De twistdossiers van Zandvoort

GP van Nederland De organisatie van de Dutch Grand Prix doorstond de eerste juridische test en kan verder. Maar het zal niet de laatste zaak zijn.

Komende vrijdag dient het tweede kort geding tegen de organisatie van de Formule 1-race op Circuit Zandvoort. Daarin draait het om de uitstoot van stikstof.
Komende vrijdag dient het tweede kort geding tegen de organisatie van de Formule 1-race op Circuit Zandvoort. Daarin draait het om de uitstoot van stikstof. Foto Olivier Middendorp

Nadat de organisatie van de Formule 1-race in Zandvoort afgelopen vrijdag de belangrijkste vergunning richting de realisatie binnenhaalde, kon ze dinsdag in de rechtbank opnieuw een overwinning vieren. Op het circuit waren al werkzaamheden begonnen – nieuwe staan gepland vanaf volgende week – en die mogen doorgaan, zo bepaalde de rechter.

Zes natuur- en milieuorganisaties voerden aan dat door werkzaamheden het leefgebied van de beschermde zandhagedis en rugstreeppad onherstelbaar werd aangetast en daarnaast dat de eerdere ontheffing voor de werkzaamheden niet had mogen worden toegekend omdat er geen groot maatschappelijk belang bij gediend was. De rechter gaf de organisaties in beide gevallen ongelijk.

Maar dit was pas de eerste rechtszaak en het gaat niet de laatste zijn. De Dutch Grand Prix zal de komende maanden, richting de race op 3 mei, juridisch bestookt worden. De terugkeer van de Formule 1 in Zandvoort kent meerdere twistdossiers. De belangrijkste op een rij.

Natuur

Een groot aantal organisaties, dat zich al jaren verzet tegen overlast van het circuit, gebruikt de komst van de Formule 1 nu als breekijzer. Voorkomen dat de race doorgaat is niet eens het doel, wél een betere situatie gedurende de rest van het jaar. Voor bewoners en voor de natuur. Negen groepen mengen zich juridisch – individueel en soms als collectief.

Allereerst Stichting Duinbehoud en platform Rust Bij De Kust, de twee organisaties die ook namens het collectief onderhandelingsgesprekken voeren met het circuit – een nieuw gesprek staat gepland voor 8 november. Verder zijn er nog Milieudefensie Haarlem, Mobilization for the Environment, Stichting Natuurbelang Amsterdamse Waterleidingduinen, Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland, Stichting Vrienden van Middenduin, bewonersvereniging van het Ramplaankwartier (een wijk in Haarlem in de buurt van het circuit) en de Samenwerkende Vogelwerkgroepen Noord-Holland.

Een hele reeks, met volgens Marc Janssen van Stichting Duinbehoud hetzelfde uitgangspunt. Alleen de strategie verschilt, zegt hij. Zo is Stichting Duinbehoud meer van de onderhandeling en zal een organisatie als Natuurbelang alles „tot de laatste snik” bij de rechter willen uitvechten. Wat het, zo erkent Janssen, soms lastig onderhandelen maakt.

Voornaamste speerpunt waar de organisaties volgens Janssen juridisch de meeste kansen zien: stikstof, landelijk onder het vergrootglas. Dat is ook waar het tweede kort geding, van aanstaande vrijdag, om draait: Mobilization for the Environment en Stichting Duinbehoud vragen om een voorlopige voorziening van de vorige week vrijdag verleende vergunning – het ongedaan maken ervan. Die staat het circuit toe de aanpassingen aan het circuit te maken die nodig zijn om van autosportfederatie FIA de licentie te krijgen om de Formule 1-race te laten plaatsvinden.

De organisaties voeren aan dat met de werkzaamheden extra stikstofuitstoot gepaard gaat en dat de vergunning daardoor niet verleend had mogen worden. Lastig is dat in de onderbouwing voor de toekenning een rapport van onderzoeksbureau Peutz werd gebruikt waarin dat al werd weerlegd. De organisaties betwisten vrijdag bij de rechter dat hiervoor het juiste referentiemoment is gekozen.

