Recensie

Recensie Film

‘Amazing Grace’: een kerk in vuur en vlam voor Aretha

Muziekdocumentaire ‘Amazing Grace’, de film over het over twee avonden verspreide concert van Aretha Franklin in 1972, is beurtelings opzwepend en contemplatief.

Aretha Franklin in ‘Amazing Grace’.
Aretha Franklin in ‘Amazing Grace’.

Wie wil weten hoe religieuze vervoering eruitziet, hoeft alleen maar te kijken naar het titelnummer van Amazing Grace, de muziekdocumentaire die het over twee avonden verspreide concert van Aretha Franklin documenteert dat zij begin 1972 gaf in de New Temple Missionary Baptist Church in Los Angeles. Het ruim tien minuten durende nummer zit precies halverwege de film en Franklin bouwt de religieuze hymne rustig op. Langzaam zweept ze het haar begeleidende koor op, evenals het aanwezige publiek. Maar vooral de reactie van pianist en voorganger James Cleveland spreekt boekdelen. Hij raakt zo overmand door emoties dat hij niet meer kan spelen. Met een zakdoek voor zijn ogen neemt hij plaats in een kerkbankje, waar hij met voorovergebogen hoofd naar The Queen of Soul luistert. Menig toeschouwer zal het ook zo vergaan, vooral omdat het bezoeken van een bioscoop wel iets wegheeft van een kerkgang.

Dankzij de gelijknamige documentaire is nu te zien hoe Cleveland, het gospelkoor en Franklin en haar muzikale combo (gitaar, bas, orgel, drums) de kerk in vuur en vlam zetten.

Dat het een beetje een rommelige film is, draagt bij aan de charme ervan. Diverse mensen lopen door het beeld, we zien regisseur Sydney Pollack voorbij schieten, en cameramannen filmen per ongeluk elkaar. Door de felle filmlampen moeten de bezwete gezichten van Franklin en Cleveland om de haverklap worden afgedroogd. Het levert een mooi moment op als Aretha’s vader, dominee C.L. Franklin, liefdevol zijn dochters voorhoofd afveegt.

Lees ook een achtergrondstuk over ‘Amazing Grace’: Hoe Aretha Franklin de geest kreeg

Amazing Grace is beurtelings opzwepend en contemplatief. Op de tweede avond komen Mick Jagger en Charlie Watts (van The Rolling Stones) ook even kijken, al blijven ze discreet achterin de kerk staan. Wat muziekhistorisch gezien ook klopt, want de Stones en andere Britse bands die in de jaren zestig aan de weg timmerden haalden de mosterd bij de zwarte muziek vandaan, vooral bij de blues maar ook bij soul en gospelmuziek. En zo is Amazing Grace, naast een enerverende concertfilm ook een monument voor de (invloed van de) zwarte cultuur.

Het contrast tussen Franklin, die er een beetje timide bij staat, en dominee Cleveland die de boel flink opzweept, kan bijna niet groter zijn. Alsof zij wist dat alleen haar stem genoeg was om alles en iedereen in vervoering te brengen.