Opinie

Azan aan de IJssel

Christiaan Weijts

Blijkbaar ben ik geregeld op vrijdagmiddagen in Zutphen, want de ‘azan’, de gebedsoproep uit de luidsprekers aan de moskee, klinkt mij al heel vertrouwd. Weemoedig jammert het over de daken en in de galmgaten van de kromme stegen. Aan elk ademeinde is er een soort snik.

De consternatie over de Blauwe Moskee, die vanaf volgende week ook haar ‘allah akbar’ over Amsterdam-West gaat schallen, lijkt wat achterhaald. De Barbarosmoskee, in een schoolgebouw uit 1912, pal naast de binnenstad, doet het al jaren. Net als moskeeën in Deventer, Utrecht, Rotterdam, Enschede... Na politiek gesteggel, dat wel.

Ik hou van Zutphens geluid. Geklater van het carillon dat over de markt valt. Statig brons dat de uren afhamert. En laat in de avond vibreren de slagen van het poortersklokje tot ver over de IJssel: pas op, de stadssluizen gaan zo dicht! Monumentjes zijn het, het akoestische equivalent van gevels en torens.

Nu kun je zeggen: die vier minuutjes allah akbar verhogen alleen maar die auditieve pret. Dat valt te bezien. Vaak gaat de kritiek niet verder dan de esthetiek: geblèr, kattengejank. Maar dat is het punt niet, hooguit een bijzaak. Ja, nu het seizoen van de bladblazers weer aanvangt, snak ik ook naar een welstandscommissie voor het oor. Draaiorgels, onlangs tot nationaal erfgoed gekroond, ervaar ik ook als tirannieke takkeherrie.

Maar de azan is anders. Anders dan de kerkklok is die niet alleen een oproep tot maar ook al onderdeel ván de gebedsdienst. De beminde gelovigen moeten de afzonderlijke formules herhalen terwijl ze zich haasten naar hun godshuis. Als ongelovige, christen, jood of hindoe bevind je je ineens ongevraagd binnen de tovercirkel van andermans ceremonie. Als afvallige blijf je achtervolgd door wat je bent ontvlucht.

Als er op zondagochtend geen klokgelui maar ‘U Zij de Glorie’ uit de torens kwam, hadden wakkere omwonenden die koortjes allang gekeeld. En terecht. Zouden we dan niet alsnog het toelaten van religieus gezang in de openbare buitenlucht opnieuw moeten wegen, landelijk en principieel? Dan hoeven we niet bij elke moskee de discussie opnieuw te voeren.

Yassin Elforkani, hoofdimam van de Blauwe Moskee, wil vooral de islam zichtbaar maken en „normaliseren”, „de dialoog aangaan”. In een live gestreamde dienst pleit hij voor „de zichtbaarheid van de islam in het publieke domein”. Fel: „Vrijheid is voor iedereen. Ik wil me niet meer achter de deuren gaan verstoppen!”

Wel voorbeeldig aangepast aan onze tijdgeest. Alles en iedereen moet de straat op, zijn identiteit ‘vieren’, meehossen in de bonte polonaise, luidkeels je eigenheid jodelend, met elkaar in dialoog via een megafoon op het dak.

Christiaan Weijts vervangt Lotfi El Hamidi, die met vakantie is

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.