In beeld

Iraakse bevolking heeft genoeg van zijn politieke elite

Al bijna een maand protesteren Iraakse burgers tegen de politieke klasse. Ze zijn de storingen in de stroom- en watervoorziening beu, terwijl een bevoorrechte groep de olie-inkomsten opstrijkt. Ze laten zich niet afschrikken door geweld van de kant van de autoriteiten.

Door onze correspondent: Gert Van Langendonck
Het was via een oproep op Facebook dat het straatprotest in Irak op 1 oktober begon. Sindsdien zijn al zeker 239 betogers gedood door de Iraakse ordediensten en duizenden zijn gewond geraakt.
Foto Murtaja Lateef / EPA
Maar de demonstranten lijken niet van ophouden te willen weten.
Foto Khalid al-Mousily / Reuters
De directe aanleiding was het ontslag van een populaire generaal die zich onderscheiden had in de strijd tegen Islamitische Staat. Maar de echte redenen gaan veel dieper.
Foto Hadi Mizban / AP
Irak produceert opnieuw recordhoeveelheden olie maar de gewone bevolking merkt daar weinig of niets van. Zij zien in plaats daarvan dat de elektriciteit voortdurend uitvalt, dat water niet beschikbaar is of niet geschikt is voor consumptie, en dat er geen banen zijn voor de jongeren.
Foto Thaier Al-Sudani / Reuters
Het centrum van het protest is het Tahrirplein in het centrum van Bagdad,
Foto AFP
en de Al-Jumuriyahbrug die naar de Groene Zone voert, de wijk waar Iraakse politici en buitenlandse ambassades zijn gevestigd.
Foto Khalid al-Mousily / Reuters
Die Groene Zone was in juni met veel fanfare opnieuw voor het verkeer opengesteld, maar sinds het straatprotest begon, zijn er opnieuw betonblokken aangevoerd om de ministeries te beschermen. De betogers proberen die nu te slopen.
Foto Khalid Mohammed / AP
Eén icoon van het protest zijn de tuk-tuks die in Irak een belangrijk vervoersmiddel zijn. De tuk-tuk-bestuurders hebben zich omgevormd tot ambulancechauffeurs die met hun driewielers, en vaak met gevaar voor eigen leven, de gewonden afvoeren.
Foto Thaier Al-Sudani / Reuters
Maar zelfs als de gewonden een ziekenhuis bereiken, zijn zij daar niet altijd veilig. De ordediensten doorzoeken de ziekenhuizen op zoek naar gewonde betogers om hen te arresteren.
Foto AFP
Hoewel premier Adil Abdul-Mahdi beloften heeft gedaan over sociale huisvesting, het scheppen van banen en de strijd tegen de corruptie, treden zijn ordediensten keihard op tegen de betogers. Ook zijn de kantoren van tv-zenders die over de protesten berichtten kort en klein geslagen door gemaskerde, gewapende mannen. Journalisten en activisten zijn het land ontvlucht na bedreigingen.
Foto AFP
Het protest beperkt zich niet tot Bagdad. Maandagavond zijn achttien mensen doodgeschoten en honderden gewond toen de ordediensten het vuur openden op betogers in Kerbala, een heilige sjiitische stad.
Foto AFP
Veel betogers zijn jong genoeg om de periode van Saddam Hussein niet meer bewust te hebben meegemaakt. De democratie die de Amerikanen installeerden nadat zij de Iraakse leider in 2003 omverwierpen, heeft die generatie weinig opgeleverd.
Foto AFP
Die olie is voor Irak een rijkdom maar ook een vloek. Er bestaat in Irak geen ‘democratisch contract’ waarbij de kiezers de politici een mandaat geven om het belastinggeld te besteden. In Irak komen de inkomsten bijna uitsluitend uit de olieproductie, en de bevolking mag blij zijn met de kruimels die de politici laten vallen.
Foto Thaier Al-Sudani / Reuters
Experts waarschuwen al lang dat de kloof tussen de Iraakse bevolking en de politieke elite groter geworden is dan de kloof tussen sunnieten, shi’ieten en Koerden. De huidige volkswoede richt zich dan ook tegen de hele politieke klasse, ongeacht etnische of religieuze achtergrond.
Foto AFP
Bij de verkiezingen van mei 2018 kwam de lijst Saiaroun als overwinnaar uit de bus dankzij de belofte dat geen enkele kandidaat een bestaand politicus was. Dit omdat de Irakezen het beu zijn om al zestien jaar lang telkens weer dezelfde gezichten te zien.
Foto AFP
Saiaroun was een eigenaardige combinatie van de oude communistische partij en de partij van Moqtada al-Sadr, de shi’itisch geestelijke die met zijn Mehdi-leger tegen de Amerikaanse bezetter heeft gevochten. Toen in oktober 2018 eindelijk een nieuwe regering werd gevormd, maakte Saiaroun daar geen deel vanuit maar zij gaf vanuit het parlement wel steun aan de regering van premier Abdul-Mahdi.
Foto Wissm al-Okili / Reuters
Maandag heeft al-Sadr het ontslag van de regering geëist en het organiseren van nieuwe verkiezingen onder auspiciën van de Verenigde Naties. Al-Sadr eist dat geen enkele bestaande partij aan die verkiezingen mag meedoen.
Foto Thaier Al-Sudani / Reuters