Opinie

Niemand kijkt ernaar. Iedereen schrijft erover

Maxim Februari

Iedereen zegt dat niemand kijkt naar het datingprogramma met Iris Hond op de televisie. De kijkcijfers vallen tegen, zeggen alle commentaren. Iedere zichzelf respecterende televisierecensent schrijft over het programma met Hond, maar het programma zelf interesseert helemaal niemand. Een boeiende tegenstelling. Ik ga u nu precies uitleggen hoe dat zit.

Het programma Iris en de 12 dates is een productie van televisiezender Net5, die sinds kort wordt geleid door Linda de Mol. Ten kantore van De Mol moet een wetenschapper zitten met een fascinatie voor sociaal-psychologisch onderzoek. Hij – ik weet zeker dat het een man is – heeft een gedragsexperiment opgezet dat niet onderdoet voor de beruchte Monster Study van tachtig jaar geleden. Waarover later meer. Eerst Iris Hond.

Pianiste Iris Hond is een aardige en mooie jonge vrouw die haar opleiding heeft gevolgd aan het Koninklijke Conservatorium in Den Haag; aan haar zijn prijzen toegekend bij concoursen, ze heeft platen gemaakt, waaronder een album met werk van Rachmaninov en Janacek. De laatste jaren speelt ze veel lichte muziek, en vanwege de optelsom van schoonheid en talent is ze behoorlijk populair bij televisiemakers. Nu heeft iemand op het kantoor van Linda bedacht dat ze een man moet hebben.

„Hoe zijn ze bij jou terechtgekomen?”, vraagt een interviewer op Radio 2 aan Hond. „Ik heb geen flauw idee. Ik kreeg een berichtje.” Eerst wilde ze niet, maar toen zag ze dat het een mooie kans was „om zelf stappen te maken” en dus zei ze ja. Vanaf dat moment moet de gedragsonderzoeker op het kantoor van De Mol razendsnel twaalf mannen vinden voor afspraakjes. Mijn hemel, waar vind je die?

Hier wordt het een beetje raar. De potentiële liefdespartners worden namelijk niet in een Boer zoekt Vrouw-achtige sollicitatieronde geworven. Ze worden niet zorgvuldig door experts aan de hand van gesprekken geselecteerd. Nee, ook zij krijgen een berichtje. „Wie is er ook gepolst om een date van Iris Hond te zijn voor dat programma?” vraagt iemand achteraf verbaasd op Twitter. Om eraan toe te voegen: „Ze wilden niet loslaten wie het was. Ik gokte op Georgina Verbaan.”

De mannen zijn helemaal geen potentiële partners, ze zijn deelnemers aan een psychologisch experiment. De afspraakjes zijn speltheoretische situaties waarin individuele strategieën tot de uitkomst leiden. Nou is dat altijd zo bij ontmoetingen, maar hier krijgt Hond haar strategieën vooraf expliciet door een psycholoog aangereikt. Bij de ene man moet ze de controle loslaten en tegen de volgende man moet ze juist niet te aardig zijn. De psycholoog kijkt mee en na afloop analyseren Hond en hij of het werkt.

Niemand vindt dit leuk, want er valt niets te zien. „Het is niet echt een datingprogramma, hè?”, zegt de interviewer op Radio 2. „Nee, het is meer een programma over persoonlijke ontwikkeling. Aan de hand van die twaalf dates leer ik mezelf nog veel beter kennen.” Ja, mooie boel, daar schieten die twaalf mannen iets mee op! Die krijgen geen psycholoog toegewezen en klungelen zelf maar wat aan. Ze hebben een afspraakje met iemand die veel te mooi en getalenteerd voor ze is en die meer verwacht van de psycholoog dan van hen.

Het heeft wel wat weg van de Monster Study, een experiment waarin 22 weeskinderen zogenaamd spraaktherapie kregen. Elf kinderen kregen te horen dat ze vreselijk stotterden en van de weeromstuit begonnen die ook werkelijk te stotteren. Sommigen hielden hun leven lang psychisch last van de proef. De mannen van Hond, in de veronderstelling dat ze meedoen aan een datingprogramma, blijven misschien niet een leven lang stotteren, maar in een enkel geval kun je je voorstellen dat de man eeuwig in zijn eigen minderwaardigheid blijft geloven.

Niemand vindt dit leuk. Behalve dat handjevol harteloze stukjesschrijvers met hun morbide fascinatie voor gedragsexperimenten. Ten kantore van Linda de Mol begint de gedragswetenschapper er ook steeds meer lol in te krijgen. Vallen de kijkcijfers tegen? Stel dat hij met de kijkers gaat experimenteren? Als hij nou eens zijn paard verplaatst naar h3 en een oude koe uit de sloot haalt over een affaire van Hond met zanger Borsato?

Niemand kijkt ernaar. Iedereen schrijft erover. Het experiment is een feest voor de analytisch ingestelde mens. De Monster Study was een afschuwelijk gedragsexperiment, schrijven de psychologen, maar het heeft geweldig veel inzicht opgeleverd in menselijke interacties. „Het voelde heel goed”, zegt Iris Hond na afloop van het datingexperiment. „Het heeft mijn leven totaal veranderd.” En zo is het. Wat moet je met liefde als je ook dieper verstand kunt krijgen van intermenselijke verhoudingen?

Maxim Februari is jurist en schrijver, www.maximfebruari.nl.