Mazlum Kobani, kundige maar omstreden Koerdische leider

M/v in het nieuws De Turken vragen om zijn uitlevering omdat ze hem als een terrorist beschouwen. Maar in de ogen van de Amerikanen is hij juist een held.

SDF-leider Mazlum Kobani Foto AFP
SDF-leider Mazlum Kobani

Foto AFP

De Verenigde Staten zien hem als een held in de strijd tegen de terreurgroep Islamitische Staat en overweegt hem uit te nodigen voor een bezoek aan Washington. Turkije beschouwt hem als een internationaal gezochte terrorist en heeft een prijs van miljoenen lira’s op zijn hoofd gezet.

Ferhat Abdi Şahin (52), beter bekend onder zijn nom de guerre Mazlum Kobani, is de bevelhebber van de Syrisch Democratische Strijdkrachten (SDF). De overwegend Koerdische strijdgroep beroofde IS van zijn kalifaat en speelde een cruciale rol bij de jacht op IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi, die zondag bij een Amerikaanse operatie om het leven kwam. President Trump heeft Kobani na de Amerikaanse terugtrekking uit Syrië meermaals bedankt voor zijn moed.

Een groep Republikeinse en Democratische senatoren, onder leiding van Trumps bondgenoot Lindsay Graham, heeft Kobani uitgenodigd voor een bezoek aan Washington om het Congres in te lichten over de situatie in Noordoost-Syrië na de Amerikaanse terugtrekking. „,Om te zeggen dat ze extreem bezorgd zijn over de situatie is een understatement”, aldus de senatoren, die het ministerie van Buitenlandse Zaken proberen over te halen om Kobani een visum te verstrekken.

Lid van een terreurgroep

Maar de uitnodiging stuit op fel verzet van Turkije, dat Kobani op een lijn stelt met Baghdadi. De regering heeft een uitleveringsverzoek opgesteld, dat is gebaseerd op zijn vroegere rol binnen de verboden Koerdische Arbeiderspartij (PKK), die zowel door de VS, de Europese Unie, als Turkije wordt beschouwd als een terreurgroep. „Amerika zou deze man aan ons moeten uitleveren”, zei president Erdogan.

Kobani speelde in het verleden inderdaad een prominente rol binnen de PKK. Als kind zou hij zelfs PKK-leider Abdullah Öcalan hebben ontmoet, die twintig jaar in ballingschap in Syrië woonde. Er circuleert een foto waarop Kobani en Öcalan samen zwemmend te zien zouden zijn – al is de authenticiteit daarvan niet bevestigd. Maar volgens een rapport van het Turkse ministerie van Binnenlandse Zaken sloot Kobani zich in 1990 aan bij de PKK.

Bevel tot tal van aanslagen

Zeven jaar later vertrok hij naar Europa, naar eigen zeggen voor „politiek werk”. Volgens de Turkse regering was hij van 1997 tot 2003 actief binnen de politieke tak van de PKK in Europa, en onderhield hij contact met Europese overheden om de Koerdische zaak te bepleiten. Hierdoor heeft hij op jonge leeftijd de nodige politieke ervaring opgedaan, die hem als SDF-commandant goed van pas kwam bij de samenwerking met westerse landen in de strijd met IS.

Na zijn tijd in Europa vertrok Kobani naar Noord-Irak, waarheen de PKK was uitgeweken na de arrestatie van Öcalan in 1999. Hij werd een leider van de Unie van Gemeenschappen in Koerdistan, een politieke organisatie die was opricht om de ideeën van Öcalan te realiseren. Volgens Turkije heeft Kobani vanuit Noord-Irak bevel gegeven voor tal van aanslagen in Turkije. Kobani ontkent niet dat hij actief was in de PKK, maar gaat het onderwerp in interviews liever uit de weg.

De vestiging van een Koerdische autonome regio in Noordoost-Syrië bood kansen voor de PKK. Kobani speelde een belangrijke rol bij het opzetten van een zelfstandig bestuur onder leiding van de PYD (de Syrische tak van de PKK), het uitschakelen van rivaliserende politieke partijen in de regio, en het opbouwen van een lokale troepenmacht onder de naam SDF. Het lijkt erop dat hij in die periode geregeld heen en weer pendelde tussen Syrië en het PKK-hoofdkwartier in Noord-Irak.

Gezicht van de strijd tegen IS

„Alleen Mazlum kon Koerden en Arabieren samenbrengen in een alliantie tegen IS en bijeenhouden in zeer complexe omstandigheden – dat is zijn grootste militaire prestatie”, zei Joseph Votel, tot maart de bevelhebber van de Amerikaanse troepen in de regio. Dankzij de samenwerking met de Amerikanen groeide Kobani uit tot het gezicht van de oorlog tegen IS, die interviews geeft aan buitenlandse media en sinds kort een officieel Twitteraccount heeft.

De afgelopen maanden speelde hij bovendien een centrale rol bij de jacht op IS-leider Baghdadi. Met zijn spionnen hielp hij Baghdadi lokaliseren, waarna de Amerikanen konden toeslaan.

Maar Turkije vreest dat Kobani’s groeiende status als terroristenjager hem politieke legitimiteit geeft. Trump en veel Amerikaanse Congresleden menen dat Kobani open staat voor onderhandelingen en samenwerking met Turkije. „Generaal Mazlum wil met je onderhandelen en zegt dat hij concessies wil doen waar ze in het verleden niet toe bereid waren”, schreef Trump in een brief aan Erdogan. Maar daar wil de Turkse president niets van weten. De brief ging in de prullenbak.