Deze assepoester werd een snelle zakenvrouw op Regentstreet

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook nog zijn verschenen en kiest er steeds zes om kort te bespreken. Deze week over indrukwekkende speeches van vrouwen en een ingenieuze familieroman.

1. Giuseppe Catozzella: Ook jij zult stralen


De romans van de Italiaanse schrijver Giuseppe Catozzella zijn gebaseerd op waargebeurde verhalen. In 2014 schreef hij De geur van vrijheid over de Somalische atlete Samia die van Tripoli per boot naar Lampedusa probeerde te komen maar verdronk tijdens de oversteek. In de nieuwe roman Ook jij zult stralen lezen we het verhaal van de elfjarige Pietro die met zijn zusje Nina de zomervakantie doorbrengt bij hun opa en oma in het zuidelijke bergdorp Arigliana. De moeder is verongelukt al ziet Pietro het liever zo: ‘mamma is verhuisd en zij maakt het daar alvast heel mooi voor ons’.

Op één van zijn ontdekkingstochten – hij is niet bang omdat zijn moeder hem leerde dat ‘angst een leugen is’– ontwaart hij vage schimmen in een van de kerktorens en tot zijn verbazing blijken het mensen te zijn. Het grote nieuws van vluchtelingen in de kerk slaat in als een bom en tweehonderd dorpsbewoners hebben er een mening over. In de realistische roman gaat het over de mensonterende behandeling van de vreemdelingen op het land of over de jongste vluchteling Josh die het dorp tot tranen toe ontroert met zijn pianospel (‘Beethoven is naar Arigliana gekomen’).

Waar het werkelijk om draait is de vete tussen despoot Zio Rocco en de opa van Pietro. Het dorp wordt in de malaise meegezogen, voelt zich verlaten door god en geloof, en jammert dat Christus inderdaad niet verder kwam dan Eboli, vrij naar het beroemde boek Cristo si è fermato a Eboli van de Italiaanse schrijver Carlo Levi (1902-1975) die in 1945 schreef over de arme streek Lucania waar ook Arigliana ligt. Catozzella komt zelf uit Zuid-Italië en schreef het verhaal na vele gesprekken over het zuiden met zijn goede vriend, de schrijver Alessandro Leogrande (1977-2017).

Giuseppe Catozzella: Ook jij zult stralen. Oorspronkelijke titel: E tu splendi. Vertaald uit het Italiaans door Manon Smits. De Geus, 223 blz. €19,99

2. Gert-Jan van den Bemd: Na de val

De roman Na de val van de Nederlandse schrijver en wetenschapsjournalist Gert- Jan van den Bemd houdt het midden tussen een detective en een familieroman. Prof. dr. Ward Nauta overlijdt op mysterieuze wijze aan een hartstilstand en laat een zoon en een dochter na. Zoon Max woont in Amerika en is na de dood van zijn moeder al 26 jaar gebrouilleerd met zijn vader en zusje Sofie. Hun moeder overleed twee dagen na de geboorte van Sofie.

De boeken van haar vader schenkt Sofie aan de universiteit maar omdat daar net menig schandaal – professor heeft verhouding met student, plagiaat en wat dies meer zij – heeft plaatsgevonden, gaat de decaan uiterst prudent te werk en zal elk boek onderzocht moeten worden alvorens de Prof. dr. Ward Nautazaal ingericht mag worden. De vondst van drie smakeloos bekraste en bekladde foto’s in onder andere Lolita van Nabokov dreigen het plan niet door te laten gaan want men wil geen risico lopen op nog een schandaal.

Dan komt de detective op gang: wie heeft die foto’s in de boeken gestopt en, vooral, waarom? Goed opgebouwd, indrukwekkend samenspel van de verdachten, onder anderen de vrienden uit de band waar Ward vroeger in speelde, collega’s en natuurlijk broer Max in New York. En steeds als je denkt te weten wie de foto’s in de boeken heeft gestopt, wijst Van den Bemd een andere kant op. Ingenieus en vermakelijk.

Gert-Jan van den Bemd: Na de val. Angèle, 333 blz. €19,99

3. Asis Aynan: Linoleumkoorts

In Linoleumkoorts zijn krachtige columnachtige stukken gebundeld van schrijver en docent aan de Hogeschool van Amsterdam Asis Aynan over zowel zijn jeugd, zijn leraarschap als multiculturele vraagstukken. Eén van zijn ergernissen: een directe collega die hem een excuus-Marokkaan noemt nadat Aynan gevraagd was een column voor te dragen in het DeLaMar-theater. Dan legt hij het nog maar eens een keer uit: ‘De huidige regels maken het onmogelijk om van de Marokkaanse nationaliteit af te komen.’ Hij verloochent zijn eigen Berber-achtergrond geenszins maar wil niet als minderheid benaderd worden. Zo schreef hij naar aanleiding van het sluiten van de gebedsruimte in de Hogeschool: ‘Of ik nu wel of niet geloof; het gaat het bestuur, collega’s of mijn studenten geen donder aan. Ik ga naar mijn werk om te doceren. En door de sluiting van de gebedsruimte voelde ik mij meer welkom dan ooit op de hogeschool.’

