Irak wijst kabinetsplan IS-strijders af | Malieveld staat al vol bouwmachines

De Haagse Stemming Met Stef Blok, Stientje van Veldhoven en Sietse Fritsma. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!
De Haagse Stemming

Het kabinet werkt absoluut niet aan een noodplan voor de bouw, maar trekt wel 200 miljoen euro uit. Irak wijst het plan van Stef Blok af en wil IS-strijders liever in Den Haag berechten. En politiebureaus worden gesloten vanwege problemen met de politiecapaciteit, schrijven burgemeesters aan de Tweede Kamer.

GEEN NOODPLAN VOOR DE BOUW: De eerste bouwmachines arriveerden gisteravond al op het Malieveld. Vanmorgen stroomde het veld verder vol met diepladers, kiepwagens en hijskranen. Bouwvoertuigen die nog onderweg naar Den Haag zijn, vormen flinke files. De bouwwereld demonstreert vandaag tegen het stikstofbeleid en de normen van synthetische stoffen, PFAS. Het kabinet werkte voor de demonstraties al aan een plan: staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) onderzoekt of de normen voor de PFAS verruimd kunnen worden. En het kabinet overlegde gisteren over een plan om te voorkomen dat bouwbedrijven omvallen voor als de bouw stilvalt. Dat plan mag van Mark Rutte overigens absoluut geen noodplan genoemd worden. Er wordt zo’n 200 miljoenen euro uitgetrokken als vangnet voor bouwbedrijven. Dat plan komt overigens van D66-fractievoorzitter Rob Jetten. Niet toevallig; D66 was al de gebeten hond onder boeren omdat het de veestapel wil halveren, en nu is staatssecretaris Van Veldhoven - ook D66 - verantwoordelijk voor de strenge PFAS-normen.

IRAK IS AL OVERLADEN: Het kabinetsplan om Nederlandse IS-strijders in Irak te berechten is door de Iraakse minister van Buitenlandse Zaken Ali Alhakim afgewezen. Het plan is tegen de Iraakse wet en Alhakim wil dat Europese landen de IS-strijders terugnemen en zelf berechten. Blok sprak op de VN-top in New York al met de Iraakse minister. Daarna zijn er nog twee telefonische vergaderingen geweest. In die gesprekken stelden Blok en andere Europese landen harde eisen aan de berechting in Irak. Zo mocht de doodstraf niet worden opgelegd. Ook dat is geen optie voor Irak. Volgens Alhakim is Irak al “overladen” met terroristen. “We hebben niet genoeg budget, niet genoeg rechters. We moeten bewijs vinden en elke zaak zal twee tot drie jaar duren. Het is niet in een half uurtje klaar.” 

HAAGS TRIBUNAAL: Zo wordt de bal opnieuw bij het kabinet gelegd: gaan er toch IS-strijders teruggehaald worden? Het kabinet wil daar niet aan, maar de weigering van Irak is een forse tegenvaller voor Blok. De Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra voerde vorige week de druk al op door te zeggen dat IS-strijders terughalen “de enige realistische optie” is. Of zijn er toch andere mogelijkheden? Volgens Alhakim zijn Syrië en Turkije wel bereid buitenlandse IS-strijders terug te nemen. En de Iraakse minister heeft nog een oplossing: “Misschien een tribunaal in Den Haag? Dat zou toch kunnen? Laten we hen gewoon hier onderbrengen.”

POLITIECAPACITEIT: De bestrijding van de georganiseerde misdaad vraagt zo veel van de politie dat andere misdrijven niet meer opgelost kunnen worden. Daarvoor waarschuwen burgemeesters in een brief aan de Tweede Kamer. De politiecapaciteit staat al onder druk, en die is na de moord op advocaat Derk Wiersum toegenomen. Het kabinet kondigde toen aan dat het advocaten en rechters wil laten beveiligen door de politie. “Onacceptabel”, schrijven de burgemeesters in de brief. Door de onderbezetting moeten politiebureaus sluiten. Ondertussen neemt het aantal roofovervallen toe. Wijkagenten worden ingezet om roosters te vullen en zijn niet meer in hun wijk aanwezig. Meer weten over het Nederlandse beleid tegen misdaad en drugs? Luister deze aflevering van de NRC-podcast Haagse Zaken.

EERSTE KAMER MORES: Politici die elkaar complimenteren met hun mooie betogen, die elkaars “eminente status” prijzen - dat kan eigenlijk alleen maar in de Eerste Kamer. Het gebeurde gisteren bij de Algemene Politieke Beschouwingen in de senaat. Erg spannend werd dat niet: voorzitter Jan Anthonie Bruijn moest bij interrupties meerdere keren concluderen dat de senatoren het eigenlijk met elkaar eens zijn. Ook nieuwkomer FVD paste zich aan de mores van de Eerste Kamer aan - hoewel fractievoorzitter Paul Cliteur even moest uitvogelen hoe de interruptiemicrofoon werkt (“Even kijken hoe dit werkt… Ja. Ingedrukt houden.”). Het werd het kabinet dan ook niet erg moeilijk gemaakt, ondanks dat de coalitie de meerderheid in zowel de Eerste als de Tweede Kamer kwijt is. En dus, zo concludeert NRC-redacteur Mark Lievisse Adriaanse, lijken interne meningsverschillen een grotere vijand van het kabinet dan de oppositie.

EXIT FRITSMA: Hij was lid van de ‘oorspronkelijke negen’ – de negen politici die in 2006 voor het eerst voor de PVV in de Tweede Kamer werden verkozen. Per 1 november stopt Sietse Fritsma ermee – hij heeft “behoefte aan een ander leven en een nieuwe uitdaging”  en begint een eigen onderneming. Fritsma was woordvoerder migratie en verkondigde de harde standpunten van de PVV. Van de negen ‘oorspronkelijke’ Kamerleden van de PVV zijn er nog zeven over. Hero Brinkman stapte in 2012 uit de PVV. Wie de opvolger van Fritsma wordt, is nog onduidelijk. De eerste kandidaat is Robert Housmans, maar hij is gedeputeerde in Limburg. Chris Jansen, fractievoorzitter in Provinciale Staten van Flevoland en gemeenteraadslid in Almere, is de volgende in de rij.

QUOTE VAN DE DAG

“Als je je als minister ook nog bezig moet houden met wat de staatssecretaris allemaal bedenkt… Nee, dat doe je niet. Die portefeuilles zijn strik gescheiden. Pas op het moment dat er een wetsvoorstel wordt ingediend, kijk je mee. Formeel is Henk Kamp, in 2015 minister van Economische Zaken, dus eindverantwoordelijke geweest. Maar vooral Dijksma is verantwoordelijk.”

De stikstofaanpak werd onder zijn bewind bedacht, maar oud-minister van Economische Zaken en Landbouw Maxime Verhagen houdt in een interview met Trouw zijn opvolger verantwoordelijk voor de gevolgen van de wet.