Recensie

Recensie Film

‘Moeten we echt zo perfect zijn als Obama?’

Drama De zeventienjarige Luce lijkt een posterboy voor geslaagde integratie en assimilatie. Maar in het prikkelende drama ‘Luce’ is er voortdurend de suggestie dat het titelpersonage wellicht niet zo perfect is als hij probeert over te komen.

Modelstudent Luce (Kelvin Harrison Jr.), met links zijn lerares (Octavia Spencer) en rechts zijn moeder (Naomi Watts).
Modelstudent Luce (Kelvin Harrison Jr.), met links zijn lerares (Octavia Spencer) en rechts zijn moeder (Naomi Watts).

In het prikkelende drama Luce heeft het idealistische witte stel Amy (Naomi Watts) en Pete (Tim Roth) ex-kindsoldaat Luce geadopteerd uit Eritrea. Tien jaar na de adoptie staat de jongen op het punt om af te studeren en blijkt hij een welbespraakte, sportieve modelstudent; een posterboy voor geslaagde integratie en assimilatie. Maar dan schrijft hij voor het vak geschiedenis een opstel waarin hij het gebruik van geweld bij dekolonisatie verdedigt. Als zijn Afro-Amerikaanse docent Harriet (Octavia Spencer) vervolgens zijn schoolkluisje openmaakt – een dubieuze praktijk – vindt ze illegaal, gevaarlijk vuurwerk en informeert zijn ouders. Waarop Luce haar met zalvende stem bedreigt en zijn moeder claimt dat de lerares een heksenjacht tegen haar zoon voert, gebaseerd op stereotypen.

De film is gebaseerd op een Broadwaystuk uit 2013 en wordt in de filmversie geregisseerd door Julius Onah (1983), die zelf op tienjarige leeftijd vanuit Nigeria naar de VS kwam. Hoewel het theaterstuk dateert uit een periode dat Obama president was en voordat bewegingen als Black Lives Matter en #metoo volop in de aandacht stonden, komen er thema’s voorbij die de laatste tijd tot hevige discussies leiden zoals ongelijkheid en discriminatie.

Zo toont Luce zeer expliciet hoe ongelijk de kansen van studenten op Luce’ school zijn verdeeld, op basis van afkomst en huidskleur. Modelstudent Luce wordt ondertussen op handen gedragen. Regisseur Onah gaf zijn hoofdrolspeler de opdracht ter inspiratie naar Will Smith en Barack Obama te kijken, vertelt hij aan de telefoon. Die zijn er volgens hem beiden in geslaagd een type niet-bedreigende ‘zwarte masculiniteit’ te ontwikkelen die mensen graag omarmen. Mensen die niet aan zo’n perfect plaatje voldoen, ondervinden daar in de film veel nadeel van.

Tegelijkertijd is er voortdurend de suggestie dat het titelpersonage wellicht niet zo perfect is als hij probeert over te komen – zeker als je ziet hoe hij een kwetsbare, onlangs aangerande klasgenote manipuleert. Zien alle ‘progressieve’ personages – zijn ouders, de schooldirecteur – uitsluitend wat ze willen zien? Of is deze puber toch vooral een slachtoffer, omdat hij een ‘symbool’ moet zijn; de perfecte gekleurde leerling met wie iedereen wel wil omgaan? De film roept zulke vragen op zonder ze te beantwoorden. Onah: „Als er eenvoudige oplossingen bestonden voor discriminatie en machtsverschillen, dan hadden we dat als samenleving al lang opgelost.”

Alle personages in de film zijn ambigu, een echte ‘bad guy’ is er niet. Was er een personage waar Onah zichzelf mee identificeerde? „Het verhaal van Luce voelt iets persoonlijker voor mij, omdat ik zelf met vergelijkbare uitdagingen heb geworsteld. Ik was geen kindsoldaat, maar wel een van die mensen over wie expliciet werd gezegd: ‘Hij is een goeie’. Mij konden ze op een voetstuk plaatsen nadat ik naar de VS was verhuisd. Tegelijkertijd zag ik dat mensen rondom me heen geen toegang hadden tot al de voordelen die ik had.”

Lees ook een profiel van Octavia Spencer, die in ‘Luce’ de wantrouwende leraar van Luce speelt

Onah situeerde het verhaal in Arlington, Virginia, waar hij zelf opgroeide. Een omgeving waar volgens de regisseur progressieve idealen botsen met vooroordelen waar mensen zich vaak zelf niet van bewust van zijn. „Ik ken ook ouders als Amy en Pete en weet hoe menselijk de kloof is tussen hun overtuigingen en de manier waarop ze soms handelen.”

Kijkt het publiek anders naar de film op basis van hun eigen achtergrond, huidskleur en klasse? Die verschillen zijn er volgens de regisseur, maar hij wil niet graag in de rol stappen van een filmmaker die zijn eigen film uitlegt. „Kijkers denken snel dat ik het definitieve antwoord heb op wie er ‘goed’ en ‘fout’ is in de film, maar dat heb ik helemaal niet. Voor mij biedt de film een kans om in te gaan op onderwerpen die we vaak liever vermijden omdat ze zo beladen zijn.”