Het verhaal van afstandsmoeders Anneke en Ellen kwam hard aan in DWDD

Zap Het verhaal van Anneke en Ellen kwam hard aan in de DWDD-studio. Als tieners moesten ze hun pasgeboren kind afstaan; niet in obscure dictaturen, maar in het braaf-burgerlijke Nederland.
De ‘afstandsmoeders’ Ellen en Anneke in De wereld draait door.
De ‘afstandsmoeders’ Ellen en Anneke in De wereld draait door. Beeld BNNVARA

Het loont om bij een talkshow af en toe naar het publiek te kijken. Om slapers te spotten, maar ook om te zien hoe een gesprek wordt ervaren door de mensen die er vlakbij zitten. Dinsdag kwamen zeven vormen van verbijstering voorbij op het gezicht van een dame op de eerste DWDD-rij.

Ze luisterde naar de onthutsende verhalen van twee vrouwen die werden gedwongen hun pasgeboren kind af te staan voor adoptie; niet in obscure dictaturen, maar in het braaf-burgerlijke Nederland van de jaren vijftig tot tachtig. De lotgevallen van wat inmiddels ‘afstandsmoeders’ worden genoemd haalden de afgelopen jaren met enige regelmaat de pers, maar pas de laatste tijd lijken ernst en omvang van de zaak door te dringen. DWDD besteedde er in september al aandacht aan.

Dinsdagochtend meldde Trouw (dat voorop loopt in het dossier) dat er zich in minder dan een maand al 150 vrouwen hadden gemeld bij een door minister Dekker (Rechtsbescherming) gesticht meldpunt. Twee van hen legden ’s avonds op tv in schokkende details uit wat hen was overkomen nadat ze ongehuwd zwanger waren geraakt. Het legde een deken van ontzetting over de DWDD-studio.

In 1969 beviel de achttienjarige Anneke van Lingen in het ziekenhuis van een dochter. De gebruikelijke blinddoek (hechting tussen moeder en het af te nemen kind diende voorkomen te worden) had ze geweigerd, maar haar dochtertje mocht ze onder geen beding zien. Een zuster kwam haar te hulp. Die dirigeerde Anneke naar de toiletten, waar ze in het diepste geheim haar baby tien minuten mocht vasthouden. De zuster hield de wacht voor de deur, met gevaar voor eigen baan.

Naast Anneke zat Ellen van Ree, die twee jaar eerder als zestienjarige zwanger was geraakt door een man die daarna niets meer met haar te maken wilde hebben. Ook zij mocht niet kijken. Bij gebrek aan blinddoek werd een washandje voor haar ogen gehouden. Er waren meer pijnlijke details. Direct na de geboorte, de baby was al elders, kreeg ze de placenta op haar buik gelegd.

Ellen had een oud dagboekfragment van zichzelf bij zich, waarin ze het kind aansprak met de engelennaam Gabriel. Zelf kon ze het niet voorlezen, dat vroeg ze aan tafeldame Soundos El Ahmadi („jij bent ook moeder”). El Ahmadi haalde het einde van de tekst op het nippertje. Een bedeesde Matthijs van Nieuwkerk moest zichzelf daarna in gang trekken om een rubriekje over Feyenoord aan te kondigen.

De zaak van de ‘afstandsmoeders’ – later dinsdag bracht Pauw het onderwerp ook, met meer afstand en analyse – is bij uitstek geschikt voor televisierubrieken. Vaak moeten die zich inspannen om bij de grote kwesties een menselijke invalshoek te zoeken. Hier is de kern van het schandaal juist dat in het verlangen om het ‘probleem’ van ongehuwd moederschap aan te pakken, de menselijkheid uit het oog werd verloren. Daarom kwamen de geschiedenissen van Anneke en Ellen ook zo hard aan in de studio.

Ruim een kwartier later (het boekenpanel had met de Verzamelde gedichten van Menno Wigman een poëziebundel tot boek van de maand verheven) zat zangeres Giovanca nog steeds met haar gedachten bij de moeders, zei ze.

Zij was er om te praten over de documentaire Amazing Grace, ter gelegenheid waarvan het DWDD-decor tijdelijk was verkerkelijkt. Zo werd het een avond van steeds verder verlengde ontroering, waarin niet meer te zeggen was of de ogen nu vochtig waren wegens Aretha Franklin of vanwege Anneke, Ellen en hun duizenden lotgenoten.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.