‘Noordzeevissers moeten uitgekocht worden met gasopbrengsten’

Verduurzaming Het Noordzeeakkoord moet de ruimte op zee voor visserij, industrie en natuur duurzaam herverdelen. Een fonds gaat vissers uitkopen.

Het akkoord moet leiden tot meer regie in de steeds drukkere Noordzee
Het akkoord moet leiden tot meer regie in de steeds drukkere Noordzee Foto Freek van den Bergh / ANP

Met een deel van de gasopbrengsten uit de Noordzee kunnen vissers worden uitgekocht. Ook kan zo’n fonds de bescherming van de natuur in de Noordzee financieren. Het voorstel voor dit transitiefonds is een van de afspraken uit het voorlopige Noordzeeakkoord, dat nu bij de verantwoordelijke ministeries ligt.

Het akkoord moet leiden tot meer regie in de Noordzee, waar windmolens, vissers, gasplatforms en scheepvaart hun plaats opeisen. Sinds een jaar onderhandelen vertegenwoordigers van natuurorganisaties, visserij, energiesector en rijksoverheid over een akkoord. Onder voorzitterschap van oud-politicus Jacques Wallage zijn de verschillende organisaties het eens geworden over een voorstel dat zondag door de NOS is gepubliceerd. De ministerraad buigt zich begin december over het voorlopige akkoord.

Een belangrijke rol in de afspraken speelt de toekomst van de visserij. Een „fors deel” van het voorgestelde transitiefonds zou ten goede moeten komen aan het uitkopen van vissers en het verduurzamen van de vloot. In „ecologisch belangrijke delen” van de Noordzee is dan geen plaats meer voor bodemberoerende visserij. De opbrengsten van fossiele brandstoffen, zo stelt het Noordzeeakkoord, moeten leiden tot „een gezonde Noordzee” die „gebalanceerd en duurzaam” wordt gebruikt.

Tegelijk met de – niet gespecificeerde – inkrimping van de vissersvloot, gaat het Rijk zich hard maken om het recent aangekondigde verbod op pulsvisserij van tafel te krijgen. Volgens het voorstel gaat de overheid zich binnen vijf jaar „in Europees verband” inzetten voor een herziening van het pulsbesluit. Veel Nederlandse vissers hadden zich op deze visserij met stroomstootjes gestort.

Ruimte windparken

Met name de komst van grote windparken legt de komende jaren een grote claim op de beschikbare ruimte in de Noordzee. Vorig jaar hield een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving er al rekening mee dat windmolens in 2050 een kwart van de Noordzee in beslag nemen. Windenergie speelt een cruciale rol in het eerder dit jaar gesloten Klimaatakkoord dat voor in 2030 voor een halvering van de CO2-uitstoot in Nederland moet zorgen. In het voorgestelde Noordzeeakkoord is afgesproken om het zuidelijke deel van de Noordzee voorlopig zoveel mogelijk te ontzien, en te bekijken of er niet meer windmolens in het noordelijke deel kunnen komen. Het zuidelijke deel is nu het drukst, mede door de al gebouwde windparken, de scheepvaart en de tongvisserij.

In het akkoord wordt ook gehoor gegeven aan de roep van exploitanten van windmolenparken om de handhaving op zee te versterken. Zo krijgen windparken soms ongewenst bezoek van voorbijgangers op zee. De overheid heeft toegezegd het budget voor de kustwacht te verhogen om de nieuwe taken aan te kunnen. Ook wordt ingezet op „onderzoek en innovatie” voor „een kwaliteitssprong in handhaving”.

Verder is afgesproken dat vertegenwoordigers van natuurorganisaties, visserij, energiesector en rijksoverheid tot een vast Noordzeeoverleg gaan komen. Dit overleg moet er voor zorgen dat de afspraken in het definitieve akkoord worden nageleefd. Ook wil dit gremium beslissingen van de overheid bespreken, voor die aan de Tweede Kamer worden voorgelegd. Onlangs betoogde Greenpeace-directeur Joris Thijssen dat het permanente Noordzeeoverleg ook een rol krijgt bij het opruimen van olie- en gasplatforms in de Noordzee die hun economische waarde hebben verloren.

Lees ook: De Noordzee moet zijn olieplatforms kwijt, maar wie gaat betalen?