De zoveelste grote tegenvaller voor het Zuidasdok

Drie vragen Het contract over de bouw van het Zuidasdok dreigt als het aan de aannemers ligt ruim een half miljard duurder uit te vallen. Wat zijn de opties?

Alleen aan de uitbreiding van station Amsterdam Zuid wordt doorgewerkt. De rest van het project ligt stil.
Alleen aan de uitbreiding van station Amsterdam Zuid wordt doorgewerkt. De rest van het project ligt stil. Foto Lex van Lieshout/ANP

Het was op papier al geen makkelijk project – en dat is het in de praktijk ook niet, bleek woensdag maar weer eens. Een van de drukste stations van Nederland uitbreiden én een van de drukste snelwegen ondertunnelen en verbreden – middenin het zakendistrict van de hoofdstad, op tientallen meters van een grote hoeveelheid kantoren.

Het contract over de bouw van het Zuidasdok dreigt als het aan de aannemers ligt ruim een half miljard duurder uit te vallen, meldde minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Milieu, VVD) woensdag aan de Tweede Kamer. Dat is ruim 50 procent van het oorspronkelijke contract van een miljard. Voor het project is dat de zoveelste grote tegenvaller – één die zelfs vragen oproept over de voortzetting van de plannen. Het Zuidasdok is volgens de woensdag gepresenteerde nieuwe halfjaarrapportage „in een zorgelijke situatie aanbeland”. Er komt een onderzoek naar de „nut en noodzaak” van verschillende projectonderdelen.

1 Wat is er aan de hand?

De mogelijke kostenoverschrijding hangt samen met een vergaand conflict tussen de staat en het bouwconsortium van Heijmans, Fluor en Hochtief.

In juni werd het ontwerpplan dat zij indienden afgekeurd door de opdrachtgevers: het was, volgens die laatsten, niet duidelijk of het wel uitgevoerd kon worden. Sinds die grote tegenvaller zijn de staat en de bouwbedrijven in juridisch getouwtrek beland over hoe het verder moet met het project. Hoe gaat het nieuwe plan er precies uitzien? Wie draait er op voor de kosten van de vertraging en de nieuwe plannen? Over deze lastige vragen worden op dit moment gesprekken gevoerd, onder leiding van ingenieur Marcel Hertogh van de TU Delft. Daarbij vragen de bouwers dus een half miljard meer.

In juni ontmantelden zij al een deel van het ontwerpteam omdat de vertragingskosten door de opdrachtgevers in ieder geval op dat moment „niet gehonoreerd konden worden”, aldus de nieuwe halfjaarrapportage van het project.

Lees ook dit achtergrondstuk: Het Zuidasdok, of hoe de bouw worstelt met risicoprojecten

2 Liggen de werkzaamheden helemaal stil?

Alleen aan de uitbreiding van station Amsterdam Zuid wordt doorgewerkt. In verband met die werkzaamheden gaat donderdagavond ook een deel van de A10 dicht. Dit projectonderdeel heeft volgens het Rijk prioriteit. Het is de bedoeling dat het station, waarvan het aantal passagiers de komende jaren zal groeien van 80.000 naar 300.000, extra capaciteit krijgt. Aan alle delen van het project die met wegenbouw te maken hebben, evenals de herinrichting van enkele pleinen in de buurt, gebeurt niets.

3 Hoe moet het nu verder met het Zuidasdok?

Dat is op dit moment de belangrijkste vraag. Van Nieuwenhuizen had al langer de wens om het project door een „gezaghebbende derde” te laten doorlichten. Woensdag bleek dat voormalig minister Sybilla Dekker dit gaat doen. Moet het project misschien op kleinere schaal worden afgemaakt? Is het echt nodig dat de A10 in een tunnel komt? Zo nee, dan kan dat weer leiden tot kostenbesparingen.

Maar er liggen ook andere opties op tafel, meldt de halfjaarrapportage. Zo kan het best dat de opdrachtgevers en de aannemers er samen niet uitkomen, met een impasse en contractontbinding tot gevolg. En het is ook nog maar de vraag of beide partijen op dit moment nog genoeg capaciteit hebben om grootschalige werkzaamheden aan te kunnen. Immers, een naar huis gestuurd ontwerpteam dat nu ergens anders aan werkt, zet je niet makkelijk weer op het Zuidasdok. Een herstart is „afhankelijk van de marktsituatie op dat moment”.