De McDonald’s in Paradise ligt bijna een jaar na de brand nog steeds in puin.

Foto Robyn Beck/AFP

Langzaam herrijst het Californische Paradise uit zijn as

Natuurbranden Een jaar na de dodelijkste natuurbrand in Californië ooit, krabbelt het plaatsje Paradise op. Maar opnieuw woeden nu overal in de staat branden. Opnieuw moeten Californiërs rekening houden met evacuatie of een vlucht.

Jonge, groene boompjes staan in grote potten op het gravel. Een sequoia, een den, een wilg. En fruitbomen: uiteindelijk moeten er perziken, abrikozen, kersen, pruimen en citroenen gaan groeien in de tuin van Ryan Smithson.

Zijn erf is nu nog kaal. Van de 82 bomen die hij had staan, zijn er 29 over. De rest fikte met wortel en al af, of moest omgezaagd worden omdat ze te beschadigd waren door de brand.

Maar zijn houten huis langs de Skyway, een van de belangrijkste verkeersaders van Paradise, staat er wonder boven wonder nog. Het is een van de weinige woningen die de brand, bijna een jaar geleden, hebben overleefd.

Smithson (42) zit in een tuinstoel en geniet buiten samen met zijn vriendin Candace Clark van de avondzon. Vogelgetsjilp wordt nu en dan overstemd door het gebrom van een kettingzaag in de verte. De houten schutting rond het erf heeft hij een maand geleden geplaatst, vertelt Smithson. „Daarmee hebben we ondanks alle kaalslag nog wat privacy. En je hoeft niet uit te kijken op alle verwoesting.”

Vorig jaar verwoeste Paradise blijft nog gespaard

Wie Paradise binnenrijdt, ziet die verwoesting langzaam groeien. Het begint met zwartgeblakerde dennen hier en daar langs de weg. Een spandoek met de bemoedigende tekst ‘We’re in this together’. Grote kale percelen, zonder enige vegetatie. Dan wegroestende karkassen van uitgebrande auto’s en verlaten, half ingestorte woningen.

Camp Fire

Lees meer over de wereldwijde toename van natuurbranden: Het bos helemaal laten afbranden is het beste

Het zogeheten Camp Fire in november 2018 eiste zeker 86 levens en vernietigde 90 procent van alle bebouwing in Paradise – meer dan 18.000 woningen, winkels en schuren. Daarmee was het de dodelijkste en meest vernietigende natuurbrand in de geschiedenis van Californië. De totale schade is geschat op ruim 16 miljard dollar.

Paradise was ooit een groene oase in de uitlopers van het Sierra Nevada-gebergte, en populair onder pensionado’s. Nu beseft de uitgedunde gemeenschap, die in 2008 al een keer volledig had moeten vertrekken wegens een grote natuurbrand, dat ze in de toekomst weer aan de beurt kan zijn.

Klimaatverandering heeft de zomers in de Golden State de afgelopen decennia langer, warmer en droger gemaakt, woekerende vegetatie lichter ontvlambaar. De sterke oostelijke valwinden uit de Sierra Nevada die hier in de herfst altijd waaien, kunnen nu fataal zijn. De afgelopen dagen moesten 200.000 mensen geëvacueerd worden uit de regio van Santa Rosa – ook in het noorden van Californië. Gouverneur Gavin Newsom heeft inmiddels de noodtoestand uitgeroepen voor de hele staat.

De eerste vonk van de brand in Paradise kwam van een kapotte elektriciteitsmast van nutsbedrijf Pacific Gas & Electric (PG&E). Het trof in september een miljardenschikking voor het veroorzaken van het Camp Fire en andere natuurbranden. Om dit verder te voorkomen, schakelt PG&E met regelmaat de elektriciteit uit in delen van de Amerikaanse staat, tot frustratie van bewoners.

Oranje rookwolken

Camp Fire begon vroeg in de ochtend op 8 november in Pulga, zo’n 25 kilometer van Paradise. Toen Ryan Smithson die ochtend opstond zag hij oranje rookwolken opbollen aan de horizon. Op Facebook las hij dat aan de andere kant van de canyon een brand woedde. Nog geen reden voor directe zorg, dacht hij. Maar toen hij bij zijn gebruikelijke koffietent een stop maakte, begon het gloeiende kolen te regenen. Kilometers vooruit geblazen door de harde wind.

Smithson dacht er niet eens meer aan langs huis te gaan. Hij besloot direct te vluchten. „Eigenlijk had ik nog wat spullen willen ophalen.” Maar toen hij onderaan de Skyway arriveerde, waren autoriteiten die al aan het afsluiten.

Veel huizen in Paradise stamden uit de jaren 40 en 50 en waren gemaakt van cederhout, zoals ook dat van Smithson. „Brandbaarder dan gewoon luciferhout”. De brandweer had ruim twee weken nodig om het vuur onder controle te krijgen.

