Groen op reis: ‘Ik kreeg vliegen niet over mijn hart’

Met een vliegreis naar Bali stoot je 45 keer zoveel CO2 uit als met een treinreis naar Barcelona. Voor sommigen is het daarom niet meer zo leuk om zo ver van huis te gaan.

Wilbert van de Kamp wandelend in de Dolomieten, Italië
Wilbert van de Kamp wandelend in de Dolomieten, Italië

Natuurlijk zou ik wel eens vrij willen zijn van het schuldgevoel dat gepaard gaat met vliegen. Toch zorgt juist dát gevoel dat ik steeds zoek naar groenere opties voor mijn reisdrift.” Als zelfstandig communicatieadviseur werkt Esther Verwijs (35) voor duurzame ondernemers. Bewust. Maar ze is ook gek op India en Japan. Pakt ze ooit nog het vliegtuig naar Azië?

Terwijl bij het grote publiek de luxe en de lage kosten van een vliegvakantie het nog vaak winnen, zit bij een deel van Nederland de vliegschaamte er al diep in. Vooral bij mensen als Verwijs, die zich voor hun werk buigen over klimaatverandering, vervuiling en verspilling van grondstoffen. Hoe beïnvloedt dat hun vakantiekeuze?

Hun verhalen gaan op het eerste gezicht over een praktische puzzel om hun CO2-uitstoot te beperken. Dichtbij wint het vaak van ver, en de trein en bus winnen het meestal van de auto en het vliegtuig. De cijfers spreken voor zich. Wie met z’n tweeën retour naar Bali vliegt, veroorzaakt zo’n 8.000 kilo CO2-uitstoot, blijkt uit berekeningen van Milieu Centraal. Samen met de trein naar Barcelona: 180 kilo.

Wie dieper kijkt, ontdekt dat deze duurzamere vakanties een element in het reizen terugbrengen dat verloren is gegaan door het internationale vliegtoerisme: pionieren.

Esther: ‘Ik kreeg vliegen niet over mijn hart’

Esther Verwijs (35), eigenaar van Toko VERT, communicatie- en pr-advies voor duurzame ondernemers

Afgelopen zomer was onze laatste kans om een lange reis te maken voordat ons dochtertje naar de kleuterschool ging. We wilden een roadtrip doen door Australië en Nieuw-Zeeland. Maar we konden uiteindelijk maar drie weken vrijmaken. Gingen we voor zo’n korte periode naar de andere kant van de wereld vliegen? Ik kreeg dat niet over mijn hart.

We hebben toen een vakantie naar Portugal geboekt. Ook met het vliegtuig, maar wel een stuk minder ver. De CO2-uitstoot hebben we gecompenseerd. Dat was ongeveer 50 euro extra, voor herbebossing. We zaten in een surfdorpje met veel vegetarische en veganistische restaurants. We konden onze leefstijl van thuis voortzetten.

Het voelde wel burgerlijker dan mijn vroegere reizen naar India en Japan. Ik ben gek op dat ‘lost in translation’-gevoel dat je in Azië hebt, dat je de verkeersborden niet kunt lezen, niks snapt van de metro. De wijde wereld verkennen, dat gevoel had ik minder in Portugal. Terwijl ik ook wel weet dat er dichtbij van alles valt te ontdekken. Ik heb zelfs alle provincies van Nederland nog niet goed gezien.

Voordeel van Portugal was dat we geen jetlag hadden. De vakantie begon meteen. We hadden fietsen gehuurd, geen auto. Zo kregen we genoeg beweging, iets waar wel eens de klad in komt op vakantie. We hebben wel een keer een taxi gepakt voor een uitstapje. Het openbaar vervoer was daar niet ideaal. Ga je dan met je kindje een halve dag klooien met twee bussen en een trein?

Ik snap dat mensen nog steeds massaal het vliegtuig pakken. Het is spotgoedkoop en de alternatieven kosten vaak meer moeite. In maart ga ik op wintersport met mijn vriendengroep. Ik had de helft al zover om met mij de nachttrein te pakken. Maar de reistijden voor de internationale treinen zijn nog steeds niet bekend, de kosten ook niet. Dus nu zijn ze toch één voor één vliegtickets aan het boeken. Ik ben vastberaden om met de trein te gaan. Hopelijk wordt het een goede ervaring en gaan ze volgend jaar met me mee.

