Opinie

Triomfalisme bij dood van IS-leider is misplaatst en riskant

Terreur

Commentaar

Het ziet ernaar uit dat ’s werelds meest gezochte terrorist, IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi nu dan toch echt voorgoed is uitgeschakeld. Een theoretisch voorbehoud is op zijn plaats omdat de voorbije jaren al vaker melding werd gemaakt van zijn dood, wat vervolgens niet waar bleek te zijn. Dit keer lijkt er weinig twijfel met de forse dosis bewijs, zoals met bijvoorbeeld aanzienlijke hoeveelheden dna-materiaal.

De Amerikaanse president Donald Trump maakte dit weekeinde in zijn bekende, ronkende en theatrale stijl gewag van de dood van Al-Baghdadi. Het begon in de nacht van zaterdag op zondag met de melding via Trumps Twitteraccount dat er iets „heel groots was gebeurd”. Enkele uren later volgde zijn verklaring tijdens een persconferentie in het Witte Huis, waarbij haast geen detail onbesproken bleef. Volgens Trump „jankte, huilde, schreeuwde” Al-Baghdadi de hele tijd „terwijl onze honden hem najoegen”. De in het nauw gedreven terrorist zou zichzelf met enkele kinderen hebben opgeblazen en, aldus opnieuw Trump, „hij stierf als een hond en een lafaard”.

Weinig presidentiële teksten en bovendien riskant. Dit soort triomfalisme kan zeker in de huidige ideologisch-religieuze gespannen tijd beter worden vermeden. Waar president Barack Obama in 2011, toen hij de geslaagde uitschakeling van Al-Qaida-leider Osama bin Laden wereldkundig maakte, nog benadrukte dat de strijd tegen Al-Qaida geen strijd was tegen de islam, liet Trump apaiserende teksten geheel achterwege.

De overwinning op het kwaad werd eendimensionaal en zonder enige terughoudendheid uitgeserveerd. Met Al-Baghdadi is de leider van Islamitische Staat weliswaar dood, de beweging is dat geenszins. Dit noopt tot voorzichtigheid. Voorzichtigheid die in de woorden van Trump ver te zoeken was.

Dit neemt allemaal niet weg dat het opsporen en uitschakelen van Al-Baghdadi van grote betekenis is en een prestatie van formaat. Militair was IS de afgelopen jaren al grotendeels verslagen. Van het kalifaat dat zich uitstrekte over grote gebieden in Syrië en Irak en waar op een zeker moment tien miljoen mensen woonden, was sinds maart van dit jaar niets meer over. In de strijd waaraan tientallen landen deelnamen zijn de voorbije jaren tienduizenden IS-strijders gedood.

De dood van de leider, de man die in 2014 op de preekstoel van de Al-Nurimoskee in het Noord-Iraakse Mosul het kalifaat proclameerde en daarbij zichzelf uitriep tot kalief, is ongetwijfeld van grote psychologische betekenis voor zijn volgelingen. Het opsporen en elimineren van de niets en niemand ontziende Al-Baghdadi, die werd gedreven door een wrede, haatdragende en nietsontziende ideologie is een overwinning van de beschaving. Maar omdat IS nog altijd vele volgelingen kent die vervuld zijn van dezelfde ideologie, is het helaas slechts een beperkte overwinning. De grondoorzaken die tot gewelddadig extremisme kunnen leiden zijn immers nog volop aanwezig.

Te verwachten valt dat de komende tijd meer details naar buiten zullen komen van de spectaculaire opsporingsactie in het noordwesten van Syrië, niet ver van de Turkse grens. Daarbij zal mogelijk ook meer bekend worden over de internationale samenwerking die aan de operatie ten grondslag lag. Daarbij was Europa, waar Trump alleen in negatieve zin naar verwees, opvallend afwezig.

Maar nu al kan worden geconcludeerd dat uiteindelijk geen enkele terrorist van het kaliber van Al-Baghdadi kan ontkomen aan gerechtigheid.

Correctie (29 oktober 2019): de stad Mosul ligt niet in Syrië, zoals eerder vermeld, maar in Noord-Irak.