Krijgsmacht onderzoekt inzetten van desinformatie

Informatie-oorlog Nederland wil zich beter wapenen tegen vijandige nepnieuwscampagnes. Ook met beïnvloeding die nu nog niet mag.

Minister Hennis-Plasschaert kijkt naar een demonstratie van een medische evacuatie tijdens een tweedaags bezoek aan Afghanistan.
Minister Hennis-Plasschaert kijkt naar een demonstratie van een medische evacuatie tijdens een tweedaags bezoek aan Afghanistan. Foto Piroschka van de Wouw/ANP

De krijgsmacht onderzoekt of militairen desinformatie en propaganda moeten gaan verspreiden. Daarmee zou Nederland zich beter kunnen verweren tegen vijandige nepnieuwscampagnes en ook het strijdverloop in een missiegebied als Afghanistan kunnen beïnvloeden.

Luitenant-kolonel Gwenda Nielen van de Counter Hybrid Unit vertelt vandaag over deze plannen in NRC. De Counter Hybrid Unit is in 2017 opgericht om Nederland beter te wapenen tegen zogeheten hybride dreigingen, waarbij „de vijand bijvoorbeeld politieke processen beïnvloedt [...] en nepnieuws verspreidt.” Zo wordt algemeen aangenomen dat met Rusland verbonden trollengroepen proberen om de berichtgeving over de MH17 te beïnvloeden.

Om de strijd daartegen te kunnen voeren, praten militairen volgens Nielen onder meer met inlichtingendiensten als de MIVD over acties die nu nog niet mogen. „Als door desinformatie het debat verhardt, zouden we bots kunnen uitschakelen en accounts platleggen”, zegt Nielen. „We zouden dan zelf kunnen inbreken op internetfora en proberen het narratief om te zetten. Net zoals de Russen zouden we dan onder berichten andere berichten en opmerkingen kunnen plaatsen zodat de discussie uiteindelijk over iets anders gaat.”

Voor Nederland zou dit de meest vergaande vorm van beïnvloeding zijn. Nederlandse militairen mogen op dit moment niet met een fictief profiel toetreden tot een besloten Facebookgroep. Zou dit ooit wel mogen, dan heeft Nielen wel een idee wat je verder zou kunnen doen, bijvoorbeeld bij de missie in Afghanistan: „Wat als we een fake-video zouden maken van een Taliban-leider die dingen zegt die schadelijk zijn voor zijn positie? En als we die video zouden posten in een Facebook-groep van de Taliban? Zouden we daarmee de inzetbaarheid van een Taliban-eenheid omlaag kunnen brengen?”

Commandant der Strijdkrachten, Rob Bauer, zegt desgevraagd: „Ik sluit niet uit dat dit tot de mogelijkheden gaat behoren. Als de politiek wil dat we op deze manier de vijand bestrijden, dan doen we dat. Voor elke operatie geldt echter dat die binnen de wet of het politieke mandaat moet vallen.” Of de wet wordt aangepast is aan de politiek, benadrukt Bauer. „Je moet de technologische ontwikkelingen volgen, alleen al om die te kunnen herkennen. Maar om er zelf mee aan de haal te gaan, dat zie ik niet op korte termijn gebeuren. Dat vergt vanwege de strategische effecten waarschijnlijk al snel politieke besluitvorming.”

Defensie heeft onlangs een licentie gekocht voor de toepassing van behavioural dynamics methodology, een methode om doelgroepen te beïnvloeden. Militairen moeten daarin even behendig worden als reclamemakers, zegt kolonel Hans van Dalen van de landmacht: „Die zijn zo goed, dat je vaak iets koopt zonder dat je beseft dat je in het verleden al beïnvloed bent. ”

Toekomst van de oorlog pagina 10-11