Demonstraties tegen Zwarte Piet in twaalf gemeenten

De actiegroep Kick Out Zwarte Piet gaat bij lokale sinterklaasintochten de straat op in plaatsen waar „geen of een onduidelijke verandering plaatsvindt naar een feest zonder Zwarte Piet”.

Demonstranten en een Zwarte Piet tijdens de landelijke intocht van Sinterklaas in de Zaanse Schans.
Demonstranten en een Zwarte Piet tijdens de landelijke intocht van Sinterklaas in de Zaanse Schans. Foto Freek van den Bergh / ANP

Actiegroep Kick Out Zwarte Piet zal half november in ten minste twaalf gemeenten demonstreren tegen de in haar ogen racistische karikatuur Zwarte Piet. Dat heeft voorman Jerry Afriyie woensdag tegen NRC gezegd. De actiegroep gaat de straat op bij de lokale sinterklaasintochten van in ieder geval Hoorn, Alkmaar, Heerhugowaard, Leeuwarden, Eindhoven, Groningen, Den Haag, Den Bosch, Dordrecht, Almere, Nijmegen en Willemstad (Curaçao).

De actiegroep trekt naar deze plaatsen omdat daar „geen of een onduidelijke verandering naar een sinterklaasfeest zonder Zwarte Piet” plaatsvindt, aldus Afriyie. Bovendien zijn er in deze gemeenten lokale activisten die de kar kunnen en durven trekken, zegt hij, ondanks de risico’s; vorig jaar leidden de KOZP-demonstraties op veel plekken tot heftige tegenacties.

Voetbalhooligans en andere voorstanders van een traditionele Zwarte Piet zochten de confrontatie met KOZP in Den Haag, Leeuwarden, Groningen, Hilversum en Rotterdam. In Eindhoven werden veertien tegendemonstranten veroordeeld tot fikse taakstraffen voor het gooien van eieren, pepernoten en blikjes bier naar KOZP en het schoppen van een agent.

De suggestie deze steden te mijden om provocatie en veiligheidsrisico’s te voorkomen, wijst Afriyie van de hand. „Geweld moet ons niet ervan weerhouden het juiste te doen.”, zegt hij. „Bovendien zouden we dan bijna nergens meer kunnen demonstreren.”

Naast de demonstraties kondigt KOZP de campagne ‘#2020ZwartePietVrij’ aan. De groep wil komend jaar buiten sinterklaastijd ook actievoeren, en zich richten op burgemeesters, winkeliers en intochtcomités die een traditionele Zwarte Piet steunen. Afgelopen maand stuurden KOZP’ers al mails naar sponsoren van lokale intochten met de waarschuwing dat ze bij hun acties „speciale aandacht” schenken aan de financiers van traditionele Pieten.

Lees ook de reconstructie van de demonstraties rondom de intochten in 2018: Tijdgebrek, argwaan, hooligans en de knieval voor geweld

Heftige reacties

Door de heftige reacties zorgen KOZP-protesten voor kopzorgen bij veel burgemeesters, die zowel het in de grondwet vastgelegde demonstratierecht als de veiligheid van bezoekers willen beschermen. Meerdere burgemeesters verboden vorig jaar in weerwil van dat recht demonstraties preventief of braken ze vroegtijdig af uit angst voor rellen. Uit een reconstructie van NRC bleek dat onder andere gebrekkige voorbereidingstijd en ontoereikende kennis van het demonstratierecht bij burgemeesters ertoe leidden dat gemeenten de anti-Zwarte Piet-demonstraties onvoldoende beschermden.

In de hoop ongeregeldheden dit jaar te voorkomen, organiseerde het ministerie van Binnenlandse Zaken afgelopen september een spoedcursus demonstratierecht voor burgemeesters. En KOZP meldt de protesten naar eigen zeggen donderdag al aan, ruim twee weken voor de eerste lokale sinterklaasintochten. Vorig jaar gebeurde dit in sommige gemeenten pas een aantal dagen van tevoren. Ook kondigde de actiegroep toen in de media achttien demonstraties aan, maar bleek voor vier daarvan uiteindelijk onvoldoende animo te zijn.