De zoete wraak van Salvini’s Lega: verpletterende zege in Umbrië

Zijn nieuwe rol in de oppositie legt Matteo Salvini geen windeieren. Zijn rechtse anti-migratiecoalitie boekte een verpletterende overwinning bij de regionale verkiezingen in Umbrië.

Matteo Salvini vorige week tijdens een campagnebijeenkomst achter een spreekgestoelte met de tekst: ‘Italiaanse trots!’
Matteo Salvini vorige week tijdens een campagnebijeenkomst achter een spreekgestoelte met de tekst: ‘Italiaanse trots!’ Foto Tiziana Fabi/AFP

Het is de zoete wraak van Matteo Salvini. Regionale verkiezingen zondag in de regio Umbrië, de eerste electorale test nadat hij deze zomer de regeringsmacht kwijtraakte, zijn een triomf geworden voor Salvini en de door zijn anti-migratiepartij Lega geleide rechtse coalitie.

Dit is „een nieuwe hoofdstuk in de langzame dood” van de gelegenheidscoalitie die deze zomer in Rome aantrad, schreef de Italiaanse Huffington Post in een commentaar: Salvini regeert weliswaar niet meer, maar de populistische golf in Italië is voorlopig niet te stoppen.

In het traditioneel rode Umbrië, in Midden-Italië, kreeg de kandidaat van rechts dit keer 58 procent van de stemmen. Salvini’s Lega alleen kreeg al 37 procent. Salvini sprak van een „historisch resultaat” dat volgens hem laat zien dat veel kiezers bezwaar hebben tegen de machtswisseling deze zomer in de nationale politiek.

Kabinetscrisis

De kabinetscrisis die Salvini deze zomer uitlokte door te breken met de Vijfsterrenbeweging, leidde niet tot de door hem gehoopte nieuwe verkiezingen, die hij volgens peilingen royaal had kunnen winnen. In plaats daarvan besloten de Vijfsterrenbeweging en de centrum-linkse Democratische Partij (PD) te gaan samenwerken.

Bij het opstellen van de begroting voor volgend jaar bleek afgelopen weken al hoe weinig deze twee partijen gemeen hebben – althans, buiten de wens te voorkomen dat Salvini premier wordt. In Umbrië presenteerden Vijfsterrenbeweging en PD zich voor het eerst samen aan de kiezers, maar de voorspelde nederlaag was veel groter dan verwacht. Hun kandidaat, op het laatst mogelijke moment gepresenteerd, bleef steken op 37 procent.

„Het is duidelijk dat iemand in Roma iets heeft om over na te denken”, zei Salvini zondagnacht triomfantelijk. „De laboratoriumexperimenten over de rug van de Italianen worden niet gewaardeerd. De Italianen houden niet van verraad.”

Bijrol voor Berlusconi

Binnen de rechtse coalitie kreeg de hard-rechtse partij Fratelli d’Italia ruim tien procent, een forse winst. Op rechts speelt Forza Italia van oud-premier Silvio Berlusconi, die vaak heeft gesuggereerd dat hij een matigende invloed heeft op Salvini, steeds meer een bijrol. Zijn partij daalde onder de zes procent.

Niet alleen het slechte resultaat voor het verbond van Vijfsterren en PD zet vraagtekens bij de instabiliteit van het kabinet, maar ook de dramatische achteruitgang van de Vijfsterren. Vergeleken met de landelijke verkiezingen vorig jaar maart heeft deze partij inmiddels driekwart van haar kiezers verloren. Zij zakte naar 7,4 procent. De jonge partijleider Luigi Di Maio staat zwaar onder druk. Hem wordt een onduidelijke, zwalkende koers verweten.

Het kabinet in Rome heeft inmiddels een aantal maanden van inhoudelijke ruzies achter de rug. Ook de verschillen in politieke cultuur doen zich gelden. De PD heeft veel bestuurlijke ervaring, terwijl de Vijfsterren begonnen zijn als een beweging die het oude bestel op zijn kop wilde zetten.

„We hebben Umbrië bevrijd, nu gaan we Italië bevrijden”, zei Giorgia Meloni, leider van het hardrechtse Fratelli d’Italia dat ook deel uitmaakt van Salvini’s alliantie. Maar paradoxaal genoeg zien veel waarnemers de triomf van Salvini als een teken dat nieuwe verkiezingen op de korte termijn onwaarschijnlijk zijn: daarvoor hebben de huidige regeringspartijen te veel te verliezen.