Asis Aynan: Linoleumkoorts. Uitgeverij Jurgen Maas. 159 blz. €16,99

4. Bert Kruismans, Guido Eekhaut en Isabelle Wery: En ze leefden nog lang en gelukkig

Als kind ben je blij dat een sprookje eindigt met de woorden: en ze leefden nog lang en gelukkig al zou je maar wat graag weten hoe het verder gaat met al die prinsen op het witte paard. Isabelle Wery, Guido Eekhaut en Bert Kruismans beschrijven in En ze leefden nog lang en gelukkig hoe het Assepoester, Sneeuwwitje en Doornroosje verder is vergaan. Assepoester, die eigenlijk Cindy heet, woont met haar prins Edward in Londen en is een veelbelovende zakenvrouw op Regent Street. Zij raakt ongewild verstrikt in een onderzoek naar een seriemoordenaar. De slachtoffers zijn jonge vrouwen bij wie – maar dat mag niemand weten – de voeten worden afgehakt.

De setting doet denken aan het monster van Florence dat tussen 1968 en 1985 verschillende moorden pleegde in de provincie Florence en zijn slachtoffers ontdeed van geslachtsdeel of borst. En Edward? Volgens Cindy is hij een fetisjist met een dwangmatige aandacht voor voeten (en muiltjes toch?) en dat maakt hem meteen verdacht.

Sneeuwwitje die in de appel beet laat niet met zich sollen door de prins die haar wakker kust en stinkt naar knoflook en wijn. Ook Doornroosje treft het niet met haar prins die al overspelig blijkt op de avond voor hun huwelijksdag. Na drie prinsen en meer dan 300 uur slapen, zoekt zij haar toevlucht tot haar zwarte harp en verzucht: „Pffff, wat zijn sprookjes toch oervervelend. Net als je denkt dat je er bent – eind goed al goed – gebeurt er altijd iets nieuws dat een spaak in het wiel van de hoofdfiguur steekt.”

Het is een leuk gegeven maar niet geschikt voor kinderen – die mogen in hun eigen sprookjes blijven geloven.

Bert Kruismans, Guido Eekhaut en Isabelle Wery: En ze leefden nog lang en gelukkig. Vrijdag, 181 blz. € 20

5. Anna Russell: So here I am

Kun je een indrukwekkende speech noemen gehouden door een vrouw? Stel de vraag aan je vrienden of wellicht in een quiz en er zullen voorzichtig wat namen vallen: premier Margaret Thatcher, suffragette Emmeline Pankhurst of Greta Thunberg misschien? En, tweede vraag waarom maakte de speech indruk? De Amerikaanse journaliste Anna Russel bracht in So here I am meer dan vijftig speeches van bekende vrouwen bij elkaar en geeft een duiding waarom de speeches van belang zijn. Thatcher om haar beroemde woorden ‘You turn if you want to’ gevolgd door de zin ‘The Lady’s not for turning’. Niet vermeld wordt hoe deze zin verwees naar de titel van een toneelstuk van Christopher Fry uit 1948 The Lady’s Not for Burning. Thatcher was niet bereid maatregelen uit haar stringente economische beleid terug te draaien.

Veel opgenomen politieke speeches zijn door anderen geschreven terwijl schrijvers en wetenschappers geneigd zijn hun eigen teksten te schrijven. De eerste speech in het boek is van Elizabeth I uit 1588 over de Spaanse Armada. De laatste is uit 2018 gehouden door beeldhouwer en architect Maya Lin. De knappe speech van de jonge Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg afgelopen september in New York heeft het boek dus niet gehaald, maar wellicht in een volgende editie van So here I am.

Anna Russell: So here I am. Vertaald uit het Engels door Nienke Weick. Illustraties Camila Pinheiro. BBNC Uitgevers,176 blz. € 19,99

6. Ovidius: Heldinnenbrieven

In Heldinnenbrieven geen powerspeeches als in So here I am maar wel tien brieven die meer dan tweeduizend jaar geleden door Ovidius (43 v Chr-17) werden geschreven. Brieven van boze en verdrietige vrouwen over hun beklagenswaardige lot veroorzaakt door hun echtgenoot of vrijer.

Penelope wacht al twintig jaar op Odysseus en smeekt hem thuis te komen. Dido voelt zich verraden door Aeneas en verwenst hem: ‘Ik vrees dat ik de liefde/ die al verloren was nog meer verlies omdat ik/ wil kwetsen wie mij kwetst.’ Ariadne wordt op slinkse wijze verlaten door Theseus (‘valsaard’) die zij nog wel had geholpen met haar draad de uitgang van het labyrint te vinden. Zeldzame brieven die een welkome aanvulling zijn op de klassieke verhalen. Wederom zeer toegankelijk uit het Latijn vertaald door Marietje d’Hane-Scheltema.

Ovidius: Heldinnenbrieven. Gekozen en vertaald door Marietje d’Hane-Scheltema. Athenaeum – Polak & Van Gennep, 87 blz. € 14,99