Opinie

Laat de R.-K. Kerk dat middeleeuwse reservaat opgeven

Amazone-synode

Commentaar

Een oproep van biddende mensen op het Sint-Pietersplein in Rome aan „de engelen, tegen de boze geesten”. Een Amerikaanse kardinaal die een „veertigdaagse kruistocht van gebed en vasten” aankondigt. Verzamelde priesters die een gebed voor duivelsuitdrijving reciteren. Bij zulke rituelen denkt de buitenstaander aan horlepiep en midwinterhoornblazen, maar ze zijn geen onschuldige folklore. Ze werden beoefend door vertegenwoordigers van de Rooms-Katholieke Kerk, een instituut dat wereldwijd de levens van miljoenen mensen beheerst. Dat zo machtig is dat het zich nog altijd weet te onttrekken aan het formuleren van een zinnig antwoord op het structurele kindermisbruik in de eigen gelederen, blootgelegd door vasthoudend journalistiek onderzoek van buitenaf.

Aanleiding voor de acties van bezorgde katholieken is het advies van de zogeheten Amazone-synode, de vergadering van Latijns-Amerikaanse bisschoppen, aan de paus. De synode heeft voorzichtig de mogelijkheid tot vernieuwing opgeworpen. Omdat er in het Amazonegebied zo’n groot gebrek aan animo is om priester te worden dat er een acuut tekort aan kerkpersoneel bestaat, wordt er gevraagd om een experiment met getrouwde priesters en vrouwelijke diakenen. Daarnaast vindt men het tijd om te kijken of inheemse gebruiken kunnen worden geïntegreerd in de katholieke praktijk – wat geen mal idee is in landen waar de originele inheemse bevolking haar plaats opeist.

Bisschoppen en priesters uit de westerse wereld sloten de rijen en verklaarden in een open brief „een aanval op de fundamenten van het geloof” te constateren. Ze houden onwrikbaar vast aan het celibaat, de filosofie dat een geestelijke genoeg heeft aan zijn geloof in God, en dat lichaam en geest het zonder menselijke intimiteit kunnen doen. Dus géén getrouwde priesters, ook al stemde het Vaticaan in met anglicaanse priesters die gehuwd mochten blijven toen ze zich hadden bekeerd tot het katholicisme.

Intussen is het celibaat in verband gebracht met het seksueel misbruik in kerkelijke instituten. Bewezen is dat niet maar door de kerk onderzocht wordt het ook niet, de kerkbestuurders blijven het afdoen als betreurenswaardig maar individueel wangedrag. Die vorm van wegkijken is niet te verdedigen.

Vrouwen verdraagt de exclusief mannelijke leiding van de Rooms-Katholieke Kerk nog altijd niet als gelijkwaardige partners en het idee van vrouwelijke diakenen, laat staan vrouwelijke priesters, wordt zonder omhaal afgewezen.

Dat daar zelfs niet over gepraat kan worden, is onbegrijpelijk in de moderne tijd waar, in weerwil van de weerbarstige praktijk, over de hele linie wordt opgeroepen tot het zoeken van vrouwen voor cruciale posten in bedrijfsleven en maatschappij. Bovendien, zo stelde de Surinaamse bisschop Karel Choennie vast, is twee derde van de katholieke kerkleden vrouw. Maar nee. Vrouwen moeten wel naar de mis komen, maar ze mogen ’m niet opdragen.

Het is diep treurig dat élk voorstel tot wijziging van achterhaalde, mogelijk schadelijke (het celibaat) en beledigende (de vrouwen) voorschriften resoluut wordt zwartgemaakt, onder verwijzing naar duivel, hel en verdoemenis.

De machtige westerse autoriteiten binnen de kerk moeten zich niet terugtrekken in een veilig reservaat van middeleeuwse tradities. Het experiment dat de Amazone-synode voorstelt is geen experiment. Het is noodzaak.