Waarom zijn huis het wel doorstond? Smithson dankt dit aan onderhoud dat was uitgevoerd kort voor de brand. Ze hadden het huis net gekocht. „Verwilderde struiken waren weggehaald, ik had de watersproeiers steeds aan staan, had bladeren weggeblazen”, zegt hij. De buren aan beide kanten hadden minder geluk.

Het stel kon gewoon terug naar huis. Maar van de overige 26.000 bewoners keerden nog geen 4.000 terug. Vooral oudere bewoners, meent Smithson, achten het niet de moeite te herbouwen.

Zoals Laura Diaz-Infante, die verderop langs de Skyway op bezoek is bij haar dochter. Twee kleinkinderen rennen schreeuwend rondjes op de oprit, haar schoonzoon zit blowend in de openstaande achterbak van zijn auto. Diaz-Infante huurde sinds 2000 een huis in Paradise, tot de woning met de rest van de buurt afbrandde. „Het was verschrikkelijk”, zegt Diaz-Infante geëmotioneerd als ze terugdenkt aan de chaos tijdens de evacuatie. „Alles stond in brand, propaantanks explodeerden [door de hitte, red.], mensen reden in paniek van alles omver.”

Foto’s Robyn Beck/AFP

Een van de belangrijke problemen van Paradise, zegt ze, is het gebrek aan goede vluchtroutes. Alle zes de uitvalswegen, waaronder de Skyway, raakten op zeker moment geblokkeerd. Omdat ze in brand stonden, of geblokkeerd werden door omgevallen elektriciteitspalen of bomen. Bewoners stonden uren in de file. De brandweer kon intussen sommige plekken niet bereiken.

Diaz-Infante wil nooit meer terugverhuizen naar Paradise. „Ik wil niet nog een keer dat risico lopen.” Dat een van haar dochters ervoor koos vanwege de lage huurprijzen toch terug te gaan, is dan maar zo. „Mijn jongste dochter wil niet eens meer met mij meerijden hier naartoe. We vluchtten samen die dag. Ze is getraumatiseerd en krijgt paniekaanvallen als ze hier in de buurt komt.” Diaz-Infante woont nu ten zuiden van Paradise.

Een jaar na de ramp krabbelt het stadje hier en daar langzaam overeind. Paradise High School is weer geopend, pubers lopen kauwgom kauwend aan het einde van hun schooldag naar hun auto’s. Het beschadigde Best Western-hotel staat in de steigers. Een groen Starbucks-teken in het centrum geeft weer licht.

Het stenen gemeentehuis in het centrum heeft de brand overleefd. Op de gang staat een rij mensen voor het gemeenteloket, voor een bouwvergunning of andere administratieve aanvragen. In de vergaderruimte zegt de burgemeester van Paradise, Jody Jones, dat zij „compleet overrompeld” was door het Camp Fire. Op de vraag of ze zich als burgemeester medeverantwoordelijk voelt voor het hoge dodental valt ze even stil.

Brandweerlieden maandag aan het werk in Healdsburg, bij Santa Rosa

Foto Philip Pacheco/AFP)

Sirene

„Mij is vaak gevraagd wat wij als gemeente anders hadden kunnen doen”, zegt ze dan. „We hadden geen sirene om iedereen te bereiken. Anders waren sommigen misschien wel op tijd vertrokken.”

Na de grote brand in 2008, die de randen van Paradise bereikte, had de gemeente een officieel evacuatieplan opgesteld, vertelt Jones. Bewoners konden zich opgeven voor een telefonische waarschuwingsservice, twee keer per jaar werd een rampenplan geoefend.

Maar Camp Fire was simpelweg van een andere orde. Iedereen moest op hetzelfde moment worden geëvacueerd. Zelf moest ze ook halsoverkop vertrekken. Haar huis ging in vlammen op, ze huurt met haar man nog altijd een woning in het nabijgelegen stadje Chico.

Jones verwacht dat Paradise in de toekomst beter voorbereid zal zijn. De afgebrande woningen worden nu vervangen door huizen die voldoen aan hedendaagse veiligheidseisen en zijn daarmee veel beter bestand tegen volgende brand. Elektriciteitskabels worden ondergronds gelegd, zodat wegen niet geblokkeerd raken door omvallende elektriciteitspalen. Ook overweegt de gemeente wegen uit te breiden met een extra baan voor voetgangers en fietsers die in noodscenario’s door hulpdiensten gebruikt kan worden.

„De gemeenschap is natuurlijk een stuk kleiner nu,” zegt Jody Jones. „Paradise zal straks zijn veranderd. Alles zal nieuw zijn. En het kan best ik dat het hier aantrekkelijker wordt voor mensen die hier niet eerder gewoond hebben.” „Het is in elk geval betaalbaarder dan Chico”, besluit de burgemeester optimistisch.

Uit de gang van het gemeentehuis klinkt gejuich. Iemand heeft net een vergunning gekregen om een huis te herbouwen.