grootvader, Fiat-legende Gianni Agnelli, was overleden, stuurde het sukkelende bedrijf in twee jaar tijd vier bestuursvoorzitters weg. Totdat de toen nog maar 28-jarige Elkann aantrad vice-voorzitter, en met zijn nieuwe bestuursvoorzitter Sergio Marchionne stabiliteit bracht.

Ruim vijftien jaar later lijkt de teruggetrokken Elkann het merk Fiat nu voor de tweede maal te gaan redden – althans voorlopig. Donderdag maakten Fiat Chrysler (FCA) en PSA – de fabrikant waar Peugeot bij hoort – bekend te willen fuseren. In de nieuwe megacombinatie betrekt Elkann de post van president.

Hoewel Fiat nog maar één van de meer dan tien automerken is die het bedrijf zal maken, blijft met de Amerikaans-Italiaanse Elkann een van de familieleden van de Agnelli-dynastie (tevens eigenaar van Ferrari) in de top aanwezig. Elkann is de zoon van Margherita Agnelli en de Amerikaanse-Italiaanse journalist Alain Elkann. Hij is daarmee de achterkleinzoon van Giovanni Agnelli, die in 1899 in Turijn Fiat oprichtte.

Na een aantal bedrijfskundige stages krijgt Elkann van opa Gianni al op zijn 21e een zetel in het bestuur van Fiat. Die drukt hem op het hart dat het logisch is dat hij de vergaderingen in eerste instantie niet zal begrijpen.

Toch is Elkann zeven jaar later al vice-voorzitter. De slimme onderhandelaar maakt op die post vooral indruk door zijn vlotte samenwerking met bestuursvoorzitter Marchionne. De twee regelen binnen nauwelijks vier jaar de comeback van een bijna failliet bedrijf: topmanagers gaan eruit en er wordt na jaren van aanmodderen begonnen aan een systematisch plan voor de toekomst. Als het Amerikaanse Chrysler in 2009 failliet gaat, ziet het duo een kans om voor weinig geld de Amerikaanse markt te betreden.

Toch wordt de afgelopen jaren steeds duidelijker dat FCA slecht voorbereid is op de toekomst. Op een veranderende automarkt, waar elektrische auto’s in opkomst zijn en emissienormen strenger worden, heeft het bedrijf nauwelijks ingespeeld. Er is weinig geïnvesteerd in nieuwe technologie en FCA teert vooral op het succes van een nieuw model Fiat 500. Na de dood van Marchionne in 2018 begint Elkann – inmiddels ook bestuursvoorzitter van Ferrari – in zijn huis in Turijn dan ook met veel uithoudingsvermogen aan een trits fusiegesprekken: eerst met PSA, daarna met Renault, daarna wéér met PSA.

Zijn dadendrang kwam volgens de Financial Times voort uit een sterk gevoel bij FCA dat een deal nodig was om te overleven. „John probeert dit al eeuwen voor elkaar te krijgen”, aldus een bron tegen de zakenkrant. Beleggers gaven hem donderdag gelijk: de koers van FCA steeg ruim, terwijl die van PSA flink daalde.

Correctie (12 november 2019): In een eerdere versie van dit artikel stond abusievelijk vermeld dat John Elkann op 28-jarige leeftijd aantrad als president. Dat is onjuist. Hij trad aan als vice-voorzitter. Hierboven is dat aangepast.