Daarnaast zullen er meer vergunningen worden verleend die betrekking hebben op de gebieds– en de soortenbescherming, of zal er inzage komen in reeds verstrekte vergunningen, zegt Janssen. Eén onderwerp uit de eerste rechtszaak zal blijven spelen, namelijk de belofte dat acht van de tien hectare duingebied die de werkzaamheden raken weer zullen worden hersteld. Daarvoor moet het circuit nog met een plan komen.

Spoor

De trein wordt het belangrijkste vervoersmiddel om een toeschouwersstroom van ruim 100.000 mensen per dag in het raceweekend goed te verwerken. Er ligt een concreet plan klaar: het aantal treinen van en naar Zandvoort wordt door investeringen permanent van vier naar zes per uur verhoogd, in het Formule 1-weekend zelfs naar tien of twaalf per uur. Daarvoor gaat ProRail extra elektriciteitskabels aanleggen langs het spoor zodat er genoeg spanning is om dit aantal treinen te kunnen laten rijden. Ook komt er een extra trap op station Haarlem, net als twee nieuwe zijperrons op station Zandvoort – het gaat van 5.000 reizigers per dag naar 10.000 tot 12.000 per uur tijdens de Formule 1.

In januari wil ProRail beginnen, maar de bijdrage van 7 miljoen euro die nodig is moet nog rondkomen. Hoewel in de onderhandelingen beloofd, moet de regionale en lokale politiek nog definitief instemmen. De Provinciale Staten in Noord-Holland moeten volgens woordvoerder Martine Hartog een convenant nog ondertekenen, onduidelijk is wanneer dat op de agenda staat. De komende tijd valt in Zandvoort (ruim 1,3 miljoen euro) en in omliggende gemeenten Haarlem (bijna 1 miljoen euro), Heemstede (circa 170.000 euro) en Bloemendaal (circa 144.000 euro) de beslissing over de bijdrage – vooralsnog lijkt het nergens af te ketsen. Ook ProRail gaat ervan uit dat de financiering, zoals beloofd, rondkomt, zegt woordvoerder Jaap Eikelboom.

Dat is alleen de financiering. In Overveen zou een groep inwoners mogelijk juridische stappen willen nemen vanwege de overlast die de nieuwe spoorsituatie zou opleveren. ProRail heeft op bewonersavonden in de randgemeenten al duidelijk gemaakt geen geld vrij te maken voor geluidswallen. In Overveen zou een overgang dichtgaan door de hoge treinfrequentie, en ook dat leidde op een bewonersavond deze week tot klachten.

ProRail heeft gezegd dat als de investeringen er niet komen, er beter helemaal géén treinen gaan rijden, omdat het dan door de grote stroom mensen onverantwoord wordt. Woordvoerder Eikelboom voorziet verder geen problemen door verzet. „Nog even los van de trein, mensen moeten er gewoon rekening mee houden dat het Koningsdag keer drie wordt en dat ga je merken.”

Mobiliteitsplan

De trein is een speerpunt in de vervoerskwestie, maar de grote onbekende is de rest van het aangekondigde mobiliteitsplan. Niet zozeer de grote lijnen van de inhoud, want een conceptversie kwam al in handen van de Volkskrant. Een derde van de bezoekers zou volgens de organisatie van de Grand Prix per fiets gaan komen. Er komen grote fietsenstallingen en ‘Park & Bikes’. De twee toegangswegen N200 en N201 gaan zo goed als op slot – alleen bewoners zouden er doorheen kunnen. Toeschouwers moeten met pendelbussen vanaf plekken door het hele land, waaronder Park & Rides, in de omgeving bij het circuit komen.

Maar pas in december wordt het definitieve mobiliteitsplan openbaar en dan zal ook duidelijk worden hoe de omliggende gemeenten, en de bewoners, erover denken. Dit kan een toekomstig twistdossier worden, voor de politiek en onder bewoners. Het conceptplan wordt nog voorgelegd aan de betrokken partijen.