Hoop wint van vrees op de beurs. Voorlopig dan

Beurshausse Aandelen op de beurs lijken immuun voor slecht nieuws en bereiken recordprijzen.

Na de aanslagen op de grootste Saoedische olie-installatie in september kelderden de koersen, maar veerden ook weer op
Na de aanslagen op de grootste Saoedische olie-installatie in september kelderden de koersen, maar veerden ook weer op Foto Fayez Nureldine

Duitsland scheert langs een recessie. Het Internationaal Monetair Fonds schaalt de vooruitzichten voor de wereldeconomie terug tot de laagste groei sinds de financiële crisis. Brexit blijft een cliffhanger en de handelsoorlog tussen de VS en China hangt dreigend boven de financiële markten. Toch geven de aandelenbeurzen geen krimp. Weliswaar dalen de koersen telkens als slecht nieuws toeslaat, van het handelsfront tot de aanslagen op de grootste Saoedische olie-installatie in september. Maar elke keer veren ze daarna op.

Een jaar geleden waren de koersen vanaf september bezig aan een vrije val die tot aan het jaareinde duurde. Maar vanaf het begin van dit jaar beleefden de beurzen een Lazarusmoment: aandelen veerden op en haalden in tal van markten nieuwe hoogtepunten. Nog deze maandag bereikte de Amerikaanse S&P 500-index een record. De Europese Europstoxx-500 staat op het hoogste peil sinds midden 2015. De Amsterdamse AEX-index tikte het hoogste punt aan sinds de dotcom-hausse van rondom de eeuwwisseling. En ook de Aziatische beurzen, zeer gevoelig voor handelsconflicten, houden zich relatief goed.

Het resultaat voor 2019, hoewel de dip van eind vorig jaar daar wel een rol bij speelt: de Hang Seng-index van Hongkong is, omgerekend in euro’s, 7,4 procent hoger dan het begin van dit jaar. De Britse FTSE 13,5 procent. De Japanse Nikkei is 18,9 procent hoger, de Amsterdamse AEX-index 19,8 procent en de Eurostoxx-50 21,1 procent. De Amerikaanse S&P 500 is, nog steeds omgereknd naar euro’s, 25,4 procent geklommen sinds eind vorig jaar. En in China staan de beurzen van Shanghai en Shenzen ruim 20 respectievelijk ruim 30 procent in de plus.

Winstwaarschuwing

Niet dat bedrijven het per se zo goed doen. Bank of America Merill Lynch constateert dat minder dan de helft van de Europese ondernemingen die hun winst over het derde kwartaal rapporteerden het beter deed dan analisten verwachtten. En dat terwijl de verwachtingen al waren teruggeschroefd. De geraamde winstgroei van Europese beursgenoteerde ondernemingen voor heel dit jaar was begin dit jaar nog 9 procent. Dit is inmiddels ver teruggeschaald, tot nog maar 1 procent winstgroei.

Graphic Studio NRC

Maar consequenties lijkt dit vooralsnog niet te hebben. De zestien toonaangevende Europese bedrijven die de afgelopen weken een winstwaarschuwing afgaven, maakten daarna de minst zware koersval door sinds vier jaar. Ze worden, kortom, minder gestraft dan voorheen.

Lees ook deze column van Maarten Schinkel: Het is rustig op de beurzen. Héél rustig

Dat aandelen het tot dusver relatief goed doen, heeft verschillende mogelijke oorzaken. Lukas Daalder, de Nederlandse strateeg van de Amerikaanse beleggingsreus BlackRock, constateert hoop bij beleggers dat een aantal hardnekkige problemen in de wereldeconomie wordt opgelost. In de loop naar de verkiezingen van volgend jaar zal de Amerikaanse president Trump op zoek gaan naar economisch succes – waaronder een afronding van een handelsakkoord met China. Beleggers hopen ook op een nieuwe ronde van monetaire stimulering. Woensdag zal blijken of de Amerikaanse centrale bank de rente verder verlaagt.

Daarnaast is er een tweedeling tussen de industrie, die vrijwel overal slecht draait, en de burger die het goed blijft doen. Daalder wijst op de lage werkloosheid en stijgende lonen, met name in de VS. Maar ook in Frankrijk ging in september, ondanks alle doemverhalen, de werkloosheid verder naar beneden.

Nauwelijks alternatieven

Beleggers hebben daarnaast nauwelijks alternatieven. De rentes zijn laag, obligaties, ook die van bedrijven, zijn al erg duur. En er zijn zat deelnemers aan de financiële markten, waaronder bijvoorbeeld pensioenfondsen, die elke maand weer miljarden aan aandelen moeten kopen. Daalder twijfelt om de term ‘beleggingsdwang’ in de mond te nemen, maar de markt is er dichtbij.

Graphic Studio NRC

Maar zijn aandelen al niet erg duur? Een van de toonaangevende maatstaven is de cyclically adjusted price-to-earnings ratio, die is bedacht door de Nobelprijswinnaar Robert Shiller. Dat is een koers-winstverhouding op basis van de gemiddelde winst van de afgelopen tien jaar. Deze maatstaf staat zeer hoog. Maar hij houdt geen rekening met het feit dat de rentes zeer laag, of soms negatief zijn. En op basis van de verwachte – in plaats van historische – winsten zijn de koers-winstverhoudingen op de aandelenbeurzen niet zo exorbitant.

Niet dat voorspeld kan worden wát er gebeurt: een klassieke eindejaarsrally of juist een flinke koerscorrectie. Maar, zoals de beleggers van Robeco dinsdag stelden, er is wél een asymmetrie. Onverwacht goed nieuws heeft volgens hen een grotere positieve invloed op de koersen dan onverwacht slecht nieuws een negatief effect heeft. Behalve voor wie investeert voor de zeer lange termijn, zijn dit geen dagen voor onbekommerd beleggen.