Vrijblijvend schieten op Mark Zuckerberg

Leven en werken in Silicon Valley Politici moeten de moeilijkste vragen over technologie zelf beantwoorden, in plaats van dat over te laten aan techgiganten, vindt .
Illustratie Pepijn Barnard

‘Europa heeft de oorlog verklaard aan Amerikaanse technologiebedrijven.’ Bij een debat op Hunter College, New York, zat ik vorige week in het team dat tegen die stelling pleitte. Dat Europese wetgevers rechten en vrijheden online beschermen, staat haaks op de libertaire visie van onze opponenten die de fundering vormt onder de groei van Silicon Valley. Move fast and break things.

Een tikje zenuwachtig kijk ik een zaal in met honderden Amerikanen en vraag me af of we een kans hebben. Het winnende team moet zoveel mogelijk mensen overtuigd hebben aan het einde van de avond. De zaal stemt voor- en achteraf. Miljoenen kunnen via radio en YouTube het debat volgen.

Jarenlang zetten investeerders als Peter Thiel (PayPal, Facebook), maar ook Amerikaanse media Europa weg als hysterisch, emotioneel en jaloers op de successen van Silicon Valley. Tijdens werkbezoeken hoorde ik politici in Washington en vertegenwoordigers van techbedrijven die karikaturen gretig herhalen. Europese wetgeving om technologiereuzen in te dammen, zou louter bedoeld zijn om Amerikaanse bedrijven dwars te zitten en voortkomen uit protectionisme.

Als het debat in New York een week later had plaatsgevonden, had de stelling evengoed kunnen luiden: ‘Het Amerikaanse Congres heeft de oorlog aan sociale media verklaard’. Mark Zuckerberg, oprichter en voorzitter van Facebook, werd in de bankjes tegenover boze Congresleden stevig ondervraagd. Opnieuw had hij nauwelijks antwoord op vragen over hoe zijn socialemediabedrijf zich precies opstelt tegenover manipulatie en verspreiding van leugens.

Facebook is nu in Amerika de favoriete pispaal van links én rechts

Facebook is nu in Amerika de favoriete pispaal van links én rechts. Opmerkelijk, omdat er verder heel weinig is waarover Democraten en Republikeinen het ooit eens zijn. Filmpjes van Alexandria Ocasio-Cortez, het populaire linkse Congreslid, werden massaal gedeeld op sociale media. ‘AOC’ vroeg of Facebook zou toestaan dat zij een bericht online zet waarin zij viert dat Republikeinen de New Green Deal omarmen – een claim die aantoonbaar onwaar zou zijn. Zo probeerde ze Zuckerberg op zijn eigen woorden te vangen, nadat Facebook nieuw beleid tegen desinformatie had aangekondigd waarbij leugens door politici wél zijn toegestaan.

Overigens beschuldigen Republikeinse leden van het Congres, zoals Mike Lee, socialemediagiganten desalniettemin van politieke vooroordelen, en meent Republikein Lamar Smith dat Google het woord ‘Jesus’ censureert.

Maar zolang Amerikaanse politici bestuurders van technologiebedrijven dwingen antwoord te geven op vragen als: ‘Wat is kwaliteitsjournalistiek?’; ‘Moeten leugens van politici gecensureerd worden of openbaar zijn?’; ‘Hoe beschermen we data?’; en ‘Hoe om te gaan met desinformatie?’, geven volksvertegenwoordigers die antwoorden zelf niet. Sterker, zo besteden ze de vraag naar de grens van vrije meningsuiting, politieke reclame of campagnefinanciering aan Silicon Valley uit. Leden van het Congres formuleren dus vooral ingewikkelde vragen die zij zelf, en niet Mark Zuckerberg, dringend moeten beantwoorden.

Hoe onwenselijk het is als Facebook zelf bepaalt wat klopt, bleek wel toen het bedrijf het rechts-populistische propagandakanaal Breitbart News een paar dagen later in de categorie ‘betrouwbare nieuwsbronnen’ plaatste. Of toen een man zich als kandidaat-politicus registreerde, alleen voor een vrijbrief om te liegen in reclames op Facebook.

Wie het debat op Hunter College won? Mijn team wist 64 procent van de zaal te overtuigen. 40 procent veranderde door het debat van mening. Als dit enige voorspellende waarde heeft, dan zien Amerikaanse burgers tegenwoordig in elk geval veel meer in de Europese aanpak dan een paar jaar geleden.

Marietje Schaake, voormalig Europarlementariër, werkt voor de universiteit van Stanford, waar ze zich vooral bezighoudt met kunstmatige intelligentie. Ze schrijft een tweewekelijkse rubriek over leven en werken in Silicon Valley.