Hoeveel onvrede kan dit grasveld nog aan?

Protesten Malieveld Na de massale protesten met groot materieel blijft er op het Malieveld een blubberige bodem over. „Straks komt het Kerstcircus hier, en staan ze met hun poten in de bagger.”

Het Malieveld na afloop van het bouwersprotest Grond in Verzet.
Het Malieveld na afloop van het bouwersprotest Grond in Verzet. Foto Sem van der Wal / ANP

Het Malieveld is een lap gras van 550 bij 200 meter en dat moet alle onvrede van ons land dragen. Daags na het vertrek van de protesterende bouwvakkers ligt het er zwaar gehavend bij. Grove bandensporen, gaten, afdrukken van platen en bouwmachines diep in de klei gestempeld.

Een graafmachine waakt naast een berg uitgestort zand. In het midden is op tientallen vierkante meters geen grassprietje meer te zien. Een kolonie kauwen pikt naar etensresten en insecten in de omgewoelde grond. Een meeuw duwt tegen een blikje Bavaria.

Vanuit de houten poffertjeskeet aan de rand, Paviljoen Malieveld, kijkt eigenaar Ruud Louwerens uit op het slagveld. „Ik sta hier pás 43 jaar, maar dit heb ik niet eerder meegemaakt. Ik vind het niet netjes, op z’n zachtst gezegd. Andermans eigendommen vernielen. Ik ben het wel eens met die demonstranten, maar je moet je aan de regels houden. Het was hier verdorie net opgeknapt. Die boeren kunnen wel zeggen: we gaan het herstellen, maar gras groeit er nu niet. Straks komt het Kerstcircus hier, en staan ze met hun poten in de bagger.”

Dit is het meest openbare groengebiedje van ons land. Iedereen mag er vrijuit zijn ongenoegen ventileren. Als je de grootte daarvan kunt aflezen aan de sporen, als een soort landschappelijke handlezer, is het beroerd met ons gesteld.

Gewoonlijk maken demonstrerende organisaties afspraken met Staatsbosbeheer, de eigenaar. Dat ging op 1 oktober, bij het eerste boerenprotest al mis, vertelt woordvoerder Marcel van Dun. Maximaal 75 trekkers, was de afspraak. Het werden er honderden. Op 16 oktober was er geen enkel overleg geweest en braken de boeren door de versperringen heen.

„Hier zie je de bandensporen nog,” wijst hij. Nu liggen er herfstbladeren op, maar in de drassige grond eronder zak je enkeldiep weg. „Dit kunnen we allemaal in het voorjaar pas herstellen, als het minder nat is. We gebruiken gras dat snel kiemt, maar om daarna te groeien heb je vooral warmte nodig.”

Littekens en wonden

Het is vrijdag, en druilerig. Naast de snelweg en langs de Koekamp vullen de littekens en wonden in de blubberige bermen en taluds zich met regenplassen. Een blauwe kiepwagen komt de laatste zandberg weggrijpen die de bouwers woensdag achterlieten. „Ze hebben het meeste zelf weer meege nomen, maar het gras is er door verwoest.” Ook gebruikten ze geen rijplaten, waar Staatsbosbeheer ook op aan had gedrongen. „Daardoor is het nu helemaal platgereden, en kan het water niet meer weg.”

De geschatte herstelkosten bedroegen 27 duizend euro, nog vóór de komst van de bouwvakkers. „Volgende week maken we met de vaste aannemer een uitgebreid herstelplan, dan maken we een nieuw plaatje. Maar de rekening voor de extra schade gaat naar Grond in Verzet.”

Agrarische bedrijven hebben inmiddels afspraken gemaakt om kosteloos te helpen bij het herstel. Twee bedrijven leveren bijvoorbeeld gratis graszaad. „Dat moet je waarderen,” zegt Van Dun, wat zuinigjes. Maar liever maakt hij duidelijk dat het Malieveld niet geschikt is voor demonstraties met grote voertuigen.

Over de draagkracht van de parkeergarage was deze maand verwarring. Maar het onderzoeksrapport van deze maand zegt dat er alleen bij voertuigen zwaarder dan 11 ton risico’s ontstaan. Een gemiddelde trekker weegt tussen de vier en de acht ton.

Eigenlijk wilde ik met de boswachter de schade bekijken. Maar – een uiterst tragische samenloop van omstandigheden – de vaste boswachter van het Haagse Bos, Jenny van Leeuwen (41), is twee dagen na dat eerste boerenprotest plotseling overleden. Op de ‘boswachtersblog’ schreef ze zes weken eerder nog enthousiast over de voorbereidingen voor het concert van P!NK. Na Veteranendag was ‘haar’ Malie veld opnieuw ingezaaid en beregend. De zomerrust deed zijn werk. „We zagen het veld langzaam maar zeker weer helemaal grasgroen worden. Het verse gras gaf bijna licht!”

Buikschuiven in de modder

Wrang is ook dat het terrein net een grote opknapbeurt achter de rug had, vorige zomer. Je kunt ook zeggen: gelukkig maar, anders was het nog veel erger geweest. Nu was de grond in elk geval verstevigd, voorzien van een betere afwatering, en was het pad langs de Koekamplaan geasfalteerd. Van Dun: „Tsja, ik vind het vooral heel zonde. Dit is een bijzondere plek, daar moeten we zuinig op zijn.”

De ironie wil dat dit een van oudste beschermde natuurgebieden is. Willem van Oranje bepaalde in 1576 zelf nog dat niemand ooit een boom mocht kappen uit het Haagse Bos. In de Tachtigjarige Oorlog brak nood die wet: er was hout nodig voor de stadswal. Hoosbuien spoelden daarna de vruchtbare grond weg. In de eeuw erna ging de elite ‘malie’ spelen op het grasveld, een voorloper van golf. In de Tweede Wereldoorlog ploegde de gemeente de grond trouwens zelf om: om aardappelen te planten.

Lees ook: Bouw blijft kwetsbaar voor tegenvallers

Hoeveel zolen van boze protesteerders hebben deze grond sindsdien niet aangestampt? Het moeten er vele duizenden zijn. Hoeveel toekomstige onvrede kan dit grasveld nog aan?

„Zolang het mensenmassa’s zijn, is het echt geen enkel probleem. Maar als het een trend wordt om met zware voertuigen te komen, houdt het snel op en zul je extra maatregelen moeten nemen.”

Daar moet je niet aan denken, dat juist dit veld waar je zo op kunt lopen, het symbool voor onze open democratie, zou verdwijnen achter zware hekken en pontons.

Voorlopig ligt het kaal onder een grijze nevel, met bierflessen, blikjes, theezakjes en plastic frietbakjes. Voor zaterdag is hier het Facebookevenement ‘Buikschuiven in de modder’ aangekondigd.

Het zal nog lang duren eer vers gras er weer licht geeft.