Na alle dode paarden is het geen business as usual op Santa Anita

Paardenrace Op de Amerikaanse renbaan Santa Anita kwamen dit jaar al 41 paarden om. Wat is er mis met de race-industrie? „Als er veel geld kan worden verdiend, gaan mensen heel ver.”

Mensen demonstreren bij Santa Anita tegen de vele dode paarden op de renbaan.
Mensen demonstreren bij Santa Anita tegen de vele dode paarden op de renbaan. Foto AFP

4 januari: Tank Team

24 februari: Charmer John

17 mei: Commander Coil

5 juni: Derby River

28 september: Emtech

27 oktober: Bye Bye Beautiful

Op de website van non-profitorganisatie Horseracing Wrongs, die een verbod op paardenraces in de Verenigde Staten eist, worden alle paarden geturfd die dit jaar omkwamen op Santa Anita, de oudste renbaan van het land. De teller staat op 41, maar die kan oplopen tijdens de Breeders’ Cup, die deze vrijdag en zaterdag op Santa Anita wordt verreden.

In Amerika gaan miljarden om in het paardenracen – een van de redenen waarom de grenzen van het toelaatbare steeds verder worden opgerekt. Wie veel geld met een dier kan verdienen, neemt het niet zo nauw met dierenwelzijn, zeggen critici. En omdat er geen nationaal toezichthoudend orgaan is, en elke staat zijn eigen wetgeving kent – in totaal gaat het om 38 rechtsgebieden – ontbreekt het aan overzicht en worden misstanden sneller over het hoofd gezien. Wat de zaak ook bemoeilijkt is dat staten weinig medische gegevens over individuele paarden uitwisselen.

Het hoge sterftecijfer op Santa Anita zou daar verandering in kunnen brengen. Meer dan ooit liggen paardenraces onder een vergrootglas in de VS. De roep om federale wetgeving ter bescherming van paard en jockey wordt luider. In gezaghebbende Amerikaanse kranten valt de term ‘animal welfare’ vaker dan ooit in columns en reportages over de sport.

Nick Alexander’s Pee Wee Reese met jockey Flavien Prat in actie tijdens een race op Santa Anita.

Foto AP

„De tolerantie voor paardenraces in Amerika neemt af”, zegt Kathy Guillermo, bestuurder van de dierenrechtenorganisatie PETA in Californië. PETA waarschuwt al langer voor de problemen in de rensport, zegt zij, maar pas dit jaar „hebben Amerikanen besloten dat al die doden niet acceptabel zijn”.

Vraag tien deskundigen naar de oorzaak van het grote aantal sterfgevallen op Santa Anita en je krijgt tien meningen. Er is niet één oorzaak, zeggen de meesten, maar het misbruik van medicatie springt eruit. „In de VS laten trainers geblesseerde paarden vaak met een overdaad aan pijnstillers, ontstekingsremmers, spierontspanners, verdovende middelen en andere medicijnen rennen”, zegt Guillermo. „Het is legaal, maar dit is wat er gebeurt: de paarden hebben zó veel medicijnen in hun systeem dat ze blessures niet meer voelen of uiten. Door een haarscheurtje in het bot kan een paard sneller een gebroken been oplopen. Veel dierenartsen ontgaat zoiets, omdat het paard niet hinkt.”

Volgens de bekende paardenchirurg Klaas Vos, die over de hele wereld met renpaarden werkte, is er op het gebied van medicatie veel meer geoorloofd in de Verenigde Staten dan elders. „Ik heb gewrichten gezien van dieren die meerdere keren behandeld waren met allerlei medicamenten in de hoop dat ze toch nog even een wedstrijd zouden winnen voor ze de fokkerij ingingen”, zegt hij. „Als er veel geld kan worden verdiend, gaan mensen heel ver.”

In Californië werkte Vos met puissant rijke eigenaren van renpaarden, die soms drie of vier dieren per wedstrijd aanmeldden. „Ik heb in vliegtuigen gevlogen met gouden kranen en marmeren wc’s. Jockeys, dierenartsen, stewards – iedereen vloog mee. De gewone sterveling kan zich daar weinig bij voorstellen.”

Als het aan dierenrechtenorganisatie PETA ligt mogen racepaarden alleen nog medicatie ontvangen als ze ziek of geblesseerd zijn. Medicijnen zouden niet meer bij dierenartsen mogen worden ingekocht, maar bij een speciale renbaan-apotheek. Stewards moeten erop toezien dat paarden blessurevrij zijn en niet te veel medicatie krijgen. Guillermo: „We werken nu aan regelgeving in Californië, maar die 37 andere rechtsgebieden moeten er vroeg of laat ook aan geloven.”

