Opinie

Europa heeft de moed uit 1989 weer nodig

Europa Met 27 nationale benaderingen zal Europa stranden, schrijft dertig jaar na de val van de Muur. „Europa zal in deze wereld alleen standhouden als wij elkaar bijstaan.”
Het paleis van de Roemeense dictator Nicolae Ceausescu na de val van diens bewind in december 1989, de laatste opstand van dat revolutiejaar in Oost-Europa
Het paleis van de Roemeense dictator Nicolae Ceausescu na de val van diens bewind in december 1989, de laatste opstand van dat revolutiejaar in Oost-Europa Foto Rien Zilvold

Waar was u toen de Berlijnse Muur viel? Ieder van ons die 9 november 1989 heeft beleefd, kan deze vraag beantwoorden. Want toen dertig jaar geleden Oost- en West-Duitsers elkaar huilend van geluk omarmden, eindigde niet alleen de Duitse deling: met de Muur viel ook het IJzeren Gordijn dat ons continent veertig jaar lang verscheurd had.

Op 9 november vieren wij Duitsers daarom niet alleen de val van de Muur, wij vieren de moed waarmee de mensen in Midden- en Oost-Europa vrijheid en democratie hebben gewonnen. Wij vieren een Europa dat vandaag – afgezien van een paar uitzonderingen – tot zijn geluk verenigd is.

Wij Duitsers weten aan wie wij dit geluk te danken hebben: aan de honderdduizenden Oost-Duitsers die voor de vrijheid de straten zijn opgegaan. Maar ook aan de werfarbeiders in Gdansk, de zingende revolutionairen in de Baltische landen, de Hongaren die als eersten het IJzeren Gordijn doorknipten, aan de grondleggers van Charta 77 in Praag, de kaarsendemonstranten in Bratislava, de opstandelingen van Timisoara – alle mannen en vrouwen wier vrijheidsdrang muren en prikkeldraad wegvaagden. Wij hebben dit te danken aan onze vrienden en bondgenoten in het Westen. Maar ook aan de politiek van glasnost en perestrojka, een politiek van transparantie van overheidsactiviteiten, die werd ingevoerd door Gorbatsjov, de toenmalige secretaris-generaal van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie, en de weg naar hereniging effende.

Geschenk van Europa

De Duitse eenheid was ook een geschenk van Europa aan Duitsland – en dat aan het einde van een eeuw waarin Duitsers onvoorstelbaar leed over dit continent hadden gebracht.

Voor ons ontstaat daaruit een verplichting: de vereniging van Europa voltooien. Een Europa bouwen dat voldoet aan de waarden en dromen van hen die in 1989 voor vrijheid en democratie de straten opgingen. Daar willen wij naar toe werken, ook wanneer wij volgend jaar, dertig jaar na de hereniging, het EU-voorzitterschap overnemen.

Het redden van de euro, de eindeloze strijd over de opname en verdeling van vluchtelingen – dat alles heeft nieuwe onenigheden in Europa veroorzaakt. Met de Brexit beleven we hoe voor het eerst een land de EU verlaat. En zij die ons willen wijsmaken dat minder Europa beter voor ons is, vinden in veel landen van Europa toeloop.

Daarbij is duidelijk: wij zullen in deze wereld alleen standhouden als wij Europeanen elkaar bijstaan. Want de grote vier wereldwijde uitdagingen (globalisering, klimaatverandering, digitalisering en migratie) zal niemand van ons alleen aankunnen. Oproepen uit Den Haag, Berlijn of Parijs alleen, worden in Moskou, Peking en helaas in toenemende mate ook in Washington niet meer gehoord. Alleen Europa’s stem heeft doorslaggevend gewicht. Daarom moeten nationale solo-optredens taboe zijn in Europa.

Echte Europese defensie-unie

Gezamenlijk moeten we een Europese politiek tegenover landen als Rusland en China formuleren en omzetten. Daarvoor is een effectievere Europese diplomatie nodig, en vooral meer flexibiliteit van ons allen. Met 27 nationale benaderingen zullen we stranden. Gezamenlijk moeten we meer doen om de conflicten in de regio’s om ons heen van hun scherpe kanten te ontdoen – in de Donbas, Syrië, Libië. Daartoe moeten wij Europa’s instrumenten tot vreedzame conflictbeslechting versterken. En wij hebben een echte Europese defensie-unie nodig, complementair aan de NAVO en die, indien noodzakelijk, echter ook zelfstandig opereren kan.

Gezamenlijk moeten we voor het behoud van de internationale orde vechten en het hart van een alliantie voor multilateralisme worden. Van het behoud van deze orde hangt immers ook onze vrede in Europa af. Gezamenlijk moeten we een leiderschapsrol bij de bescherming van het klimaat op ons nemen. Er zijn moedige politieke beslissingen nodig alsook echte maatschappelijke inspanningen, opdat ons continent tegen het midden van de eeuw klimaatneutraal is. Lukt ons dat niet, dan verspelen wij de toekomst van onze kinderen.

Lees ook: Het Europese fort wordt steeds leger

Technologische wedijver

Gezamenlijk moeten we de Europese economie versterken om niet vermorzeld te worden in de handelsoorlog en technologische wedijver tussen China en de Verenigde Staten. De volgende EU-begroting moet daarom een begroting van de toekomst zijn die gericht in onderzoek, hoogwaardige technologie en digitalisering investeert.

Alleen zo borgen we Europa’s welstand. Gezamenlijk moeten wij ervoor zorgen dat onze Unie ook van binnen standhoudt. Sterk is Europa als het zijn burgers sociale zekerheid biedt, als niet alleen de economische, maar ook onze sociale standaards naar elkaar toegroeien. En sterk is Europa als wij waarden zoals rechtsstatelijkheid eerbiedigen en doorzetten.

De herfst van 1989 heeft getoond waartoe wij Europeanen in staat zijn wanneer wij over nationale grenzen heen denken en handelen; welke kracht er in ons schuilt wanneer wij opkomen voor vrijheid en democratie, voor recht en rechtvaardigheid. De kracht, muren en grenzen te overwinnen. De kracht, onze waarden en belangen door te zetten in een toenemend autoritaire wereld.

Deze wereld heeft Europa’s moed tot vrijheid nodig, de moed van 1989. Laat ons eindelijk durven Europeaan te zijn, Europees te handelen – zonder mitsen en maren!

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.