Opinie

Wasberen vangen, omdat ‘het moet van Brussel’?

Natuurbeheer In Limburg worden wasberen weggevangen in een poging hun opmars te stoppen. Dat druist in tegen het gezonde verstand en de kennis over wasberen en zal zinloos blijken, schrijft .
Wasberen zijn niet schadelijk voor de natuur, betoogt Jaap Mulder.
Wasberen zijn niet schadelijk voor de natuur, betoogt Jaap Mulder. Sonsedka

De wasbeer is een roofdiersoort uit de groep van kleine beren, die van nature in Noord- en Zuid-Amerika voorkomen. Hij is door de mens naar Europa gehaald en op verschillende plekken in de natuur losgelaten of per ongeluk ontsnapt. Inmiddels komt hij al in Duitsland, Wallonië en Noord-Frankrijk voor. Nu komt hij ook ons land binnen, vooral in Limburg. Het is een typisch voorbeeld van een ‘invasieve exoot’, een organisme uit een ander werelddeel dat zich hier vestigt en zich uitbreidt.

Voor zulke invasieve exoten is beleid ontwikkeld, zowel in Europa als in Nederland. In de EU-verordening 1143/2014 uit 2016 is een lijst opgenomen van exoten die door de lidstaten bestreden moeten worden, waaronder de wasbeer. Die verordening wordt in dit geval door de provincies ten onrechte opgevat als een bevel tot bestrijding en uitroeiing. Er wordt bijvoorbeeld voorbijgegaan aan het feit dat er geen ecologische noodzaak is voor grootschalige bestrijding.

De wasbeer doet nauwelijks ‘schade’ aan onze natuur. Er zijn nog steeds geen studies die aantonen dat diersoorten achteruitgaan door de aanwezigheid van de wasbeer. Alleen op eilandjes (de wasbeer zwemt goed en graag) kan hij bijvoorbeeld vogelkolonies verjagen die daar veilig waren voor de vos. Ook het argument dat wasberen soms een voor de mens gevaarlijke parasitaire worm bij zich dragen is weinig valide: het besmettingsrisico is uitermate klein.

Bestrijding blijkt in de praktijk ook niet te werken: vijftig jaar bejaging in Duitsland heeft daar niet geleid tot afname van de wasbeerpopulatie en zelfs niet tot vertraging van zijn uitbreiding. Feitelijk wordt de wasbeer in Duitsland nu beschouwd als ingeburgerd jachtwild.

Lees ook: Tientallen exotische zoogdieren te koop op Facebook en Marktplaats

Als gevolg hiervan zal bestrijding in Limburg (en elders in Nederland) dweilen zijn met de kraan open: vanuit Duitsland en België zullen wasberen in toenemende mate ons land binnen blijven komen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), belast met de uitvoering van het exotenbeleid, schrijft dat zelf in een beleidsstuk: „Zodra instroom van wasberen plaatsvindt, is (continu inspanning en kosten vergende) eliminatie waarschijnlijk niet haalbaar. Op dat moment lijkt het zinvoller de aanpak toe te spitsen op het wasbeervrij houden van eilanden en natuurgebieden met grondbroeders en kwetsbare koloniebroeders”. De EU-richtlijn bevat voldoende ruimte voor zulk beleid.

Veroordeeld tot frustrerend bestaan

De wasberen die in Limburg gevangen worden, zullen door de Stichting AAP worden opgevangen en gesteriliseerd, en dan worden aangeboden aan dierentuinen. Daarmee worden wilde dieren dus veroordeeld tot levenslange opsluiting. Een vreemde beslissing. Als de provincie de wasberen kwijt wil, wees dan flink en maak ze af, in plaats van hen tot een frustrerend bestaan te veroordelen.

Een merkwaardig aspect in deze kwestie is dat de bestrijding van de wasbeer gebeurt door de Zoogdiervereniging, in opdracht van provincie Limburg. Vroeger baseerde die vereniging, waar ik al vijftig jaar lid van ben, haar standpunten en handelen op wetenschappelijke kennis. Studie en bescherming van de zoogdieren waren toen de speerpunten. In dit geval lijkt geld verdienen belangrijker. Ik vraag me af of de leden dat weten en daar achter staan. Waarom heeft de vereniging de provincie op basis van kennis niet geadviseerd om de wasberen met rust te laten?

Lees ook: Zonnebaars: geliefd voor in de vijver, nu verboden in EU

Ook in het geval van een andere exoot, de wasbeerhond (de kop van deze hondachtige lijkt op die van de wasbeer, vandaar de naam), die in het noordoosten ons land binnenkomt, dringt de Zoogdiervereniging er bij de provincies op aan om tot bestrijding over te gaan.

Wasbeer als bondgenoot

En dat terwijl er over deze soort in opdracht van de NVWA twee gedegen risico-analyses en een voedselstudie zijn gemaakt die aantonen dat algemene bestrijding niet nodig en niet effectief is. Door het bestrijden van roofdieren worden de overlevingskansen van hun jongen namelijk veel groter, en dus zal de populatie gelijk blijven. Bovendien schaden wasbeer en wasbeerhond de natuur nauwelijks en zijn ze niet meer uit te roeien: we zullen met ze moeten leren leven, zoals we dat al doen met andere exoten, de halsbandparkiet en de nijlgans bijvoorbeeld.

De wasbeer zou zelfs een bondgenoot kunnen worden bij de bestrijding van de Amerikaanse rivierkreeften, die wel veel ecologische problemen veroorzaken. Bestrijding van exoten heeft alleen zin als ze zich nog maar net gevestigd hebben en nog kunnen worden uitgeroeid: wat dat betreft heeft de Zoogdiervereniging zes jaar geleden een goed resultaat geboekt met de uitroeiing van de Pallas’ eekhoorn bij Weert. Maar bij de wasbeer slaan Provincie Limburg en de Zoogdiervereniging de plank volkomen mis.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.