Opinie

Kurkparket

In 010

Wie een vloer zoekt van kurkparket kan in de wijk Blijdorp alle kanten uit. Of voor verzekeringen en pensioen. Of onteigeningen. Naar de kapper kan op ten minste acht plaatsen, en er zijn meer pizzabakkers dan Italianen.

Maar viswinkel De Oceaan is er allang niet meer, evenmin schoenenzaak Witkamp. Sinds kort moet je ook voor de keurslager de wijk uit. De slager van de Statenweg vertelde me twee dagen voor sluiting dat op die plek minstens sinds 1949 een vleeshouwer had gezeten. Dat had hij gehoord van een klant van 89.

Door zijn weemoedige verhaal schoot me een particulier onderzoek te binnen van vijf jaar geleden over hoe de middenstand verdween uit Blijdorp. Ik dronk een kop koffie met deze onderzoeker, Ronald van der Meer, amanuensis van beroep, en beluisterde enigszins verbijsterd zijn relaas.

„Toen mijn vrouw en ik in 1983 in Blijdorp kwamen wonen, waren hier vijfentachtig winkels. Je kon voor bijna alles terecht. Nu zijn er nog maar zo’n dikke twintig over.” De rest is financiële dienstverlening geworden, makelaardij of fysiotherapie, in elk geval zelden dagelijkse levensbehoeften. Het grootwinkelbedrijf kwam in de plaats van een reeks neringdoenden. AH aan het Bentinckplein slorpte de ruimte op van wat ooit een fotozaak, parfumerie en kledingwinkel was geweest.

„In de jaren zestig had je hier tien slagers”, vertelde Van der Meer. „Er was tot in de jaren negentig zelfs een boekenzaak, Van Setten.” Hij liet me een artikel zien uit de Berg- en Blijpost van 1969, waarin gewag werd gemaakt van verloop onder de middenstand. En de boekhandelaar klaagde over een gebrek aan klanten. Ook toen al dus.

Dat was nog wel mijn grootste verbazing. Dat ontlezing en ontwinkeling niet iets zijn van de laatste twintig jaar, of alleen maar te wijten aan internet. Nee, het proces is al minstens een halve eeuw gaande. Kleinere gezinnen, vergrijzing, trek naar de buitenwijken, het was er ook allemaal al in de jaren zestig. Te hoge winkelhuren deden de rest.

Van der Meer documenteerde met zijn veldonderzoek niet alleen een microverhaal over Blijdorp, maar over vele buurten in de grote stad. „Het is jammer”, mijmerde hij, „de sjeu gaat er zo wel een beetje af in de wijk.”