‘Strijd tegen drugsmaffia holt politie in regio uit’

Nationale politie De herschikking van de ordetroepen die het kabinet afkondigde, dreigt volgens regioburgemeesters op een drama uit te lopen.

Een agent loopt door het cellenblok.
Een agent loopt door het cellenblok. Foto Lex van Lieshout

Het ‘brede offensief tegen de ondermijnende criminaliteit’ is door het kabinet nog maar twee weken geleden gelanceerd en het lokaal bestuur slaat nu al alarm. Een intensivering van de landelijke aanpak van de georganiseerde misdaad zonder uitbreiding van de huidige, toch al schaarse menskracht gaat ten koste van de gemeentelijke veiligheid. De wijkagent zal sneuvelen, politiebureaus gaan dicht en roofovervallen zullen in aantal toenemen.

Dat is de strekking van de klacht die de regioburgemeesters – de gemeentelijke gesprekspartners van de bewindsman van justitie van de Nationale Politie – deze week hebben gestuurd naar minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) en de Tweede Kamer. De herschikking van de ordetroepen die het kabinet afkondigde na de liquidatie op 18 september van advocaat Derk Wiersum in Amsterdam dreigt volgens de gemeentelijke bestuurders op een drama uit te lopen.

De prioriteiten in de misdaadaanpak nemen gestaag toe maar het aantal agenten neemt af, klagen de burgemeesters. Je kunt niet meer werk maken van de aanpak van zaken als mensenhandel, cybercrime en liquidaties met een politiekorps waar de komende zeven jaar 17.000 agenten met pensioen gaan. Het is voor de Nationale Politie nu al een enorme opgave de huidige capaciteit van zo’n 60.000 personen te handhaven. Er zijn „structurele maatregelen” nodig om de „politiesterkte te laten stijgen”, schrijven de burgemeesters. „Het water staat ons en onze politie reeds tot aan de lippen.”

Geen stevig dance-event

Burgemeester Ahmed Aboutaleb (PvdA) van Rotterdam vertelt dat hij de wethouder evenementenbeleid onlangs gezegd heeft voortaan zuinigjes aan te doen met de feestvergunningen. „De Nacht van de Romantische Muziek is geen probleem maar een stevig dance event vraagt te veel politie-inzet.” Zelfs het recht op demonstratie komt in Rotterdam in het gedrang. Zaterdag willen de Koerden een protesttocht houden in Rotterdam. Aboutaleb overweegt de Koerden te vragen om op één plek te gaan staan en op die manier te demonstreren. Dat vergt minder politie-inzet dan het begeleiden van een mars.

Lees: Burgemeesters luiden in Kamerbrief noodklok over politiecapaciteit

De meest acute opgave waar de politie door de moord op Wiersum voor staat, betreft het extra beveiligen van een flink aantal personen: voornamelijk magistraten en advocaten. Uit het hele land moeten agenten op dit moment hun normale werk staken om te kunnen worden ingezet voor persoonsbeveiliging. Volgens politiebronnen zijn daar een kleine vierhonderd politieagenten extra mee belast.

Anton Ederveen (CDA), al twaalf jaar burgemeester van Valkenswaard, zegt dat hij vijf FTE’s uit zijn basisteam in Oost-Brabant is kwijtgeraakt aan het beschermen van bedreigde personen. In heel Oost-Brabant gaat het om veertig agenten. „Op een politiebureau in Valkenswaard zit nu nog zes dagen per week een baliemedewerker. Dat wordt teruggebracht naar drie dagen in de week.”

Stijgende ‘aanrijtijden’

In het Brabantse buitengebied, waar door de politie afstanden van een half uur tot een uur moeten worden overbrugd, zullen de ‘aanrijtijden’ stijgen. „En let wel: het overgrote deel van de Nederlanders woont niet in de Randstad”, zegt Ederveen. En zelfs in de Randstad is het dun gezaaid met de politie op straat. In sommige wijken van Rotterdam rijdt ’s avonds nog maar één dienstauto. Aboutaleb vertelt liever niet in welke buurten dit speelt.

Verdere personeelstekorten dreigen de komende jaren omdat justitie en politie op dit moment werken aan de inrichting van een Multidisciplinair Interventie Team (MIT). Het MIT zal zich richten op de aanpak van de grote drugshandelaren. Het nieuwe politieteam met specialisten van politie, FIOD en Koninklijke Marechaussee moet lokaal, landelijk en internationaal opereren. Doel wordt, aldus Grapperhaus, „het afbreken van machtsposities van criminele kopstukken en hun facilitators, het verstoren van ondermijnende bedrijfsprocessen en opwerpen van barrières voor misbruik van de legale economie en infrastructuur.”

De burgemeesters vrezen dat de beste krachten uit de basiseenheden de komende jaren zullen overstappen naar het nieuwe landelijke team. Dan worden de tekorten dus nog groter. „Dat is de bloody limit”, zegt Aboutaleb. Volgens de Rotterdamse burgemeester, die spreekt namens de regioburgemeesters, is er „geen consistent personeelsbeleid” voor de politie. Het kabinet had volgens hem gisteren al moeten beginnen met investeringen op dit gebied zodat de politiecapaciteit kan worden uitgebreid. Maar de werkelijkheid is volgens hem dat het bijvoorbeeld met de huidige CAO veel te moeilijk is om agenten te werven. „Nieuwe politiemensen kunnen in een stad als Rotterdam de huur geeneens betalen.” Aboutaleb begrijpt dat na de moord op advocaat Wiersum de politiek „grote woorden” gebruikte. „Maar uiteindelijk wordt er niet geleverd. Het kabinet slaagt er niet eens in structureel extra geld vrij te maken voor de politie.”

Ook de voorzitter van de Nederlandse Politiebond (NPB), Jan Struijs, hoopt dat de Nationale Politie snel komt met een echt toekomstplan. „Politiemensen worden nu totaal uitgewoond”, zegt de vakbondsman. Agenten melden zich volgens hem massaal ziek om bij te komen van alle demonstraties. „De legitimiteit van de politie staat op het spel omdat we niet kunnen leveren.”