Amsterdam laat door geldgebrek wachtlijsten jeugdzorg oplopen

Jeugdhulp Veel gemeenten kampen met financiële tekorten bij de jeugdzorg. Amsterdam neemt nu forse bezuinigingsmaatregelen.

Wethouder Simone Kukenheim (Jeugdzorg, D66): „Niemand vindt het leuk om kwetsbare kinderen te helpen met een tekort aan budget. Maar het geld moet ergens vandaan komen.”
Wethouder Simone Kukenheim (Jeugdzorg, D66): „Niemand vindt het leuk om kwetsbare kinderen te helpen met een tekort aan budget. Maar het geld moet ergens vandaan komen.” Foto Jerry Lampen/ANP

Amsterdam gaat forse maatregelen nemen om de financiële tekorten op het gebied van jeugdzorg aan te pakken. Om de kostenstijging de komende jaren te beheersen, wil de gemeente onder meer cliëntenstops invoeren en accepteren dat wachtlijsten oplopen. Dat blijkt uit een raadsbrief die vrijdagmiddag is verstuurd.

De kosten voor jeugdzorg – de verzamelnaam voor jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering – zijn in Amsterdam net als in veel andere Nederlandse gemeenten in 2019 opnieuw hoger dan begroot. Vorig jaar kwam de gemeente bijna 40 miljoen euro tekort, nu wordt rekening gehouden met een „overbesteding” van 21 miljoen euro.

Met name door het aantal doorverwijzingen naar zware vormen van zorg te verminderen, wil de gemeente op korte termijn geld besparen. Er komt een „gedeeltelijke cliëntenstop” voor specialistische zorg. „Dit betekent in dat we samen met aanbieders gaan kijken welke cliënten al dan niet tijdelijk middels lichtere vormen van zorg geholpen worden of pas op een later moment specialistische jeugdhulp ontvangen”, schrijft wethouder Simone Kukenheim (Zorg, D66). Crisisplaatsingen of verwijzingen op grond van een rechterlijke uitspraak zijn hiervan uitgesloten.

Aantal jongeren in jeugdzorg stijgt

De verwachting is dat de wachttijden zullen oplopen. „Niemand vindt het leuk om kwetsbare kinderen te helpen met een tekort aan budget”, licht de wethouder toe. „Maar het geld moet ergens vandaan komen. Daarom gaan we gezamenlijk kijken: kunnen we het stelsel simpeler maken? Waar komen investeringen het beste tot hun recht?” De gemeente kondigt per 2021 een nieuw stelsel aan. In het huidige, ingevoerd in 2018, wordt de zorg ‘resultaatgericht’ ingekocht door de gemeente. In plaats van per gewerkt uur, krijgen instellingen betaald voor een hulpplan met een meetbaar doel. Hoewel met deze aanpak meer jongeren bereikt werden en de wachttijd terugliep, is dit systeem volgens de wethouder „financieel niet houdbaar”.

Lees ook: Hoe controledrift het werken in de jeugdzorg bijna onmogelijk maakt

Dat de kosten voor jeugdzorg ondanks eerdere maatregelen blijven stijgen, heeft onder meer te maken met de toenemende vraag. Deze week maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek bekend dat het aantal jongeren in de jeugdzorg opnieuw is gestegen. In de eerste zes maanden van 2019 ging het om 366.000 jongeren, tegenover bijna 361.000 een jaar eerder. Ook de duur van de zorg nam toe. In Amsterdam kregen 17.225 jongeren tot 23 jaar in deze periode een vorm van jeugdzorg, ruim een op de tien.

Weinig resultaat

Veel gemeenten hebben maatregelen genomen om de kosten in de hand te houden, maar zien daarvan nog te weinig resultaat, constateerde een visitatiecommissie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten vorige maand. Dit komt onder meer door de autonome positie van huisartsen die jongeren doorverwijzen. Ook is de werkdruk op gemeentehuizen soms een probleem.

Wethouder Kukenheim schrijft dat Amsterdam als grootste gemeente een „nog nadrukkelijker” rol zal pakken „in de lobby richting het Rijk”. Dit voorjaar bleek dat bijna geen enkele Nederlandse gemeente uitkomt met de begroting voor jeugdzorg. Een op de vijf kampt met een tekort van meer dan 40 procent. Het kabinet stelde daarop verspreid over drie jaar een miljard euro ter beschikking. Volgens de gemeenten moet er echter structureel geld bij.