Wilbert: ‘Gezellig bordspelletjes doen onderweg’

Wilbert van de Kamp (30), innovatiescout bij Innofest, een stichting die duurzame innovaties laat testen op festivals

Waarom ga ik eigenlijk op vakantie? Wat zoek ik? Rust? Een unieke ervaring? Connectie met vrienden of familie? Ik heb gemerkt dat als je jezelf dat soort vragen stelt, je best eens op een duurzamere vakantie uit kunt komen dan wanneer je lukraak het goedkoopste vliegticket van internet plukt. Neem die unieke ervaringen waar we allemaal zo hard naar zoeken. Uiteindelijk liggen we zij aan zij op hetzelfde strand in Bali. Als je echt uniek wilt zijn, ga dan naar het haventje van Noordpolderzijl in Groningen. Veel verrassender. En waarschijnlijk kom je ook veel meer tot rust.

Als lid van het Slow Food Youth Network (SFYN) ging ik steeds breder kijken naar mijn ecologische voetafdruk. Wat kun je naast voeding nog meer doen, met kleding, met wonen, met reizen?

Voor SFYN organiseerde ik de jaarlijkse studiereis. We zeiden: is het niet gestoord dat wij bezig zijn met eerlijk en duurzaam eten en dan met z’n allen naar Malmö of Kopenhagen vliegen? We zijn toen met de trein naar Berlijn gegaan. Geen gewacht op een vliegveld, gezellig bordspelletjes doen onderweg.

Mijn zusje woont met man en kind in Singapore. Dat vind ik wel ingewikkeld. Ik ben gek op mijn kleine neefje en ik zou ze graag vaker zien. Maar ik vlieg alleen nog bij hoge uitzondering. Gelukkig is er Skype. En zo nu en dan komen zij hierheen. Ik heb liever dat zij met z’n drietjes naar Nederland gaan en honderd mensen zien, dan dat die honderd mensen allemaal naar Singapore vliegen. Zijn ze hier, dan neem ik echt de tijd, want ik weet dat ik ze niet snel weer zie.

Ik werk als innovatiescout bij Innofest. Wij laten duurzame ondernemers hun uitvindingen testen op muziekfestivals. Al die mensen die keihard werken aan oplossingen voor de klimaatcrisis, dat geeft me hoop. Wie weet kunnen we ooit vliegen op duurzame energie. Dan zou ik ook wel naar Nieuw Zeeland willen, een land waaraan mijn vriendin mooie herinneringen heeft omdat ze daar ooit een lange reis heeft gemaakt. Maar tot die tijd ga ik zo veel mogelijk per trein.

Marc: ‘Ik zie duurzaam leven als een sport’

Marc Redmeijer (48), filmmaker en regisseur

Het was een heel eind. Maar ook een superleuke reis. Afgelopen zomer zijn we met onze zoon van tien per trein naar Lissabon gegaan. Heerlijk. Als je op tijd boekt, hoef je maar twee keer over te stappen. In Parijs en bij de grens van Frankrijk en Spanje. Het laatste stuk was met een slaaptrein, een avontuur op zich.

Het duurde precies 24 uur. De tijd gaat snel in de trein. Kaarten, lezen, naar buiten kijken. Wat je in het vliegtuig ook zou doen, maar dan zonder dat gevoel bij aankomst dat je ziel nog moet landen. Ook veel relaxter dan de auto, want je hoeft je niet te concentreren op de weg.

Het boeken van de reis was wel een gedoe. De spoorbedrijven in Europa hebben hun eigen systemen. We hebben eerst zelf uren lopen puzzelen. Toen ontdekten we treinreiswinkel.nl. Zij hebben de kaartjes voor de verschillende landen voor ons geboekt. Zo gestroomlijnd als vliegen is georganiseerd, dat ontbreekt nog.

Ik weeg duurzaamheid ook mee in mijn keuzes als filmmaker en regisseur. Naar Ierland vliegen om een koe te filmen voor een vleesreclame, dat doe ik niet. Ik organiseer ook filmavonden, getiteld Re:Set, waarbij een spreker vertelt over een thema als klimaatverandering of bewuster consumeren, en dan een film over dat thema.

Als we een betere wereld willen creëren, moeten we elkaar andere verhalen gaan vertellen. Ik zie een duurzame levensstijl als de hero’s journey, de reis van onze helden uit films en boeken die grote gevaarlijke avonturen beleven om hun nabestaanden te redden. Ik daag mijzelf en anderen uit kleine heldenstapjes te zetten. Duurzame kleding dragen bijvoorbeeld.

Met reizen kun je ook klein beginnen. Neem eens de trein naar Gent en kijk hoe het je bevalt. Niet dat ik alles perfect aanpak. Ik sta nog altijd te lang onder de warme douche en ons huis is slecht geïsoleerd. Ik zie duurzaam leven als een sport. Steeds proberen wat een beetje beter kan. En het tegelijkertijd leuk houden.”