Keihard turf

Een ander probleem in de racesport is de renbaan, die uit gras (turf) of zand (dirt) bestaat. De droogte van het race-oppervlak is bepalend voor het verloop van de race, zeggen experts. In een droge staat als Californië rennen paarden op keihard turf, waardoor de impact van de hoef op de grond enorm is. Paarden wegen soms wel achthonderd kilo en jockeys racen nek aan nek. „Bij een tikkie van de concurrent breekt een paardenbot als een lucifershoutje”, aldus paardenchirurg Vos.

Het race-oppervlak is een van de weinige zaken waar renbanen controle over hebben, zegt Mick Peterson, die aan de universiteit van Kentucky onderzoek doet naar de veiligheid van renbanen. „En dus is het belangrijk dat race-organisaties zorgen voor een stabiele ondergrond, en in real time de vochtigheidsgraad bijhouden.”

Er is veel onderzoek gedaan naar renbanen, maar de resultaten lopen uiteen. In de ene studie worden geen verschillen geconstateerd tussen grasbanen en zandbanen, in de andere wel. Ook de meningen over de invloed van het weer, de leeftijd van het paard en de afgelegde afstand verschillen.

Jockey Norberto Arroyo, Jr. valt van zijn paard bij een race op Santa Anita.

Foto Pasadena Star-News

Volgens PETA-bestuurslid Kathy Guillermo is de synthetische ondergrond het veiligst. „Ook daar zie je fracturen tijdens trainingen en races”, zegt ze, „maar die zijn doorgaans minder fataal”. PETA ijvert voor de vervanging van gras en zand door synthetische bodems van hoge kwaliteit.

De meeste experts zijn het erover eens dat een totaalpakket aan maatregelen nodig is om de problemen in de racesport aan te pakken. „Ik vergelijk het wel eens met de Boeing 737 MAX”, zegt Peterson, verwijzend naar het vliegtuig dat in een paar maanden tijd twee keer neerstortte. „Ook daar kan je niet spreken van één boosdoener. Om het probleem op te lossen moet elk aspect worden doorgelicht, van het vliegtuigontwerp tot de opleiding van piloten. In de race-industrie is het niet anders. Alleen naar medicatie, trainingsmethoden of baansoort kijken is niet voldoende.”

Geruchtmakend artikel

Ook jockeys en trainers ijveren steeds vaker voor strenge maatregelen. In april dit jaar publiceerde Elizabeth Banicki een geruchtmakend artikel in The Guardian, waarin zij terugkeek op haar jarenlange werk als trainer op Santa Anita. Hoewel ze de naam van haar baas niet noemde, weet iedereen dat het om Bob Baffert gaat, de trainer van prijswinnende paarden als American Pharoah. Banicki kreeg vaak reprimandes, schrijft ze, omdat ze de paarden niet hard genoeg liet galopperen. Er was meer oog voor de fitheid van de paarden dan de kwaliteit van de benen. ‘After 15 years at the racetrack, I can no longer watch a horse race’, luidt de kop boven het stuk.

In een toelichting op haar artikel vertelt Banicki dat zij zich sinds de publicatie niet meer durft te vertonen op Santa Anita. „Of ik fysiek word aangevallen, weet ik niet”, zegt zij, „maar ik weet zeker dat mensen tegen me gaan schreeuwen als ze me zien. Ik heb – privé – veel bijval gekregen uit de renwereld, maar er zijn ook veel mensen die mij haten.”

In de twintig jaar dat zij renpaarden trainde – van New York tot Kentucky, Louisiana en Californië – heeft ze veel dingen gezien die niet door de beugel kunnen. Paarden die tijdens een training een hartaanval kregen of een been braken, paarden die nauwelijks konden lopen omdat hun knieën en enkels zo’n pijn deden, zweepslagen en geschop – het gebeurt volgens haar allemaal.

Natuurlijk voelde ze dat het niet in de haak was, zegt de 38-jarige Banicki. Maar ze was jong en kreeg betaald om op prachtige paarden te rijden. „Als ik hier blijf werken is er tenminste nog iemand die ze beschermt, hield ik mezelf voor. Ik was altijd heel voorzichtig met de paarden.”

Lees ook dit artikel: Dressuurtoppers Van Grunsven en Werth vrezen voor einde paardensport

Paardenraces zullen nooit uitsterven, denken de meeste experts. Daarvoor is de industrie te groot en te machtig. Maar met nietsdoen komen renbaaneigenaren niet meer weg. „Het huidige systeem is kapot”, erkende de eigenaar van Santa Anita in een verklaring, medio maart. „Hoewel de oorzaken van de blessures op de renbaan verschillen, hebben ze één ding gemeen: de industrie heeft er nog niet alles aan gedaan om ze te voorkomen. Dat verandert vandaag.”

Sinds die belofte noteerde Horseracing Wrongs nog zestien doden op Santa Anita.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.