Idyllische tafereeltjes bij Colette – te idyllisch om waar te zijn

Kunst op reis Waar leefden kunstenaars? Op reis naar de plekken waar zij hun stempel drukten. Deze week Colette in Saint-Sauveur-en-Puisaye.

Foto’s Nicolas Castets
Foto’s Nicolas Castets

Spartaans – die indruk maakt het kamertje waarin de Franse schrijfster Colette de eerste jaren van haar leven sliep. Het ligt pal boven de poort van de straat naar de binnenplaats. Het is er donker – er is maar één klein raam – , er staat een bed, een lampetkan, een kandelaar, een stoel. Er is maar één uitgang: via de slaapkamer van haar moeder.

Sinds drie jaar is het Maison de Colette in Saint-Sauveur-en-Puisaye, de geboorteplaats van de beroemde schrijfster, gerenoveerd en kun je een paar keer per dag met een rondleiding mee. Dan zie je het paradijs van haar jeugd. Een eldorado, als je haar romans moet geloven, waar een man en een vrouw dertig jaar samenwoonden zonder ooit hun stem te verheffen. Een walhalla waar een moeder met groene vingers in de tuin werkte, kersen plukte, boeketjes schikte en rustieke barometers maakte van de voelsprieten van haverkorrels.

De rondleiding voert dan ook eerst door de tuin, waarover Colette zo vaak schreef. Hij is nog steeds prachtig: paarse en witte klokjes, perken azalea’s, lavendel, hoge dennen, een kruidentuin, een oude wingerd – alles zoveel mogelijk aangelegd in de staat van toen.

De vensterbank van de keuken – een houten tafel, veel koperen potten en pannen – bevindt zich bijna op dezelfde hoogte als de tuin, waardoor je van daaruit direct zicht op de bloementuin hebt. Aan de andere kant van de keuken kom je via de gang in de eetkamer. Die is relatief klein, maar duidelijk met een goed gevulde beurs ingericht. Zware gordijnen, dure porseleinen borden versierd met kleine groene blaadjes, kristallen glazen, zilveren couverts, damast op tafel – toen Sido, de moeder van Colette, met haar rijke, maar o zo lelijke grootgrondbezitter trouwde, heeft ze het beste en modernste uit Parijs laten komen. In de zitkamer staat de bladmuziek op de piano, een rieten zonnehoedje ligt naast de vaas met vers geplukte oleandertakken, een dominospel half afgemaakt, alsof de spelers net even naar buiten zijn.

Als we Colette moeten geloven zong haar vader, de éénbenige kapitein, hier romantische liedjes om uiting te geven aan de eeuwige liefde voor zijn vrouw. Het zijn idyllische tafereeltjes – te idyllisch om waar te zijn.

Colette heeft haar herinneringen zorgvuldig geselecteerd en verwoord voor het nageslacht. Als meisje zat Sidonie-Gabrielle Colette, zoals haar volledige naam luidt, het liefst in de kamer van haar vader, weggedoken onder zijn bureau van donkerbruin notenhout. Een hele wand wordt gevuld door een vitrine met tientallen boeken, stuk voor stuk in groot formaat en met leren band. De hele dag zag Colette haar vader hier aan het werk, dagelijks schreef hij in die boeken aan zijn autobiografie. Toen ze er na zijn dood eindelijk een blik in durfde te werpen, bleken ze allemaal blanco – op de titelpagina na.

Naar eigen zeggen beleeft Colette achttien jaar van geluk in het huis, totdat de familie, tot leedvermaak van de jaloerse dorpsgenoten die het niet hebben op vreemdelingen, failliet gaat. Volgens Frédéric Maget, directeur van het Maison de Colette, komt heel Colettes oeuvre voort uit één traumatische dag, 15 juni 1890. Op die dag wordt alle huisraad publiekelijk bij opbod verkocht. Vanuit haar raam ziet Colette de inwoners van het dorp langs haar huis paraderen. Ze bekijken de meubels, de schilderijen en de pannen, betasten de tafels en de couverts, becommentariëren de stoelen en de spiegels – al die geliefde voorwerpen uit haar paradijs.

Colettes wraak is zoet: in de personages van haar latere bestsellerreeks Claudine zouden veel dorpsbewoners zich herkennen. Weer later zou een van Colettes kapitaalkrachtige bewonderaars haar geboortehuis kopen en het aan Colette schenken. Vanaf 1925 is het van haar. Maar, zo vertelt Maget: als ze het een jaar later wil bezoeken, en haar auto voor het huis stopt, kan ze niet eens uitstappen: ze wordt met stenen bekogeld.

La Maison de Colette, 8-10 rue Colette, 89520 Saint-Sauveur en Puisaye, maisondecolette.fr